حدیث دربارهسخنرانى زينب عليهاالسلام ، در ميان كوفيان
بلاغات النساء عن جعفر بن محمد [الصادق] عن آبائه عليهم السلام:لَمّا اُدخِلَ بِالنِّسوَةِ مِن كَربَلاءَ إلَى الكوفَةِ، كانَ عَلِيُّ بنُ الحُسَينِ عليه السلام ضَئيلاً قَد نَهَكَتهُ العِلَّةُ، ورَأَيتُ نِساءَ أهلِ الكوفَةِ مُشَقَّقاتِ الجُيوبِ عَلَى الحُسَينِ بنِ عَلِيٍّ عليه السلام، فَرَفَعَ عَلِيُّ بنُ الحُسَينِ بنِ عَلِيٍّ عليه السلام رَأسَهُ فَقالَ: ألا إنَّ هؤُلاءِ يَبكينَ، فَمَن قَتَلَنا؟
ورَأَيتُ اُمَّ كُلثومٍ عليهاالسلام ولَم أرَ خَفِرَةً وَاللّهِ أنطَقَ مِنها، كَأَنَّما تَنطِقُ وتُفرِغُ عَلى لِسانِ أميرِ المُؤمِنينَ عليه السلام، وقَد أومَأَت إلَى النّاسِ أنِ اسكُتوا. فَلَمّا سَكَنَتِ الأَنفاسُ، وهَدَأَتِ الأَجراسُ، قالَت:
أبدَأُ بِحَمدِ اللّهِ وَالصَّلاةِ وَالسَّلامِ عَلى نَبِيِّهِ، أمّا بَعدُ يا أهلَ الكوفَةِ، يا أهلَ الخَترِ ۱
وَالخَذلِ، ألا فَلا رَقَأَتِ العَبرَةُ، ولا هَدَأَتِ الرَّنَّةُ، إنَّما مثَلُكُم كَمَثَلِ «الَّتي نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِن بَعْدِ قُوَّةٍ أَنكَـثًا تَتَّخِذُونَ أَيْمَـنَكُمْ دَخَلَا بَيْنَكُمْ» . ۲
ألا وهَل فيكُم إلَا الصَّلَفُ وَالشَّنَفُ، ومَلَقُ الإِماءِ، وغَمَزُ الأَعداءِ؟ وهَل أنتُم إلّا كَمَرعى عَلى دِمنَةٍ، وكَفِضَّةٍ عَلى مَلحودَةٍ، ألا ساءَ ما قَدَّمَت أنفُسُكُم أن سَخِطَ اللّهُ عَلَيكُم، وفِي العَذابِ أنتُم خالِدونَ.
أتَبكونَ؟ إي وَاللّهِ فَابكوا! وإنَّكُم وَاللّهِ أحرِياءُ بِالبُكاءِ، فَابكوا كَثيرا وَاضحَكوا قَليلاً، فَلَقَد فُزتُم بِعارِها وشَنارِها، ولَن تَرحُضوها بِغَسلٍ بَعدَها أبَدا، وأنّى تَرحُضونَ قَتلَ سَليلِ خاتَمِ النُّبُوَّةِ ومَعدِنِ الرِّسالَةِ، وسَيِّدِ شُبّانِ أهلِ الجَنَّةِ، ومَنارِ مَحَجَّتِكُم، ومَدَرَةِ حُجَّتِكُم، ومَفرَخِ نازِلَتِكُم، فَتَعسا ونُكسا، لَقَد خابَ السَّعيُ وخَسِرَتِ الصَّفقَةُ، وبُؤتُم بِغَضَبٍ مِنَ اللّهِ، وضُرِبَت عَلَيكُمُ الذِّلَّةُ وَالمَسكَنَةُ «لَّقَدْ جِئْتُمْ شَيْـئا إِدًّا * تَكَادُ السَّمَـوَ تُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ وَ تَنشَقُّ الْأَرْضُ وَ تَخِرُّ الْجِبَالُ هَدًّا» . ۳
أتَدرونَ أيَّ كَبِدٍ لِرَسولِ اللّهِ فَرَيتُم؟ وأيَّ كَريمَةٍ لَهُ أبرَزتُم؟ وأيَّ دَمٍ لَهُ سَفَكتُم؟ لَقَد جِئتُم بِها شَوهاءَ خَرقاءَ، شَرُّها طِلاعُ الأَرضِ وَالسَّماءِ، أفَعَجِبتُم أن قَطَرَتِ السَّماءُ دَما؟ ولَعَذابُ الآخِرَةِ أخزى وهُم لا يُنظَرونَ، فَلا يَستَخِفَّنَّكُمُ المَهَلُ فَإِنَّهُ لا تَحفِزُهُ المُبادَرَةُ، ولا يُخافُ عَلَيهِ فَوتُ الثَّأرِ، كَلّا إنَّ رَبَّكَ لَنا ولَهُم لَبِالمِرصادِ. ثُمَّ وَلَّت عَنهُم.
قالَ: فَرَأَيتُ النّاسَ حَيارى وقَد رَدّوا أيدِيَهُم إلى أفواهِهِم، ورَأَيتُ شَيخا كَبيرا مِن بَني جُعفِيٍّ، وقَدِ اخضَلَّت لِحَيتُهُ مِن دُموعِ عَينَيهِ، وهُوَ يَقولُ:
كُهولُهُم خَيرُ الكُهولِ ونَسلُهُمإذا عُدَّ نَسلٌ لا يَبورُ ولا يَخزى ۴
بلاغات النساءـ از امام صادق، از پدرانش عليهم السلام ـ: هنگامى كه زنان را از كربلا آوردند و وارد كوفه كردند، زين العابدين عليه السلام از بيمارى، ناتوان شده بود. زنان كوفيان را ديدم كه بر حسين بن على عليه السلام گريبان چاك كردند. آن گاه [بود كه] زين العابدين عليه السلام سرش را بلند كرد و فرمود: «هان! اين زنان مى گِريند؟ پس ما را چه كسى كشته است؟».
همچنين اُمّ كلثوم را ديدم ـ و زن باحيايى سخنورتر از او نديده ام ـ، و گويى از زبان و دهان امير مؤمنان عليه السلام سخن مى گفت. به مردم اشاره كرد كه: «ساكت شويد».
هنگامى كه نَفَس ها آرام گرفتند و زنگ شتران از صدا افتادند، گفت: «با ستايش خدا و درود و سلام بر پيامبرش، سخنم را مى آغازم. امّا بعد، ۵ اى مردم كوفه! اى مردم مكّار فريبكار (/ مردم خوار و بى مقدار)! بگرييد كه هميشه ديده هاتان گريان و سينه هاتان بريان باد! زنى رشته باف را مى مانيد «كه آنچه را استوار بافته است، از هم مى گُسلد (پنبه مى كند). پيمان هاى شما دروغ است و چراغ ايمانتان، بى فروغ» . مردمى هستيد لافزن و بلندپرواز! خودنما و حيلت ساز! دوست كُش و دشمن نواز! چون سبزه پارگين، درون سو، گَنده و برون سو، سبز و رنگينيد! نابه كاريد و چون سنگ گور، نقره آگين!
چه زشتْ كارى كرديد! خشم خدا را خريديد و در آتش دوزخ جاويد، خزيديد. مى گرييد؟! بگرييد، كه سزاوار گريستنيد، نه در خور شادمان زيستن. داغ ننگى بر خود نهاديد كه روزگاران بر آيد و آن ننگ نزدايد!
اين ننگ را چگونه مى شوييد؟ و پاسخ كشتن فرزند پيغمبر را چه مى گوييد؟ سيّد جوانان بهشت و چراغ راه شما مردم زشت كه در سختى، يارتان بود و در بلاها غمخوارتان. نيست و نابود شويد، اى مردم غدّار!
هر آينه، باد در دست داريد و در معامله اى كه كرديد، زيانكاريد و نيز به خشم خدا، گرفتار. خوارى و مذلّت بر شما باد! «كارى سخت زشت كرديد كه بيم مى رود آسمان ها شكافته شوند و زمين، دهانْ باز كند و كوه ها از هم فرو پاشند» .
مى دانيد چگونه جگر پيامبر خدا را خستيد و حرمت او را شكستيد و چه خونى ريختيد و چه خاكى بر سر بيختيد؟! زشت و نابخردانه، كارى كرديد كه زمين و آسمان از شرّ آن، لبريز است، و شگفت مداريد كه چشم فلك، خونريز است. همانا عذاب آخرت، سخت تر است و زيانكاران را نه يار و نه ياور است.
اين مهلت، شما را فريفته نگرداند، كه خدا، گناهكاران را زودا زود به كيفر نمى رساند و سرانجام، خون مظلوم را مى ستاند؛ امّا مراقب ما و شماست و گناهكار را به دوزخ مى كشاند».
سپس روى خود را از آنان برگرداند و همه را انگشت به دهان، در حيرت نشاند.
مردى پير از بنى جُعفى كه ريش خود را از گريه، تر ساخته بود، گفت:
پسران آنان، بهترين پسران اندو دودمان ايشان، سربلندترين دودمان است.