باب در ذكر كسى كه مصادقت و مصاحبت با او واجب است

6 حدیث
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ حُسَيْنِ بْنِ الْحَسَنِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ مُوسى، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام: لَا عَلَيْكَ أَنْ تَصْحَبَ ذَا الْعَقْلِ وَ إِنْ لَمْ تَحْمَدْ كَرَمَهُ، وَ لكِنِ انْتَفِعْ بِعَقْلِهِ، وَ احْتَرِسْ مِنْ سَيِّئِ أَخْلَاقِهِ، وَ لَا تَدَعَنَّ صُحْبَةَ الْكَرِيمِ وَ إِنْ لَمْ تَنْتَفِعْ بِعَقْلِهِ، وَ لكِنِ انْتَفِعْ بِكَرَمِهِ بِعَقْلِكَ، وَ افْرِرْ كُلَّ الْفِرَارِ مِنَ اللَّئِيمِ الْأَحْمَقِ».
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد، از حسين بن حسن، از محمد بن سنان، از عمّار بن موسى، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود كه: بر تو باكى نيست كه با صاحب عقل مصاحبت كنى، و اگرچه كرمش را نستايى، وليكن به عقلش منتفع شو، و از خوى هاى بدش خود را نگاه دار، و زنهار كه صحبت كريم را وا مگذار، و هر چند كه به عقلش منتفع نشوى، وليكن به كرمش به عقل خود منتفع شو، و بگريز، همه گريختن ها، از ناكس احمق، كه نه كرم دارد و نه عقل».
عَنْهُ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمنِ بْنِ أَبِي نَجْرَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الصَّلْتِ، عَنْ أَبَانٍ، عَنْ أَبِي الْعُدَيْسِ، قَالَ: قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عليه السلام:«يَا صَالِحُ، اتَّبِعْ مَنْ يُبْكِيكَ وَ هُوَ لَكَ نَاصِحٌ، وَ لَا تَتَّبِعْ مَنْ يُضْحِكُكَ وَ هُوَ لَكَ غَاشٌّ، وَ سَتَرِدُونَ عَلَى اللّهِ جَمِيعاً فَتَعْلَمُونَ».
از او، از عبد الرحمان بن ابى نجران، از محمد بن صلت، از ابان، از ابو العديس روايت است كه گفت: امام محمد باقر عليه السلام فرمود:«اى صالح! پيروى كن كسى را كه تو را مى گرياند، و حال آنكه تو را خيرخواه است، و پيروى مكن كسى را كه تو را مى خنداند، و حال آنكه تو را عيب مى كند و با تو در مقام خيانت است، و به زودى همه بر خدا وارد خواهيد شد، و آنچه بايد كه بدانيد، خواهيد دانست».
عَنْهُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ مُوسَى بْنِ يَسَارٍ الْقَطَّانِ، عَنِ الْمَسْعُودِيِّ، عَنْ أَبِي دَاوُدَ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ أَبِي صَخْرٍ، عَنْ أَبِي الزَّعْلى، قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام:«قَالَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: انْظُرُوا مَنْ تُحَادِثُونَ؛ فَإِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَحَدٍ يَنْزِلُ بِهِ الْمَوْتُ إِلَا مُثِّلَ لَهُ أَصْحَابُهُ إِلَى اللّهِ، إِنْ كَانُوا خِيَاراً فَخِيَاراً، وَ إِنْ كَانُوا شِرَاراً فَشِرَاراً، وَ لَيْسَ أَحَدٌ يَمُوتُ إِلَا تَمَثَّلْتُ لَهُ عِنْدَ مَوْتِهِ».
از او، از محمد بن على، از موسى بن يسار قطّان، از مسعودى، از ابو داود، از ثابت بن ابى صخر، از ابو الزّعلى روايت است كه گفت: اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود كه:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: نظر كنيد و ببينيد كه با كى [=چه كسى]حديث و سخن مى كنيد؛ زيرا كه كسى نيست كه مرگ بر او فرود آيد، مگر آنكه يارانش از جانب خدا از برايش ممثّل و مصوّر مى شوند. اگر آن ياران، نيكان باشند، مثال ها نيز نيكانند، و اگر بَدان باشند، بَدانند، و كسى نيست كه بميرد، مگر آنكه من در نزد مردنش از برايش متمثّل ۱ مى شوم».
۱.. متمثّل، كسى است كه بر مثال چيزى و مانند كسى باشد.
عَلِىُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ، عَنْ بَعْضِ الْحَلَبِيِّينَ، عَنْ عَبْدِ اللّهِ بْنِ مُسْكَانَ، عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْجَبَلِ لَمْ يُسَمِّهِ، قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام:«عَلَيْكَ بِالتِّلَادِ، وَ إِيَّاكَ وَ كُلَّ مُحْدَثٍ لَا عَهْدَ لَهُ، وَ لَا أَمَانَ، وَ لَا ذِمَّةَ، وَ لَا مِيثَاقَ؛ وَ كُنْ عَلى حَذَرٍ مِنْ أَوْثَقِ النَّاسِ عِنْدَكَ».
على بن ابراهيم، از پدرش، از ابن ابى عمير، از بعضى از مردمان حلب، از عبداللّه بن مسكان، از مردى از اهل جبل كه او را نام نبرد، روايت كرده است كه گفت: امام جعفر امام صادق عليه السلام فرمود كه:«بر تو باد به تِلاد ۱، و بپرهيز از هر تازه اى كه از نو پيدا شده باشد، كه او را نه عهدى است و نه امان، و نه زنهارى و نه پيمان، و از معتمدترين مردمان در نزد خويش برحذر باش و از او بترس».
۱.تلاد ـ به كسر تاء ـ، مال كهن باشد و چيز پيشينه از حيوان و غير آن، و مالى كه نزد كسى بزرگ شده باشد. و مراد از آن در اينجا، كسى است كه بارها صلاحش دانسته شده و خيرخواهيش معلوم شده از يار ديرينه، نه كسى كه او را تجربه نكرده باشند. (مترجم)
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، رَفَعَهُ إِلى أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«أَحَبُّ إِخْوَانِي إِلَيَّ مَنْ أَهْدى إِلَيَّ عُيُوبِي».
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد كه آن را مرفوع ساخته به سوى امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«دوست ترين برادران من در نزد من، كسى است كه عيب ها و زشتى هاى مرا به من برساند، و آگاهى بر آنها را به من دهد، چنان كه هديّه از براى يكديگر مى فرستند» ۱.
۱.و در كلام حضرت عليه السلام شعار است به اين كه، هر كه عيب مرا به من بگويد، از او ممنون مى شوم و شاد مى گردم، چنان كه مردم به هديّه ممنون و شاد مى شوند. (مترجم)
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ، عَنْ عُبَيْدِ اللّهِ الدِّهْقَانِ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ عَائِذٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللّهِ الْحَلَبِيِّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«لَا تَكُونُ الصَّدَاقَةُ إِلَا بِحُدُودِهَا؛ فَمَنْ كَانَتْ فِيهِ هذِهِ الْحُدُودُ أَوْ شَيْءٌ مِنْهَا، فَانْسُبْهُ إِلَى الصَّدَاقَةِ؛ وَ مَنْ لَمْ يَكُنْ فِيهِ شَيْءٌ مِنْهَا، فَلَا تَنْسُبْهُ إِلى شَيْءٍ مِنَ الصَّدَاقَةِ؛ فَأَوَّلُهَا: أَنْ تَكُونَ سَرِيرَتُهُ وَ عَلَانِيَتُهُ لَكَ وَاحِدَةً؛ وَ الثَّانِيَةُ: أَنْ يَرى زَيْنَكَ زَيْنَهُ، وَ شَيْنَكَ شَيْنَهُ؛ وَ الثَّالِثَةُ: أَنْ لَا تُغَيِّرَهُ عَلَيْكَ وِلَايَةٌ وَ لَا مَالٌ؛ وَ الرَّابِعَةُ: أَنْ لَا

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد، از محمد بن حسن، از عبيداللّه دهقان، از احمد بن عائذ، از عبيد اللّه حلبى، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«صداقت و دوستى نمى باشد، مگر به حدودى كه دارد. هر كه اين حدّها يا چيزى از اينها در او باشد، او را به سوى صداقت نسبت ده، و هر كه چيزى از آنها در او نباشد، او را به سوى چيزى از صداقت نسبت مده، كه بهره اى از آن در او نيست. پس اوّل آن حدود، آن است كه نهان و آشكارش از برايت يكى باشد، و دويم آنكه زينت تو را زينت خود، و عيب و زشتى تو را زشتى خود بيند، و سيم آنكه ولايت و مال، او را بر تو تغيير ندهد و حالش را نگرداند (يعنى اگر حكومت يا مالى به هم رساند، سلوكش با تو نگردد)، و چهارم آنكه منع نكند تو را از چيزى كه قدرتش به آن مى رسد، و