باب در بيان عقوق

على بن ابراهيم، از پدرش، از نوفلى، از سكونى، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه: رحم خود را قطع مكن، اگرچه تو را قطع كند».

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن ابى عبداللّه، از پدرش كه آن را مرفوع ساخته، از ابوحمزه ثمالى كه گفت: اميرالمؤمنين ـ صلوات اللّه عليه ـ در خطبه خويش فرمود كه:«پناه مى برم به خدا از گناهانى كه نيستى را شتاب مى دهند» پس عبداللّه بن كوّاى يشكرى به سوى آن حضرت برخاست و عرض كرد كه: يا اميرالمؤمنين! آيا گناهانى مى باشند كه نيستى را شتاب دهند؟ فرمود: «آرى، واى بر تو! از جمله آنها، قطع رحم است. به درستى كه خاندانى جمع مى شوند و با هم مواسات و برابرى مى كنند، و حال آنكه ايشان همه فاجر و نابكارند، و به سبب آن خداى عز و جل ايشان را روزى مى دهد. و به درستى كه خاندانى متفرّق مى شوند و از يكديگر مى بُرند. پس خداى عز و جل ايشان را محروم و بى بهره مى گرداند، و حال آنكه ايشان پرهيزكارانند».

از او، از ابن محبوب، از مالك بن عطيّه، از ابو حمزه، از امام محمد باقر عليه السلام روايت است كه فرمود:«اميرالمؤمنين فرمود كه: چون رحم ها را قطع كنند، مال ها در دست بَدان يا بدترين خلق خدا قرار داده شود».

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از محمد بن سنان، از حديد بن حكيم، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«كمترين عقوق، «افّ» به پدر و مادر گفتن است. و اگر خداى عز و جل چيزى را مى دانست كه از آن سهل تر باشد، هر آينه از آن نهى مى فرمود».

على بن ابراهيم، از پدرش، از عبداللّه بن مغيره، از امام موسى كاظم عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه: به پدر و مادر نيكوكار باش، و بر بهشت اقتصار كن. و اگر عاق و نافرمان باشى، بر آتش دوزخ اقتصار كن» (و اقتصار بر چيزى، به معنى وا ايستادن است).

ابو على اشعرى، از حسن بن على كوفى، از عبيس بن هشام، از صالح حذّاء، از يعقوب بن شعيب، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«چون روز قيامت شود، پرده اى از پرده هاى بهشت را بردارند. پس هر كه را روح باشد، بوى آن را از مسافتى كه پانصدساله راه باشد بيابد، مگر يك قسم از مردمان». عرض كردم كه: ايشان كيانند؟ فرمود: «كسى كه عاق پدر و مادر خود باشد».

على بن ابراهيم، از پدرش، از نوفلى، از سكونى، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه: بالاتر از هر صاحب نيكى، نيكوكارى هست، تا آنكه مرد در راه خدا كشته شود. پس چون در راه خدا كشته شود، بالاتر از او نيكوكارى نيست. و به درستى كه بالاتر از هر عقوقى، عقوقى هست، تا آنكه مرد، يكى از پدر و مادر خود را بكشد. پس چون اين را به فعل آورد، بالاتر از آن عقوقى نيست».

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از اسماعيل بن مهران، از سيف بن عميره، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«هر كه نظر كند به سوى پدر و مادر خويش، مانند نظر كسى كه چيزى را دشمن داشته باشد، در حالى كه پدر و مادر بر او ستمكار باشند، خداى عز و جل هيچ نماز او را قبول نكند».

از او، از محمد بن على، از محمد بن فرات، از امام محمد باقر عليه السلام روايت است كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله در بعضى از سخنان خويش فرمود كه: بپرهيزيد از نافرمانى پدر و مادر؛ زيرا كه، بوى بهشت از مسافتى كه به قدر هزارساله راه باشد، يافت مى شود، و عاق و قطع كننده رحم و پير زناكار و آنكه جامه خويش را از روى تكبّر بر زمين مى كشد، هيچ يك، بوى آن را نمى يابند. و بزرگوارى نيست، مگر از براى خدا كه پروردگار عالميان است».

از او، از يحيى بن ابراهيم بن ابى البلاد، از پدرش، از جدّش، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت است كه فرمود:«اگر خداى عز و جل چيزى را از «افّ» پست تر و كمتر مى دانست، هر آينه از آن نهى مى فرمود. و آن، از پست ترين عقوق است. و از جمله عقوق آن است كه، مرد به سوى پدر و مادرش نظر كند، و نظر را به سوى ايشان تيز و تند گرداند».

از او، از پدرش، از هارون بن جهم، از عبداللّه بن سليمان، از امام محمد باقر عليه السلام روايت است كه فرمود:«پدرم عليه السلام به سوى مردى نظر فرمود، و پسرش همراه او مى رفت، و آن پسر بر ساق دست پدر تكيه داده بود». حضرت فرمود: «پس پدرم عليه السلام با آن پسر سخن نفرمود، از روى دشمنى و خشمى كه با او داشت، و او را زشت مى داشت، تا وقتى كه از دنيا مفارقت نمود».