باب در بيان دشنام به يكديگر دادن

على بن ابراهيم، از پدرش، از نوفلى، از سكونى، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه: دشنام دهنده به مؤمن، چون كسى است كه بر هلاكت مشرف شده باشد».

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن عيسى، از حسين بن سعيد، از فضالة بن ايّوب، از عبداللّه بن بكير، از ابو بصير، از امام محمد باقر عليه السلام كه فرمود:«رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه: دشنام دادن به مؤمن، بيرون رفتن است از فرمان خداى ـ تعالى ـ، و جنگ كردن با او، كفر، و خوردن گوشتش به غيبت، معصيت است، و حرمت مالش، چون حرمت خون او است».

از او، از حسن بن محبوب، از هشام بن سالم، از ابو بصير، از امام محمد باقر عليه السلام روايت است كه فرمود:«مردى از قبيله بنى تميم به خدمت پيغمبر صلى الله عليه و آله آمد و عرض كرد كه: مرا وصيّت كن و بفرما چه كنم؟ پس در آنچه حضرت او را وصيّت فرمود، اين بود كه فرمود: مردم را دشنام مدهيد، كه دشمنى را در ميان ايشان كسب مى كنيد».

ابن محبوب، از عبد الرحمان بن حجّاج، از ابو الحسن حضرت امام موسى كاظم عليه السلام روايت كرده است در باب دو مرد كه به يكديگر دشنام مى دهند، كه آن حضرت فرمود:«آنكه آغاز مى كند از اين دو، ستمكارتر است، و گناه او و گناه ديگرى بر او است، مادامى كه مظلوم را عذرخواهى نكند» ۱.

ابو على اشعرى، از محمد بن سالم، از احمد بن نضر، از عمرو بن شمر، از جابر، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«هرگز مردى بر مردى به كفر گواهى نداده، مگر آنكه يكى از اين دو كس با كفر برگشته، و كفر بر او ثابت و محقّق گرديده است؛ چرا كه، اگر بر كافرى گواهى داده، راست گفته است، و اگر آن كس مؤمن باشد، كفر بر گواهى دهنده برمى گردد. پس بپرهيزيد از طعن زدن بر مؤمنان».

حسين بن محمد، از معلّى بن محمد، از حسن بن على وشّاء، از على بن ابى حمزه، از امام محمد باقر يا امام جعفر صادق عليهماالسلامروايت كرده است كه گفت: شنيدم از آن حضرت كه مى فرمود:«به درستى كه لعنت چون از دهان صاحبش بيرون آمد، تردّد مى كند و مى گردد؛ پس اگر محلّ روانى و موضع جواز آن را يافت (به اينكه آن كس كه لعنت كننده او را لعنت كرده، فى الحقيقه ملعون باشد)، در آنجا قرار گيرد. و اگر نه، بر صاحبش رجوع كند».

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از حسن بن على، از على بن عقبه، از عبداللّه بن سنان، از ابوحمزه ثمالى روايت كرده است كه گفت: شنيدم از امام محمد باقر عليه السلام كه مى فرمود. تا آخر حديثِ پيش، مگر آنكه در اين حديث است كه:«در ميانه اين دو كس تردّد مى كند».

ابو على اشعرى، از محمد بن سنان، از محمد بن على، از محمد بن فضيل، از ابوحمزه روايت كرده است كه گفت: شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود:«چون مردى اف به برادر مؤمن خود بگويد، از دوستى او بيرون مى رود. و چون بگويد كه تو دشمنى منى، يكى از اين دو كافر مى شود. و خداى عز و جل عملى را از مؤمنى قبول نمى فرمايد، با آنكه بدى را نسبت به برادر مؤمنش در دل گرفته باشد».

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد، از ابن سنان، از حمّاد بن عثمان، از ربعى، از فضيل، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«هيچ انسانى نيست كه در برابر چشم مؤمنى طعنه زند، مگر آنكه به بدترين انواع مردن ها مى ميرد، و سزاوار آن باشد كه به سوى هيچ خوبى باز نگردد».