نخستين مسلمان

سير أعلام النبلاء ـ به نقل از عبد اللّه‏ [بن مسعود]ـ : اوّلين چيزى كه از كار پيامبر خدا دانستم، اين بود كه همراه عموهايم (و يا تعدادى از اقوامم) به مكّه آمدم تا از آن‏جا كالاهايى بخريم و تصميم داشتيم عطر بخريم. ما را به سوى عبّاس راهنمايى كردند. پيش وى رفتيم. او كنار زمزم، نشسته بود. پيشش نشستيم. در همين هنگام كه پيش عبّاس بوديم، از درِ صفا، مردى سپيد روىِ متمايل به سرخى با موهايى مجعّد كه بلندى آن تا نيمه گوشش رسيده بود، با بينى باريك و كشيده و ظريف، با چشمانى سياه، دندان‏هايى سفيد، سينه‏اى كم مو، دستان و پاهايى پرگوشت و نه چندان بلند، با ريشى انبوه، در حالى كه دو تكّه لباس سفيد پوشيده بود، ديدم كه به ماه شب چهارده مى‏مانْد و در كنارش نوجوانى خوش چهره، در سن بلوغ و يا قبل از بلوغ، گام

مسند ابن حنبل ـ به نقل از اِياس بن عفيف كِنْدى، از پدرش ـ : من مردى تاجر بودم. به حج رفتم و نزد عبّاس بن عبد المطّلب رفتم تا چيزى از او ـ كه مردى بازرگان بود ـ بخرم. به خدا سوگند، در مِنا نزد او بودم كه مردى از چادرى نزديك به او خارج شد. سپس به خورشيد نگاه كرد. وقتى خورشيد را ديد كه از وسط آسمان گذشت، برخاست و به نماز ايستاد. آن‏گاه، زنى از همان چادرى كه آن مرد بيرون آمده بود، بيرون آمد و پشت سرِ او ايستاد و شروع به نماز خواندن كرد. آن‏گاه، نوجوانى در حدّ بلوغ، از همان چادر بيرون آمد و با او به نماز ايستاد. به عبّاس گفتم: اى عبّاس! اين كيست؟ گفت: اين، محمّد بن عبد اللّه‏ بن عبدالمطّلب، پسرِ برادرم است. گفتم: اين زن كيست؟ گفت: همسرش خديجه دختر خُوَيلِد است. گفتم: اين جوان كيست؟ گفت:

خصائص أمير المؤمنين ـ به نقل از عفيف ـ : در دوران جاهليت به مكّه آمدم و مى‏خواستم براى خانواده‏ام از آن‏جا لباس و عطر بخرم. نزد عبّاس بن عبدالمطّلب ـ كه مردى بازرگان بود ـ رفتم. نزد او نشسته بودم و به كعبه نگاه مى‏كردم. خورشيد در آسمان، بالا آمده بود. خورشيد، بالاتر آمد و متمايل شد. در اين هنگام، جوانى آمد و به آسمان نگاه كرد و آن‏گاه، رو به كعبه ايستاد. پس از مدّت كوتاهى، نوجوانى آمد و در سمت راست او ايستاد و بعد از مدّت كوتاه ديگرى، زنى آمد و پشت سرِ آن دو ايستاد. جوان به ركوع رفت و نوجوان و زن هم به ركوع رفتند. جوان، سر بلند كرد و نوجوان و زن هم سر بلند كردند. جوان، سجده كرد، نوجوان و زن هم سجده كردند. گفتم: اى عبّاس! [چه] چيز شگفتى! عبّاس گفت: آرى، چيز شگفتى است. مى‏دانى اين جوان

شرح نهج البلاغة: بدان كه استادان معتزلى مذهب، در اين كه در اسلام آوردن، على بن ابى طالب عليه ‏السلام اوّلينِ مردم بود، تقريبا اختلافى ندارند. مگر از معتزليان پيشين بصره كه شايد در اين مسئله مخالفت كرده باشند. امّا آنچه كه امروزه مورد اتّفاق [معتزليان]است، اعتقاد به اين است كه او پيشتازترينِ مردم در ايمان آوردن بود و امروزه در نوشته‏هاى آنان و در نزد متكلّمان و محقّقان آنها، كسى را نمى‏توان يافت كه در اين مورد، اختلاف نظر داشته باشد. و بدان كه امير مؤمنان، همواره اين موضوع را براى خود ادّعا مى‏كرد و بدان افتخار مى‏ورزيد و آن را دليل برترى خود بر ديگران مى‏شمرد و بدان تصريح مى‏كرد، و بارها فرموده است: «من صدّيق اكبر و فاروق اوّلم. پيش از اسلام آوردن ابو بكر، اسلام آوردم و پيش از نماز