باب در بيان ضرر مردن علما
6 حدیث
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسى، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْخَرَّازِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«مَا مِنْ أَحَدٍ يَمُوتُ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَحَبَّ إِلى إِبْلِيسَ مِنْ مَوْتِ فَقِيهٍ».
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد بن خالد، از عثمان بن عيسى، از ابو ايّوب خرّاز، از سليمان بن خالد، از امام جعفر صادق عليه السلام كه آن حضرت فرمود:«هيچ كس از مؤمنان نمى ميرد كه مردنش دوست تر باشد به سوى شيطان از مردن فقيه دانشمند».
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ، عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«إِذَا مَاتَ الْمُؤْمِنُ الْفَقِيهُ، ثُلِمَ فِي الْاءِسْلَامِ ثُلْمَةٌ لَا يَسُدُّهَا شَيْءٌ».
على بن ابراهيم، از پدرش، از ابن ابى عمير، از بعضى از اصحاب خويش، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه آن حضرت فرمود كه:«چون مؤمن فقيه بميرد، در دين اسلام چنان شكافى به هم رسد كه هيچ چيز آن را مسدود نكند».
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ، قَالَ:سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ عليه السلام يَقُولُ: «إِذَا مَاتَ الْمُؤْمِنُ، بَكَتْ عَلَيْهِ الْمَلَائِكَةُ وَبِقَاعُ الْأَرْضِ، الَّتِي كَانَ يَعْبُدُ اللّهَ عَلَيْهَا، وَأَبْوَابُ السَّمَاءِ، الَّتِي كَانَ يُصْعَدُ فِيهَا بِأَعْمَالِهِ، وَثُلِمَ فِي الْاءِسْلَامِ ثُلْمَةٌ لَا يَسُدُّهَا شَيْءٌ؛ لِأَنَّ الْمُؤْمِنِينَ الْفُقَهَاءَ حُصُونُ الْاءِسْلَامِ كَحِصْنِ سُورِ الْمَدِينَةِ لَهَا».
محمد بن يحيى، از احمد بن محمد، از ابن محبوب، از على بن ابى حمزه روايت كرده است كه گفت: شنيدم از ابوالحسن موسى بن جعفر عليه السلام كه مى فرمود:«چون مؤمن بميرد، فرشتگان خدا، بقعه هاى زمينى كه خدا را بر روى آن عبادت مى كرده و درهاى آسمان كه عمل هاى او در آن بالا مى رفته، همه بر او بگريند، و در دين اسلام چنان شكافى به هم رسد كه چيزى آن را نبندد؛ زيرا كه مؤمنان فقيه، حصارهاى اسلام اند (كه آن را محافظت مى نمايند)؛ چنانچه حصار شهر آن را از دشمن محافظت مى كند».
وَعَنْهُ، عَنْ أَحْمَدَ، عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْخَرَّازِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللّهِ عليه السلام، قَالَ:«مَا مِنْ أَحَدٍ يَمُوتُ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَحَبَّ إِلى إِبْلِيسَ مِنْ مَوْتِ فَقِيهٍ».
از او، از احمد، از ابن محبوب، از ابو ايّوب خرّاز، از سليمان بن خالد، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه آن حضرت فرمود:«كسى از مؤمنان نمى ميرد، كه مردن او دوست تر باشد به سوى شيطان، از مردن فقيه دانشمند».
عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطٍ، عَنْ عَمِّهِ يَعْقُوبَ بْنِ سَالِمٍ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ، قَالَ:قَالَ أَبُو عَبْدِ اللّهِ عليه السلام: «إِنَّ أَبِي كَانَ يَقُولُ: إِنَّ اللّهَ ـ عَزَّ وَجَلَّ ـ لَا يَقْبِضُ الْعِلْمَ بَعْدَ مَا يُهْبِطُهُ، وَلكِنْ يَمُوتُ الْعَالِمُ، فَيَذْهَبُ بِمَا يَعْلَمُ، فَتَلِيهِمُ الْجُفَاةُ، فَيَضِلُّونَ وَيُضِلُّونَ، وَلَا خَيْرَ فِي شَيْءٍ لَيْسَ لَهُ أَصْلٌ».
على بن محمد، از سهل بن زياد، از على بن اسباط، از عمويش يعقوب بن سالم، از داود بن فرقد روايت كرده است كه گفت: امام جعفر صادق عليه السلام فرمود كه:«پدرم فرمود: به درستى كه خداى عزّوجلّ علم را نمى گيرد، بعد از آن كه آن را فرو فرستاده است، و لكن عالم مى ميرد و آنچه را كه مى داند، با خود مى برد. پس جفاكاران جاهل كه از حق دوراند، متوجه امور مردم مى شوند و گمراه مى گردند، و مردم را گمراه مى گردانند، و هيچ خيرى نيست در چيزى كه آن را اصلى نباشد» (و مراد از آن، علم است؛ چه آن اصل همه خوبى ها است).
عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَمَّنْ ذَكَرَهُ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام، قَالَ:«كَانَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ عليه السلام يَقُولُ: إِنَّهُ يُسَخِّي نَفْسِي فِي سُرْعَةِ الْمَوْتِ وَالْقَتْلِ فِينَا قَوْلُ اللّهِ عَزَّوَجَلَّ: «أَ وَلَمْ يَرَوْا أَنّا نَأْتِى الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها» وَهُوَ ذَهَابُ الْعُلَمَاءِ».
چند نفر از اصحاب ما روايت كرده اند، از احمد بن محمد، از محمد بن على، از آن كه او را ذكر كرده از جابر، از امام محمد باقر عليه السلام كه فرمود:«حضرت على بن الحسين عليه السلام [فرموده] كه: «فرموده خداى تعالى: «أَوَ لَمْ يَرَوْاْ أَنَّا نَأْتِى الْأَرْضَ نَنقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَا» ۱، مرا سخى مى گرداند در باب شتاب مرگ و كشتن در ميانه ما». «آيا نديدند و ندانستند آن كه ما مى آييم (يعنى فرمان ما مى آيد) زمين را در حالتى كه كم مى كنيم آن را از كنارهاى آن». حضرت فرمود كه: «آن رفتن علما است».
۱.رعد، 41.