باب در بيان غيبت و بهتان

على بن ابراهيم، از پدرش، از نوفلى، از سكونى، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه: غيبت، در تباهى دين مسلمان، شتابان تر است از خوره، در اندران او». و فرمود كه: «رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه: نشستن در مسجد براى انتظار كشيدن نماز، عبادت است، مادام كه حدث از او سر نزند. عرض شد كه: يا رسول اللّه! چه حدث مى كند كه موجب اين باشد كه نشستنش عبادت نباشد؟ فرمود كه: غيبت كردن».

على بن ابراهيم، از پدرش، از ابن ابى عمير، از بعضى از اصحاب خويش، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«هر كه در حقّ مؤمنى بگويد، آنچه را كه هر دو چشمش آن را ديده و هر دو گوشش آن را شنيده، چنين كسى از جمله آنان است كه خداى عز و جل در حقّ ايشان فرموده است كه: «اِنَّ الَّذينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشيعَ الْفاحِشَةُ فِى الَّذينَ امَنُوا لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ» ۱؛ يعنى: به درستى كه آنان كه دوست مى دارند كه فاش گردد خصلت ناشايست كه آن زنا است و انواع قبائح و زشتى ها، در باره آنان كه ايمان آورده اند، از براى ايشان است عذابى دردناك يا دردآورنده».

حسين بن محمد، از معلّى بن محمد، از حسن بن على وشّآء، از داود بن سرحان روايت كرده است كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام را سؤال كردم از غيبت. فرمود كه:«غيبت، آن است كه از براى آنكه برادر تو است، در دينش چيزى را بگويى كه نكرده باشد، و بر او امرى را ثابت گردانى كه خداى عز و جل آن را بر او پوشيده باشد، و در آن بر او حدّى از حدودى كه در شرع مقرّر است، اقامه نشده باشد».

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن ابى عبداللّه، از پدرش، از هارون بن حجم، از حفص بن عمر، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«از حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله سؤال شد كه كفّاره غيبت كردن چيست؟ فرمود كه: از خدا آمرزش مى طلبى براى كسى كه او را غيبت كرده اى، در هر زمان كه او را ياد كنى».

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از حسن بن محبوب، از مالك بن عطيّه، از ابن ابى يعفور، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«هر كه بر مرد مؤمن يا زن مؤمنه اى بهتان بندد به آنچه در او نيست، خدا او را در طينت خبال محشور گرداند و در آن بدارد، تا از عهده آنچه گفته بيرون آيد». عرض كردم كه: طينت خبال چيست؟ فرمود كه: «چرك و خونابه اى است كه از فرج هاى زنان زناكار بيرون مى آيد».

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد، از عبّاس بن عامر، از ابان، از مردى كه ما او را نمى دانيم، مگر يحيى ازرق روايت كرده است كه گفت: امام موسى كاظم عليه السلام به من فرمود كه:«هر كه مردى را از پشت سرش ذكر كند به آنچه در او موجود است، از آنچه مردم آن را شناخته اند و شهرت يافته، او را غيبت نكرده. و هر كه او را ياد كند از پشت سرش به آنچه در او موجود است، از آنچه مردم آن را نشناخته اند و به آن خبر ندارند، او را غيبت كرده است. و هر كه او را مذكور سازد به آنچه در او نيست، به حقيقت كه بر او بهتان بسته است».

على بن ابراهيم، از محمد بن عيسى، از يونس بن عبد الرحمان، از عبد الرحمان بن سيابه روايت كرده است كه گفت: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مى فرمود:«غيبت، آن است كه در حق برادرت بگويى، آنچه را كه خداى عز و جل آن را بر او پوشيده. امّا امرى كه ظاهر است در او، مانند تيزى و تندى غيبت نيست. و بهتان، آن است كه در حقّ او بگويى، آنچه را كه در او نيست».