حدیث دربارهآغاز تشريع اذان

دعائم الإسلام بإسناده عن الحسين بن عليّ عليهماالسلام ۱: أنَّهُ سُئِلَ عَن قَولِ النّاسِ فِي الأَذانِ أنَّ السَّبَبَ كانَ فيهِ رُؤيا رَآها عَبدُ اللّهِ بنُ زَيدٍ، فَأَخبَرَ بِهَا النَّبِيَّ صلى الله عليه و آله، فَأَمَرَ بِالأَذانِ. فَقالَ الحُسَينُ عليه السلام: الوَحيُ يَتَنَزَّلُ عَلى نَبِيِّكُم وتَزعُمونَ أنَّهُ أخَذَ الأَذانَ عَن عَبدِ اللّهِ بنِ زَيدٍ، وَالأَذانُ وَجهُ دينِكُم! وغَضِبَ عليه السلام ثمَّ قالَ: بَل سَمِعتُ أبي عَلِيَّ بنَ أبي طالِبٍ ـ رِضوانُ اللّهِ عَلَيهِ وصَلَواتُهُ ـ يَقولُ: أهبَطَ اللّهُ عز و جل مَلَكا، حَتّى عَرَجَ بِرَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله ـ وذَكَرَ حَديثَ الإِسراءِ بِطولِهِ، اختَصَرناهُ نَحنُ هاهُنا، قالَ فيهِ: ـ وبَعَثَ اللّهُ مَلَكا لَم يُرَ فِي السَّماءِ قَبلَ ذلِكَ الوَقتِ ولا بَعدَهُ، فَأَذَّنَ مَثنى وأقامَ مَثنى، وذَكَرَ كَيفِيَّةَ الأَذانِ. وقالَ جَبرائيلُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه و آله: يا مُحَمَّدُ! هكَذا أذِّن لِلصَّلاةِ. ۲
دعائم الإسلامـ به سَنَدش ـاز امام حسين عليه السلام، در باره گفته مردم كه سبب صدور فرمانِ گفتن اذان، خواب عبد اللّه بن زيد انصارى بوده كه او به پيامبر صلى الله عليه و آله خبر داده و ايشان هم بِدان، فرمان داده است، سؤال شد. فرمود: «بر پيامبرتان وحى نازل مى شود و مى پنداريد كه او اذان را از عبد اللّه بن زيد گرفت، در حالى كه اذان، سيماىِ دين شماست؟!». امام عليه السلام [در اين جا] خشمگين شد و فرمود: «بلكه شنيدم كه پدرم على بن ابى طالب عليه السلام مى فرمود: خداى عز و جل فرشته اى را فرود آورد و پيامبر خدا را به معراج بُرد.». امام حسين عليه السلام حديث معراج را با تمام تفصيلش [به نقل از امام على عليه السلام] باز گفت كه ما در اين جا خلاصه اش كرده ايم، و از جمله فرمود: «و خداوند، فرشته اى را بر انگيخت كه پيش از آن و پس از آن، در آسمان، ديده نشد. او بندهاى اذان و اقامه را دو بار گفت و كيفيت اذان را باز گفت. جبرئيل عليه السلام به پيامبر صلى الله عليه و آله گفت: اى محمّد! براى نماز، اين گونه اذان بگو».
۱.في المصدر هنا زيادة: «عن عليّ صلوات اللّه عليه»، وهي من سهو النسّاخ والصواب ما أثبتناه من بحار الأنوار.
۲.دعائم الإسلام: ج 1 ص 142 عن الإمام الصادق عن آبائه:، الجعفريّات: ص 42 عن الإمام الكاظم عن آبائه:، بحار الأنوار: ج 84 ص 156 ح 54.

احادیث دیگر این موضوع

۱
مسند البزّارـ به نقل از زياد بن منذر ـ: امام باقر، از امام زين العابدين، از امام حسين، از امام على عليهم السلام نقل كرد كه فرمود: «چون خداوند خواست اذان را به پيامبر صلى الله عليه و آله ياد دهد، جبرئيل عليه السلام مَركبى به نام بُراق به نزد ايشان آورد كه چون خواست سوارش شود، چموشى كرد. جبرئيل عليه السلام به او گفت: آرام باش كه به خدا سوگند، هيچ كس بر تو سوار نشده كه نزد خدا، گرامى تر از محمّد باشد. پس ايشان سوار شد و تا پرده مجاور خداى رحمان ـ تبارك و تعالى ـ رفت. در اين هنگام، فرشته اى از پرده بيرون آمد. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله از جبرئيل عليه السلام پرسيد: «اين كيست؟». گفت: سوگند به كسى كه تو را به حق بر انگيخت، نزديك ترين مخلوق به خدا منم؛ ولى اين فرشته را از آغاز خلقتم تا كنون، نديده ام. فرشته گفت: اللّه أكبر، اللّه أكبر (خدا، بزرگ تر است). پس، از پشتِ پرده به او گفته شد: بنده ام راست گفت. من، بزرگ ترم؛ من، بزرگ ترم. فرشته گفت: أشهد أن لا إله إلّا اللّه (گواهى مى دهم كه جز خداى يكتا، خدايى نيست). پس، از پشتِ پرده به او گفته شد: بنده ام راست گفت. منم و جز من، خدايى نيست. فرشته گفت: أشهد أنَّ محمّدا رسول اللّه (گواهى مى دهم كه محمّد، فرستاده خداست). پس، از پشتِ پرده گفته شد: بنده ام راست گفت. من، محمّد را فرستاده ام. فرشته گفت: حىَّ على الصلاة، حىَّ على الفلاح، قد قامتِ الصلاة (به سوى نماز بشتابيد. به سوى رستگارى بشتابيد. نماز، بر پا شد). سپس فرشته گفت: اللّه أكبر، اللّه أكبر (خدا، بزرگ تر است). پس، از پشتِ پرده گفته شد: «بنده ام راست گفت. من، بزرگ ترم؛ من، بزرگ ترم». سپس [فرشته] گفت: لا إله إلّا اللّه (خدايى جز خداى يكتا نيست). پس، از پشتِ پرده گفته شد: بنده ام راست گفت. جز من، خدايى نيست. پس از آن، فرشته، دست محمّد صلى الله عليه و آله را گرفت و او را پيش انداخت و به زيارت آسمانيان بُرد كه آدم عليه السلام و نوح عليه السلام هم در ميان آنان بودند». امام باقر عليه السلام افزود: «آن روز بود كه خداوند، برترى محمّد صلى الله عليه و آله را بر اهل آسمان ها و زمين، كامل كرد».