امام على عليه السلام:پيامبر خدا، چون به مدينه هجرت كرد، ميان ياران مهاجر و انصارش برادرى افكند و ارثبَرى را بر پايه برادرىِ دينى قرار داد، نه بر پايه پيوند خويشاوندى. اين است سخن خداى متعال كه: «كسانى كه ايمان آورده اند و هجرت كرده اند و در راه خدا، با مال و جان خود به جهاد پرداخته اند و كسانى كه [مهاجران را]پناه داده اند و يارى كرده اند، آنان، ياران يكديگرند» تا اين سخن خداى سبحان كه: «و كسانى كه ايمان آورده اند، ولى هجرت نكرده اند، هيچ گونه خويشاوندى [ـِ دينى]اى با شما ندارند، مگر آن كه هجرت كنند» . بدين ترتيب، خويشاوندان را از ميراث خارج ساخت و آن را ويژه اهل هجرت و اهل دين، قرار داد. سپس خداوند متعال، در ادامه سخن فرمود: «و كسانى كه كفر ورزيدند، ياران يكديگرند. اگر اين [دستور]را به

المعيار و الموازنة:آن گاه، درباره حديث مؤاخات و دلالت آشكارى كه در آن هست، انديشيدند؛ اين كه پيامبر صلى الله عليه و آله مسلمانان را بر حَسَب منزلتشان متمايز ساخت و سپس با توجّه به برترىِ يكى بر ديگرى، ميان ايشان پيوند برادرى برقرار ساخت. براى مثال، نزديك ترين فرد به منزلت ابو بكر، عمر بود. لذا ميان آن دو، برادرى افكند. همچنين طلحه، شبيه زبير بود و منزلت نزديك به هم داشتند. از اين رو، آن دو را با هم برادر قرار داد. همين كار را با عبد الرحمان بن عوف كرد و او را با عثمان، برادر قرار داد. سپس به على عليه السلام فرمود: «به اين دليل، تو را آخر از همه قرار دادم كه براى خودم بمانى. تو برادر و يارِ منى». پس در ميان مسلمانان، هيچ كس شبيه تر از على عليه السلام به پيامبر صلى الله عليه و آله نبود، و

امام على عليه السلام:پيامبر خدا، چون به مدينه هجرت كرد، ميان ياران مهاجر و انصارش برادرى افكند و ارثبَرى را بر پايه برادرىِ دينى قرار داد، نه بر پايه پيوند خويشاوندى. اين است سخن خداى متعال كه: «كسانى كه ايمان آورده اند و هجرت كرده اند و در راه خدا، با مال و جان خود به جهاد پرداخته اند و كسانى كه [مهاجران را] پناه داده اند و يارى كرده اند، آنان، ياران يكديگرند» تا اين سخن خداى سبحان كه: «و كسانى كه ايمان آورده اند، ولى هجرت نكرده اند، هيچ گونه خويشاوندى [ـِ دينى]اى با شما ندارند، مگر آن كه هجرت كنند» . بدين ترتيب، خويشاوندان را از ميراث خارج ساخت و آن را ويژه اهل هجرت و اهل دين، قرار داد. سپس خداوند متعال، در ادامه سخن فرمود: «و كسانى كه كفر ورزيدند، ياران يكديگرند. اگر اين [دستور]را به

الطبقات الكبرىـ به نقل از ضُمرة بن سعيد ـ: چون پيامبر خدا به مدينه آمد، ميان مهاجران با يكديگر، و [نيز]ميان مهاجران و انصار، برادرى افكند. آنان را بر پايه حق و يارىِ مالىِ يكديگر، و ارث بردن از يكديگر پس از مرگ به جاى ارث بردن خويشاوندان، برادر قرار داد. آنان نود مَرد بودند: چهل و پنج نفر از مهاجران و چهل و پنج نفر از انصار. به قولى، يكصد نفر بودند: پنجاه مهاجر و پنجاه انصارى. و اين رويداد، پيش از [جنگ] بدر بود. هنگامى كه جنگ بدر به وقوع پيوست، خداى متعال، اين آيه را نازل فرمود كه: «و خويشاوندان، طبق كتاب خدا، اولى به يكديگرند. همانا خدا به هر چيزى داناست» . اين آيه، آنچه را پيش از آن بود، منسوخ كرد و ارث بردن بر پايه برادرىِ دينى از بين رفت و هر كس به نَسَب خويش بازگشت و خويشاوندانش،

السيرة النبويّة، ابن هشامـ به نقل از ابن اسحاق ـ: [پيامبر خدا] مسلمانان را به پيوند با يكديگر ترغيب فرمود و مهاجران و انصار را با هم، و نه با ديگران، برادر دينى قرار داد، و كافران را دوستان يكديگر معرّفى نمود و سپس فرمود: « «اگر چنين نكنيد، فتنه و فسادى بزرگ در زمين، پديد خواهد آمد» »؛ يعنى اگر مؤمن، مؤمن را به جاى كافر ـ هر چند خويشاوند او باشد ـ به دوستى نگيرد، «فتنه اى در زمين پديد خواهد آمد» ؛ يعنى حق و باطل، مشتبه خواهند شد و به سبب دوست گرفتن مؤمن از ميان كافران (و نه از ميان مؤمنان)، در جامعه، تباهى بروز خواهد كرد. بعدا ميراث ها [و ارثبَرى] را به خويشاوندانى كه پس از برادرى افكندن ميان مهاجران و انصار اسلام آوردند، باز گرداند و فرمود: « «و كسانى كه بعدا ايمان آوردند و مهاجرت كردند و