الترغيب و الترهيبـ به نقل از ابو سعيد خُدرى ـ: زنى نزد پيامبر خدا آمد و گفت: اى پيامبر خدا! مردها از سخنان شما استفاده مى كنند. روزى هم براى ما تعيين فرما تا به محضرتان بياييم و از آنچه خداوند به شما مى آموزد، به ما نيز بياموزى. فرمود: «فلان و بهمان روز، در فلان و بهمان جا گرد بياييد». در روز وعده شده، زنان جمع شدند و پيامبر صلى الله عليه و آله به جمع آنان رفت و تعاليم خدا را به آنان آموزش داد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:قلب را در حقيقت، از اين رو قلب ناميده اند كه منقلب (دگرگون) مى شود. حكايت قلب (دل)، حكايت يك پَر است كه در دشتى به بيخ درختى آويخته شده و باد، آن را زير و رو مى كند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:در غير از ذكر خدا، زياده گويى نكنيد؛ زيرا زياده گويى در غير ذكر خدا، موجب سخت دلى مى شود و دورترينِ مردم از خدا، سخت دل است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:ترك عبادت، دل را سخت مى كند. رها كردن ياد خدا، جان را مى ميراند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:قلب را در حقيقت، از اين رو قلب ناميده اند كه منقلب (دگرگون) مى شود. حكايت قلب (دل)، حكايت يك پَر است كه در دشتى به بيخ درختى آويخته شده و باد، آن را زير و رو مى كند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:همانا خداوند متعال در زمين، ظرف هايى دارد. بدانيد كه آن ظرف ها، همان دل هايند. پس دوست داشتنى ترين دل ها نزد خداوند، نازك ترين و صاف ترين و سخت ترين آنهاست؛ نازك ترين آنها براى برادران [دينى] و صاف ترين آنها از گناهان و سخت ترين آنها در راه خدا.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند متعال در زمين، ظرف هايى دارد و محبوب ترين آنها نزد او، ظروفى هستند كه صاف و نازك و محكم باشند. اين ظرف ها، همان دل هايند. دل نازك در ميان دل ها، دلى است كه با برادران [دينى]نرم تر و نازك تر باشد و دل محكم، دل آن كسى است كه حق بگويد و در راه خدا از سرزنش هيچ ملامتگرى نهراسد و دل صاف، دلى است كه از [زنگار]گناهان، صاف باشد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند ـ تبارك و تعالى ـ به چهره ها و دارايى هاى شما نمى نگرد؛ بلكه به دل ها و كرده هاى شما مى نگرد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند تعالى به بدن ها و حسب ها و دارايى هاى شما نمى نگرد؛ بلكه به دل هاى شما مى نگرد، پس اگر كسى داراى دلى صالح بود، خداوند بر او ترحّم مى كند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دل ها چهار گونه اند: دلى كه در آن ايمان هست و قرآن نيست، دلى كه در آن هم ايمان است و هم قرآن، دلى كه در آن قرآن هست و ايمان نيست، و دلى كه در آن نه ايمان است و نه قرآن. دل اوّل، همچون خرماست؛ خوش طعم است، امّا عطر ندارد. دل دوم، همچون مشكدان است كه اگر دَرَش را باز كنى، خوش بوست و اگر هم ببندى، باز خوش بوست. دل سوم، مانند اِشنان است؛ خوش بو و بدطعم. و دل چهارم، مانند حنظل ۲ است؛ بدبو و بدطعم.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دل ها چهار گونه اند: دل صاف كه در آن، چيزى مانند چراغ مى درخشد، دل غلاف شده كه به غلافش بسته شده است، دل نگون سار، و دل روى گردان.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دل مؤمن، صاف است و در آن، چراغى مى درخشد و دل كافر، سياه و وارونه است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:در غير از ذكر خدا، زياده گويى نكنيد؛ زيرا زياده گويى در غير ذكر خدا، موجب سخت دلى مى شود و دورترينِ مردم از خدا، سخت دل است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:سه چيز، دل را سخت مى كند: بيهوده شنوى، شكار كردن، و آمد و شد به دربار سلطان.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:ترك عبادت، دل را سخت مى كند. رها كردن ياد خدا، جان را مى ميراند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در دعاى «جوشن كبير» ـ: اى دگرگون ساز دل ها، اى طبيب دل ها، اى روشنايى بخش دل ها، اى همدم دل ها!

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:دل ها بر دوست داشتن كسى كه به آنها نيكى كند و نفرت داشتن از كسى كه به آنها بدى كند، سرشته شده اند.

امام صادق عليه السلام:جاه خواهى و شهرت طلبى در قلبِ انسانِ ترسانِ هراسان [از خداوند و عذاب او]وجود ندارد.