حدیث دربارهباب در بيان تقيّه

عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حَمَّادٍ، عَنْ حَرِيزٍ، عَمَّنْ أَخْبَرَهُ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام فِي قَوْلِ اللّهِ عَزَّ وَجَلَّ: «وَ لا تَسْتَوِى الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ» قَالَ:«الْحَسَنَةُ: التَّقِيَّةُ، وَالسَّيِّئَةُ: الْاءِذَاعَةُ». وَقَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ: «ادْفَعْ بِالَّتِى هِىَ أَحْسَنُ (السَّيِّئَةَ)» قَالَ: «الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ: التَّقِيَّةُ، «فَإِذَا الَّذِى بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَداوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِىٌّ حَمِيمٌ» ».

على بن ابراهيم، از پدرش، از حمّاد، از حريز، از آنكه او را خبر داده، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است در قول خداى عز و جل «وَلا تَسْتَوِى الْحَسَنَةُ وَلا السَّيِّئَةُ» ۱ كه فرمود:«حسنه، تقيّه است و سيّئه، فاش و آشكارا كردن». و در قول آن جناب عز و جل: «اِدْفَعْ بِالَّتى هِىَ أَحْسَنُ» ۲ السَّيِّئة فرمود كه: «اَلَّتى هِىَ أَحْسَنُ» تقيّه است. «فَاِذَا الَّذى بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَداوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِّىٌ حَميمٌ» » ۳.۴

۱.فصّلت، 34.

۲.فصّلت، 34.

۳.فصّلت، 34. ترجمه آيه در باب صبر گذشت و در آنجا مذكور شد كه در قرآن، بعد از «احسن» لفظ «سيّئه» نيست. (مترجم)

۴.فصّلت، 34.

کلیدواژه‌ها 5 کتاب ایمان و کفر باب در بیان تقیه

احادیث دیگر این موضوع

على، از پدرش، از حمّاد بن عيسى، از ربّعى بن عبداللّه، از فضيل بن يسار، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«سلامتى دين و صحّت بدن از مال بهتر است، و مال، زينت و آرايشى است از آرايش هاى نيكوى دنيا». محمد بن اسماعيل، از فضل بن شاذان، از حمّاد، از ربعى، از فضيل، از امام محمد باقر عليه السلام مثل اين را روايت كرده است.

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از ابن فضّال، از يونس بن يعقوب، از بعضى از اصحاب خويش كه گفت: مردى بود از اصحاب امام جعفر صادق عليه السلام كه پيوسته بر آن حضرت داخل مى شد و شرف ملازمت و سعادت خدمت آن حضرت را در مى يافت. پس مدّتى مكث كرد كه به حج نمى رفت. بعضى از آشنايان او بر حضرت داخل شد، فرمود كه:«فلانى چه كرد و امرش چه وضع شد؟» راوى مى گويد كه: آن مرد شروع كرد كه سخن را ناتمام ادا مى كرد و تمجمج مى نمود (و آهسته آهسته جواب مجمل مى داد) چرا كه، گمان مى نمود كه مقصود آن حضرت احوال گرفتن از توانگرى و دنياى آن مرد است با آنكه او فقير و بى چيز شده بود. حضرت چون چنين ديد، فرمود كه: «دينش چگونه است؟» عرض كرد: چنان است كه تو مى خواهى و دوست مى دارى. فرمود: «به خدا سوگند كه بى نيازى همين است».

على بن ابراهيم، از پدرش، از ابن ابى عمير، از هشام بن سالم و غير او، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه در قول خداى عز و جل: «أُولئِكَ يُؤتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ بِما صَبَرُوا» قصص، 54. آنان به خاطر صبرشان دو بار پاداش مى گيرند. كه آن حضرت فرمود:«يعنى آن چه صبر كردند بر تقيّه». «وَيَدْرَؤُنَ بِالحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ» قصص، 54. فرمود كه: «حسنه، تقيّه است و سيّئه، آشكار و فاش كردن». و ترجمه آن اين است كه: «و دفع مى كنند به سخن يا خصلت نيكو، سخن يا خصلت بد را». و ترجمه باقى گذشت.

ابن ابى عمير، از هشام بن سالم، از ابوعمرو اعجمى روايت كرده است كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام به من فرمود كه:«اى ابوعمرو! به درستى كه نُه عُشر [= نُه دهم]دين در تقيّه است. و هر كه تقيّه نمى كند، دين ندارد. و تقيّه در هر چيزى مى باشد، مگر در نبيذ كه شراب خرما است و در مسح كردن بر مُوزه ها» موزه، يعنى چكمه و در اينجا مقصود مسح بر كفشى است كه روى پا را گرفته باشد..

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از عثمان بن عيسى، از سماعه، از ابوبصير كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام فرمود:«تقيّه از دين خدا است». عرض كردم كه: از دين خدا است؟ فرمود: «آرى، واللّه از دين خدا است. و هر آينه يوسف گفت كه: «أَيَّتُهَا العِيرُ اِنَّكُمْ لَسارِقُونَ» يوسف، 70.؛ يعنى: پس ندا كرد نداكننده اى از ملازمان يوسف به امر او و گفت كه: اى كاروانيان! به درستى كه شما هر آينه دزدانيد». و حضرت فرمود: «به خدا سوگند كه ايشان چيزى ندزديده بودند. وابراهيم گفت كه: «اِنّى سَقيمٌ» صافات، 89.؛ يعنى من بيمارم و به خدا سوگند كه بيمار نبود».

محمد بن يحيى روايت كرده است، از احمد بن محمد بن عيسى، از محمد بن خالد و حسين بن سعيد و هر دو، از نضر بن سويد، از يحيى بن عمران حلبى، از حسين بن ابى العلاء، از حبيب بن بشر كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام فرمود كه:«از پدرم شنيدم كه مى فرمود: نه، به خدا سوگند كه بر روى زمين چيزى نيست كه دوست تر باشد از تقيّه. اى حبيب! به درستى كه هر كه را تقيّه بود، خداى ـ تعالى ـ او را بلند گردانيد. اى حبيب! هر كه را تقيّه نبود، خدا او را پست گردانيد. اى حبيب! به درستى كه مردمان در صلح اند (يعنى مادامى كه در صلح اند، تقيّه برطرف نمى شود، و چون به خروج حضرت قائم عليه السلام صلح برطرف شود، تقيّه برطرف خواهد شد. و به سوى اين مطلب اشاره فرمود كه مى فرمايد كه:) پس اگر آن باشد، اين خواهد بود».

ابوعلى اشعرى، از حسن بن على كوفى، از عبّاس بن عامر، از جابر مكفوف، از عبداللّه بن ابى يعفور، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«بر دين خويش بپرهيزد و آن را به پرده تقيّه بپوشيد؛ زيرا كه هر كه تقيّه نمى كند، ايمان ندارد. جز اين نيست كه شما در ميان مردمان چون مگس عسليد در ميان پرندگان. اگر پرندگان بدانند كه چه چيز در اندران هاى مگس هاى عسل است، چيزى از آنها نمى ماند، مگر آنكه آن را مى خوردند. و اگر مردم مى دانستند كه در اندران هاى شما چيست و مى دانستند كه شما ما اهل بيت را دوست مى داريد، هر آينه شما را به زبان هاى خويش مى خوردند و در نهان و آشكار شما را دشنام مى دادند و منع مى كردند. خدا رحمت كند بنده اى را از شما كه بر ولايت و دوستى ما باشد!».

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از حسن بن محبوب، از هشام بن سالم، از ابوعمرو كنانى روايت كرده است كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام به من فرمود كه:«اى ابوعمرو! و مرا خبر ده كه اگر تو را به چيزى خبر دهم يا به فتوايى تو را فتوى دهم، بعد از آن به نزد من آيى و مرا از آن سؤال كنى، پس تو را خبر دهم به خلاف آن چه در پيش، تو را خبر داده بودم، يا تو را فتوى دهم به خلاف آن، به كدام يك از آنها عمل مى كنى؟» عرض كردم كه: به تازه تر از آنها عمل مى كنم و ديگرى را وا مى گذارم. فرمود كه: «اى ابوعمرو! درست يافته اى. خدا ابا فرموده، مگر از آنكه پرستيده شود در نهانى (يعنى در زمان دولت باطل). بدان! به خدا سوگند كه اگر شما اين چنين كنيد، از براى من و شما هر دو بهتر است، و خداى عز و جل از براى ما و شما در دين خويش از غير تقيّه ابا فرموده است».