باب در بيان اينكه قرآن در چند وقت خوانده مى شود و ختم مى شود
5 حدیث
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَمَّادٍ، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ الْمُخْتَارِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللّهِ، قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام: أَقْرَأُ الْقُرْآنَ فِي لَيْلَةٍ؟
قَالَ:«لَا يُعْجِبُنِي أَنْ تَقْرَأَهُ فِي أَقَلَّ مِنْ شَهْرٍ».
على بن ابراهيم، از پدرش، از حمّاد، از حسين بن مختار، از محمد بن عبداللّه روايت كرده است كه گفت: به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام عرض كردم كه: من در يك شب همه قرآن را مى خوانم. فرمود كه:«مرا خوش نمى آيد كه آن را در كمتر از يك ماه بخوانى».
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ، قَالَ: دَخَلْتُ عَلى أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، فَقَالَ لَهُ أَبُو بَصِيرٍ: جُعِلْتُ فِدَاكَ، أَقْرَأُ الْقُرْآنَ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ فِي لَيْلَةٍ؟ فَقَالَ:«لَا» قَالَ: فَفِي لَيْلَتَيْنِ؟ قَالَ: «لَا» قَالَ: فَفِي ثَلَاثٍ؟ قَالَ: «هَا» وَ أَشَارَ بِيَدِهِ.
ثُمَّ قَالَ: «يَا أَبَا مُحَمَّدٍ، إِنَّ لِرَمَضَانَ حَقّاً وَ حُرْمَةً، لَا يُشْبِهُهُ شَيْءٌ مِنَ الشُّهُورِ، وَ سكَانَ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه و آله يَقْرَأُ أَحَدُهُمُ الْقُرْآنَ فِي شَهْرٍ، أَوْ أَقَلَّ؛ إِنَّ الْقُرْآنَ لَا يُقْرَأُ هَذْرَمَةً، وَ لكِنْ يُرَتَّلُ تَرْتِيلاً، فَإِذَا مَرَرْتَ بِآيَةٍ
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از سهل بن زياد، از بعضى از اصحابش، از على بن ابى حمزه كه گفت: بر امام جعفر صادق عليه السلام داخل شدم. پس ابو بصير به آن حضرت عرض كرد كه: فداى تو گردم! آيا در ماه مبارك رمضان قرآن را در يك شب بخوانم؟ فرمود:«نه». عرض كرد: پس در دو شب بخوانم؟ فرمود: «نه». عرض كرد: پس در سه شب؟ فرمود كه: «ها» (يعنى خوب است، اين را بگير)، و به دست خود اشاره فرمود. بعد از آن، فرمود كه: «اى ابامحمد! به درستى كه ماه مبارك رمضان را حقّى و حرمتى بزرگ است، و چيزى از ماه ها به آن شباهت ندارد، و اصحاب محمد صلى الله عليه و آله چنان بودند كه يكى از ايشان، قرآن را در ماهى يا كمتر از آن مى خواند. به درستى كه قرآن نبايد كه به شتاب خوانده شود، وليكن بايد به ترتيل و تأنّى خوانده شود، ترتيلى
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ النُّعْمَانِ، عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ حُسَيْنِ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ: قُلْتُ لَهُ: فِي كَمْ أَقْرَأُ الْقُرْآنَ؟
فَقَالَ:«اقْرَأْهُ أَخْمَاساً، اقْرَأْهُ أَسْبَاعاً، أَمَا إِنَّ عِنْدِي مُصْحَفاً مُجَزًّى أَرْبَعَةَ عَشَرَ جُزْءاً».
محمد بن يحيى، از محمد بن حسين، از على بن نعمان، از يعقوب بن شعيب، از حسين بن خالد روايت كرده است كه گفت: به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام عرض كردم كه: قرآن را در چند وقت بخوانم؟ فرمود كه:«آن را بخوان، در حالتى كه پنج قسمت باشد، و آن را بخوان، در حالتى كه هفت قسمت باشد، و بدان كه مصحف مجزّايى در نزد من هست، كه آن را به چهارده جزء (يعنى چهارده قسمت) كرده اند».
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي الْبِلَادِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ أَبِي الْحَسَنِ عليه السلام، قَالَ: قُلْتُ لَهُ: إِنَّ أَبِي سَأَلَ جَدَّكَ عَنْ خَتْمِ الْقُرْآنِ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ، فَقَالَ لَهُ جَدُّكَ:«فِي كُلِّ لَيْلَةٍ؟» فَقَالَ لَهُ: فِي شَهْرِ رَمَضَانَ، فَقَالَ لَهُ جَدُّكَ: «فِي شَهْرِ رَمَضَانَ؟» فَقَالَ لَهُ أَبِي: نَعَمْ، مَا اسْتَطَعْتُ، فَكَانَ أَبِي يَخْتِمُهُ أَرْبَعِينَ خَتْمَةً فِي شَهْرِ رَمَضَانَ، ثُمَّ خَتَمْتُهُ بَعْدَ أَبِي، فَرُبَّمَا زِدْتُ، وَ رُبَّمَا نَقَصْتُ عَلى قَدْرِ فَرَاغِي وَ شُغُلِي وَ نَشَاطِي وَ كَسَلِي؛ فَإِذَا كَانَ فِي يَوْمِ الْفِطْرِ
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از يحيى بن ابراهيم بن ابى البلاد، از پدرش، از على بن مغيره، از حضرت امام موسى عليه السلام كه گفت: به آن حضرت عرض كردم كه: پدرم از جدّت سؤال نموده بود از ختم كردن قرآن، در شبى يا در هر شب؛ پس جدّت به او فرموده بود كه:«در هر شب آن را ختم مى كنى؟» پدرم به جدّت عرض كرده بود كه: در ماه مبارك رمضان. پس جدّت به پدرم فرموده بود كه: «در ماه مبارك رمضان؟» پدرم به جدّت عرض كرده بود كه: آرى، مادامى كه استطاعت داشته باشم. و دأب پدرم اين بود كه در ماه مبارك رمضان، آن را چهل مرتبه ختم مى كرد، و من بعد از پدرم آن را ختم كرده ام. پس بسا بوده كه از چهل ختم زياد كرده ام، و بسا بوده كه كمتر از چهل ختم كرده ام، بر اندازه اى فراغ و شغل و دماغ و كسالت
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ، قَالَ:
سَأَلَ أَبُو بَصِيرٍ أَبَا عَبْدِ اللّهِ عليه السلام ـ وَ أَنَا حَاضِرٌ ـ فَقَالَ لَهُ: جُعِلْتُ فِدَاكَ، أَقْرَأُ الْقُرْآنَ فِي لَيْلَةٍ؟ فَقَالَ:«لَا» فَقَالَ: فِي لَيْلَتَيْنِ؟ فَقَالَ: «لَا» حَتّى بَلَغَ سِتَّ لَيَالٍ، فَأَشَارَ بِيَدِهِ، فَقَالَ: «هَا».
ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام: «يَا أَبَا مُحَمَّدٍ، إِنَّ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه و آله كَانَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ فِي شَهْرٍ وَ أَقَلَّ؛ إِنَّ الْقُرْآنَ لَا يُقْرَأُ هَذْرَمَةً، وَ لكِنْ يُرَتَّلُ تَرْتِيلاً، إِذَا مَرَرْتَ بِآيَةٍ فِيهَا ذِكْرُ النَّارِ،
محمد بن يحيى، از احمد بن محمد، از على بن حكم، از على بن ابى حمزه روايت كرده است كه گفت: ابو بصير از امام جعفر صادق عليه السلام سؤال نمود و من حاضر بودم. پس به آن حضرت عرض كرد كه: فداى تو گردم! آيا قرآن را در يك شب بخوانم؟ فرمود:«نه». عرض كرد: در دو شب؟ فرمود: «نه». تا آنكه به شش شب رسيد. پس حضرت به دست خويش اشاره فرمود، و فرمود: «بلى». بعد از آن، حضرت صادق عليه السلام فرمود كه: «اى ابامحمد! به درستى كه آنكه پيش از شما بوده از اصحاب محمد صلى الله عليه و آله، چنان بوده كه در يك ماه يا كمتر قرآن را مى خواند. به درستى كه قرآن نبايد به شتاب خوانده شود، وليكن بايد به ترتيل خوانده شود، ترتيلى درست، و چون به آيه اى بگذرى كه ذكر آتش در آن باشد، در نزد آن مى ايستى، و از آتش به خدا پناه مى برى». پس
۱.مترجم گويد كه: حق، در اين مقام اين است كه قارى را جايز است كه هر قدر از قرآن را كه خواهد، بخواند، و يك روز و دو روز بيشتر، كمتر، در ختم آن معتبر نيست، و به شرطى كه آن قدر تند نخواند كه حروفش در يكديگر گم شود. و ماه مبارك رمضان و غير آن، در باب جواز بسيارى و كمى خواندن آن فرقى ندارد، وليكن چون تفكّر و تدبّر در آن در وقت خواندن مستحبّ است، و انسان در اكثر اوقات، اوقاتش مستغرق مشاغل دنيوى است، و حواس ظاهر و باطنش مصروف آن است، لهذا او را ميسّر نمى شود كه كلام اللّه را با آداب مقرّره بسيار تلاوت نمايد، وليكن در ماه مبارك رمضان، فى الجمله فراغ بالى دارد، و هر كسى درخور خويش، حالى دارد، و علّت منع خواندن آن در يك شب در غير ماه مبارك، و جواز اين امر در آن، همين است. (مترجم)