حدیث دربارهباب در بيان طينت مؤمن و كافر
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحسَيْنِ، عَنِ النَّضْرِ بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ عَبْدِ الْغَفَّارِ الْجَازِيِّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«إِنَّ اللّهَ ـ عَزَّ وَجَلَّ ـ خَلَقَ الْمُؤْمِنَ مِنْ طِينَةِ الْجَنَّةِ، وَخَلَقَ الْكَافِرَ مِنْ طِينَةِ النَّارِ».
وَقَالَ: «إِذَا أَرَادَ اللّهُ ـ عَزَّ وَجَلَّ ـ بِعَبْدٍ خَيْراً، طَيَّبَ رُوحَهُ وَجَسَدَهُ، فَلَا يَسْمَعُ شَيْئاً مِنَ الْخَيْرِ إِلَا عَرَفَهُ، وَلَا يَسْمَعُ شَيْئاً مِنَ الْمُنْكَرِ إِلَا أَنْكَرَهُ».
قَالَ: وَسَمِعْتُهُ يَقُولُ: «الطِّينَاتُ ثَلَاثٌ: طِينَةُ الْأَنْبِيَاءِ، وَالْمُؤْمِنُ مِنْ تِلْكَ الطِّينَةِ، إِلَا أَنَّ الْأَنْبِيَاءَ هُمْ مِنْ صَفْوَتِهَا؛ هُمُ الْأَصْلُ وَلَهُمْ فَضْلُهُمْ، وَالْمُؤْمِنُونَ الْفَرْعُ مِنْ طِينٍ لَازِبٍ، كَذلِكَ لَا يُفَرِّقُ اللّهُ ـ عَزَّ وَجَلَّ ـ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ شِيعَتِهِمْ».
وَقَالَ: «طِينَةُ النَّاصِبِ مِنْ حَمَاً? مَسْنُونٍ، وَأَمَّا الْمُسْتَضْعَفُونَ فَمِنْ تُرَابٍ؛ لَا يَتَحَوَّلُ مُؤْمِنٌ عَنْ إِيمَانِهِ، وَلَا نَاصِبٌ عَنْ نَصْبِهِ، وَلِلّهِ الْمَشِيئَةُ فِيهِمْ».
محمد بن يحيى، از محمد بن حسن، از نضر بن شعيب، از عبدالغفّار جازى، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود:«خداى عز و جل مؤمن را از گِلِ بهشت آفريد و كافر را از گِلِ دوزخ آفريد». و فرمود كه: «چون خداى عز و جل خير و خوبى را نسبت به بنده اى اراده فرمايد، روح و تن او را خوش و پاكيزه گرداند؛ پس هيچ چيز را نشنود از آنچه خوب باشد، مگر آنكه آن را بشناسد و بپسندد، و چيزى را نشنود از آنچه ناخوش باشد، مگر آنكه آن را نشناسد و نپسندد».
راوى مى گويد: و شنيدم از آن حضرت كه مى فرمود: «سرشت ها سه قسم است. سرشت پيغمبران، و مؤمن از اين سرشت خلق شده است، مگر آنكه پيغمبران از خالص و برگزيده آن سرشت خلق شده اند، و ايشان در اين باب اصل اند، و از براى ايشان افزونى و زيادتى است كه بر غير خود دارند، و مؤمنان فرع اند، و خلق شده اند از گل چسبنده سخت. و چنان كه در اصل خلقت با هم بوده اند و در ميانه ايشان جدايى نبوده است، همچنين خداى عز و جل در ميان ايشان و شيعيان ايشان جدايى نمى اندازد».
و فرمود: «طينتِ ناصبى از [گل و] لاى سياه گنديده است. و امّا مستضعفان كه عقل پابرجايى ندارند و عداوت با اهل حق در ايشان نيست، خدا ايشان را از خاك آفريده، نه گل كه مخلوط بوده باشد از خاك و آب شيرين خوش گوار يا تلخ متعفّن. و هيچ مؤمنى از ايمان خود برنمى گردد و بيرون نمى رود، و هيچ ناصبى از نصب و عداوت خويش دست برنمى دارد. و خدا را در باب ايشان خواست و مشيّت است، كه آنچه خواهد، با ايشان مى كند».