باب در بيان بذل و بخشش علم

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد، از عبداللّه بن محمد حجّال، از بعضى از اصحاب خويش روايت كرده و آن را مرفوع ساخته كه گفت: رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:«با يكديگر ذكر و ملاقات كنيد، و در ميانه خويش تكلم كنيد به حديث؛ زيرا كه حديث، باعث جلاى دل ها است. به درستى كه دل ها، زنگ مى گيرد؛ چنان كه شمشير زنگ مى گيرد و جلاى آن، به حديث است».

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند از احمد بن محمد بن خالد، از پدرش، از فَضاله بن ايّوب، از عمر بن ابان، از منصور صيقل كه گفت: شنيدم از حضرت امام محمد باقر عليه السلام كه مى فرمود:«تذاكر علم (و آن را با يكديگر ياد كردن)، به منزله خواندن و بازجويى (و حفظ و تازگى عهد با) آن است و چنين خواندنى چون نمازى است كه مقبول باشد».

محمد بن يحيى، از احمد بن محمد بن عيسى، از محمد بن اسماعيل بن بَزيع، از منصور بن حازم ۱، از طلحة بن زيد، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه آن حضرت فرمود:«در كتاب على عليه السلام خواندم كه: خدا بر جاهلان عهد و پيمان در طلب كردن علم نگرفت تا [اين كه] بر علما، عهد و پيمان گرفت به بذل و بخشش علم از براى جاهلان؛ زيرا كه علم، پيش از جهل بوده است».

چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند از احمد بن محمد برقى، از پدرش، از عبداللّه بن مغيره و محمد بن سِنان، از طلحة بن زيد، از امام جعفر صادق عليه السلام درباره آيه «وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ» ۱، كه ترجمه آن اين است كه:«و مگردان رخ خويش را به جهت مردمان» (يعنى روى خويش را به يك سو مبر و ميل مده). كه آن حضرت فرمود: «بايد كه مردمان در نزد تو در علم برابر باشند» (چنان نباشى كه به بعضى عطا كنى و به بعضى نه. يكى را بر ديگرى بدون مرجحى ترجيح دهى كما و كيفا).

به همين اسناد از پدرش، از احمد بن نضر، از عمرو بن شمر، از جابر، از امام محمد باقر عليه السلام روايت است كه آن حضرت فرمود:«زكات علم، به اين است كه آن را به بندگان خدا تعليم دهيد».

محمد بن ابراهيم، از محمد بن عيسى بن عُبيد، از يونس بن عبدالرحمان، از آن كه او را ذكر كرده، از امام جعفر صادق عليه السلام كه آن حضرت فرمود:«عيسى بن مريم، بر پا ايستاد، خطبه خواند در ميانه بنى اسرائيل، پس فرمود كه: اى بنى اسرائيل، حكمت را بر جاهلان مگوييد، كه بر آن ستم كرده باشيد، و آن را از اهلش كه طالب آن باشند و قابليت آن را داشته باشند، منع مكنيد كه بر ايشان ستم نموده باشيد».