مختصر أخبار شعراء الشيعة:دِعبِل مى گويد: وقتى قصيده «مَدارسُ آياتٍ.» را سرودم، نذر كردم كه پيش از امام رضا عليه السلام، آن را براى هيچ كس نخوانم. از اين رو به سوى ايشان به راه افتادم. ايشان در خراسان، ولى عهد مأمون بود. هنگامى كه به محضر ايشان رسيدم، سروده ام را برايشان خواندم. امام عليه السلام، آن را پسنديد و فرمود: «آن را براى هيچ كس نخوان، تا به تو فرمان دهم». خبر [شعرم] به گوش مأمون رسيد. وى مرا خواست و به من فرمان داد كه آن را برايش بخوانم. گفتم: آن را به ياد ندارم. [غلامش را صدا زد و] گفت: اى غلام! پسرعمويم رضا را بخواه كه حاضر شود. وقتى ايشان آمد، به او گفت: اى ابو الحسن! من به دِعبِل گفتم كه قصيده «مَدارسُ آيات» را بخواند؛ امّا گفت كه آن را به ياد ندارد. امام رضا عليه السلام

مقتل الحسين عليه السلام، خوارزمى:دعبل [در رثاى حسين عليه السلام] در قصيده اى بلند، چنين سروده است: آيا سرشك ديده را با گريه بيرون ريخته اىو شب را با آه و حسرت هاى سرد، به صبح رسانده اى؟ و بر يادگار خاندان محمّد صلى الله عليه و آله، گريه مى كنىو قلبت، از شدّتِ حسرت و حيرت، تنگ شده است؟ هلا! آنها را پيوسته، به گريه ياد كنو از بى وفايى روزگار، چشمان پُراشك را گريان نگه بدار. مصيبت جانكاهِ آنها را در نبرد طَف، هرگز فراموش مكنكه اين خيانت بزرگ، از بزرگ ترين حوادث روزگار است. خدا پيكرهايى را كه در كربلا هستندهماره، از بارش فراوان بارانِ رحمت، سيراب كند و بر روح حسين عليه السلام و پيكر به خون تپيده اشدر كنار دو رودِ بيابان، درود و سلام بفرستد! كشته اى است بى جُرم كه براى يارى

مقتل الحسين عليه السلام، خوارزمى:دعبل قصيده اى ديگر دارد [كه در آن، آمده است]: اگر اندوهبارى، چرا مى آرامى؟آيا بر كسى كه پيامبر صل الله عليه وآله گريست، گريستى؟ آيا بر حسين عليه السلام و كشته شدنش گريستى؟گريستن بر حسين عليه السلام، كارى است ستودنى. در آسمان، ملائك فراوانى گريسته اند؛فرشتگان كه تابنده و گرامى و ركوع كننده و سجده كننده اند. [دشمنان،] حقّ پيامبر، محمّد عليه السلام، را پاس نداشتند؛زيرا به او داغى نهادند كه هرگز به سردى نمى گرايد. آيا فراموش كرده اى، آن گاه را كه سپاهيان، به سوى او تاختندو در ميان آنها ابن سعد و طغيانگرانِ منكِر بودند؟ در قتلگاهى، از جرعه هاى مرگ به وى نوشاندندو در آن، دشمنْ بسيار بود و يارى رسان، اندك. آن گاه، بانوانِ پاك را آشفته موى و شكسته

مقتل الحسين عليه السلام، خوارزمىـ به نقل از دِعبِل ـ: پدرم، به نقل از پدربزرگم، از مادرش سُعدا، دختر مالكِ خُزاعى، گزارش كرده است كه. وى (سُعدا) در شب شهادت حسين عليه السلام، ناله جِنّيان را شنيده و اين دو بيت شعر را از زنى جنّى، حفظ كرده است كه گفت: اى پسرِ شهيد و اى كه عمويش نيز شهيد است؛بهترينِ عموها، جعفر طيّار! در شگفتم از شمشيرى كه تيزى اشبر چهره ات زخم زد و بر آن، غبار نشانْد. من (دعبل)، در قصيده اى، اين دو بيت را جاى دادم: در عراق، قبرى را زيارت كن كه بهترين قبر استو از اُلاغ، سرپيچى كن و هر كه تو را از زيارتْ نهى كند، اُلاغ است. اى حسين! چرا زيارتت نكنم ـ كهخاندانم و هر كه از نسل نِزار است، فدايت باد ـ در حالى كه در دل هاى خردمندان، مِهرى نهفته به توستو فرجام

الأمالى، مفيدـ به نقل از يحيى بن اَكثم مَروَزى ـ: دعبل ـ كه خدا رحمتش كند ـ به ديدنِ مأمون آمد. مأمون، او را امان داده بود. وقتى در برابر او قرار گرفت، در حالى كه من نيز در كنار مأمون نشسته بودم، به او گفت: قصيده طولانى خودت را برايم بخوان. دعبل، آن را انكار كرد و گفت كه چيزى به ياد ندارد. مأمون به او گفت: تو را امان مى دهم در خواندنِ آن، آن سان كه جانت را امان داده ام. پس، آن را خواند: همسايه ام، پس از آن كه تمايلم را ديد، افسوس خوردو بردبارى را گناهى نابخشودنى دانست. اميدِ جوانى دارد، پس از آن كه گيسوانش به پيرى گراييده استو در چنبره كهن سالى قرار گرفته است. اى همسايه! پيرى، به من مى آموزدياد كردن از معاد و رضايتمندى ام از تقدير را. اگر به دنيا و آرايه هايش مى پرداختماينك

دعبل خزاعى:در يك چنين روزهايى به خدمت سرور و مولايم على بن موسى الرضا عليه السلامرسيدم؛ ديدم كه همچون شخص اندوهگين دل شكسته اى، نشسته است و يارانش گرد او جمعند. چون مرا ديد فرمود: خوش آمدى اى دعبل، خوش آمدى اى آن كه با دست و زبانت، ياريمان مى كنى. سپس برايم جا باز كرد و مرا پهلوى خود نشانيد و آن گاه فرمود: اى دعبل! دوست دارم برايم شعرى بسرايى؛ زيرا اين روزها، روزهاى غم و اندوه ما اهل بيت و ايام شادمانى دشمنان ما به ويژه بنى اميّه بوده است. اى دعبل، هركس در مصيبت ما بگريد و ديگرى را، ولو يك نفر، بگرياند پاداش او با خداست. اى دعبل، هركس ديدگانش براى مصيبت ما اشكّ ريزد و به خاطر آن چه از دشمنانمان به ما رسيده است بگريد، خداوند او را در زمره ما محشور فرمايد. اى دعبل، هركس براى مصيبت جدّم حسين