حدیث دربارهيارى خواستن از عبيد اللّه بن حُر

الأمالي للصدوق عن عبداللّه بن منصور عن جعفر بن محمّد بن عليّ بن الحسين عن أبيه عن جدّه [زين العابدين] عليهم السلام:سارَ الحُسَينُ عليه السلام حَتّى نَزَلَ القُطقُطانَةَ ۱، فَنَظَرَ إلى فُسطاطٍ مَضروبٍ، فَقالَ: لِمَن هذَا الفُسطاطُ؟ فَقيلَ: لِعُبَيدِ اللّهِ بنِ الحُرِّ الجُعفِيِّ، فَأَرسَلَ إلَيهِ الحُسَينُ عليه السلام فَقالَ: أيُّهَا الرَّجُلُ، إنَّكَ مُذنِبٌ خاطِئٌ، وإنَّ اللّهَ عز و جلآخِذُكَ بِما أنتَ صانِعٌ إن لَم تَتُب إلَى اللّهِ تَبارَكَ وتَعالى في ساعَتِكَ هذِهِ فَتَنصُرُني، ويَكونُ جَدّي شَفيعَكَ بَينَ يَدَيِ اللّهِ تَبارَكَ وتَعالى. فَقالَ: يَابنَ رَسولِ اللّهِ، وَاللّهِ لَو نَصَرتُكَ لَكُنتُ أوَّلَ مَقتولٍ بَينَ يَدَيكَ، ولكِن هذا فَرَسي خُذهُ إلَيكَ، فَوَاللّهِ ما رَكِبتُهُ قَطُّ وأنا أرومُ ۲ شَيئا إلّا بَلَغتُهُ، ولا أرادَني أحَدٌ إلّا نَجَوتُ عَلَيهِ، فَدونَكَ فَخُذهُ. فَأَعرَضَ عَنهُ الحُسَينُ عليه السلام بِوَجهِهِ، ثُمَّ قالَ: لا حاجَةَ لَنا فيكَ ولا في فَرَسِكَ، «وَ مَا كُنتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُدًا» ۳، ولكِن فِرَّ، فَلا لَنا ولا عَلَينا؛ فَإِنَّهُ مَن سَمِعَ واعِيَتَنا أهلَ البَيتِ ثُمَّ لَم يُجِبنا، كَبَّهُ اللّهُ عَلى وَجهِهِ في نارِ جَهَنَّمَ. ۴
الأمالى، صدوقـ به نقل از عبد اللّه بن منصور، از امام صادق، از پدرش امام باقر، از جدّش امام زين العابدين عليهم السلام ـ: حسين عليه السلام حركت كرد تا به قُطقُطانه ۵ رسيد. به خيمه اى افراشته نظر افكند و فرمود: «اين خيمه، از آنِ كيست؟». گفتند: از آنِ عبيد اللّه بن حُرّ جعفى. حسين عليه السلام برايش پيغام فرستاد و فرمود: «اى مرد! تو گنهكار و خطاكارى و خداوند، تو را بِدان كيفر مى دهد، اگر به درگاه خداوند متعال توبه نكنى. اگر در اين لحظات، مرا يارى رسانى، جدّم در پيشگاه خداوند، شفيع تو خواهد بود». عبيد اللّه بن حُر گفت: اى پسر پيامبر! اگر تو را يارى كنم، نخستين كشته خواهم بود؛ ولى اين اسبم را بگيريد. به خدا سوگند، هيچ گاه سوارش نشدم و دنبال چيزى نبودم، مگر اين كه بِدان دست يافتم و كسى مرا تعقيب نكرد، مگر آن كه نجات يافتم. پس آن را بگيريد. حسين عليه السلام چهره از وى برگرداند و سپس فرمود: «ما را به تو و اسبت نيازى نيست «و هيچ گاه، گم راهان را ياور نمى گيرم» ؛ ولى از اين جا برو. نه با ما باش و نه بر ضدّ ما؛ زيرا هر كس فرياد ما خاندان را بشنود و پاسخ نگويد، خداوند، او را با صورت در آتش دوزخ مى افكند».
۱.إنّ محلّ لقاء الإمام الحسين عليه السلام مع عبيداللّه بن الحرّ الجعفي هو قصر بني مقاتل على المشهور.
۲.الرَّوم: الطلب (القاموس المحيط: ج 4 ص 123 «روم»).
۳.الكهف: 51.
۴.الأمالي للصدوق: ص 219 ح 239، بحار الأنوار: ج 44 ص 315 ح 1.
۵.مشهور، اين است كه جاى ديدار امام حسين عليه السلام با عبيد اللّه بن حُر جُعْفى، قصر (منزلگاه) بنى مُقاتل بوده است.

احادیث دیگر این موضوع

۴
تاريخ الطبرىـ به نقل از ابو مِخنَف ـ: جميل بن مَرثَد برايم نقل كرد كه: حسين عليه السلام به راه ادامه داد تا به قصر (منزلگاه) بنى مُقاتل رسيد. آن جا فرود آمد و خيمه اى برپا شده ديد. مُجالد بن سعيد، از عامر شَعبى برايم نقل كرد كه: حسين بن على عليه السلام پرسيد: «اين خيمه، از آنِ كيست؟». گفتند: از آنِ عبيد اللّه بن حُرّ جُعفى عبيد اللّه بن حُرّ بن عمرو بن خالد مُجَمِّع جُعْفى مَذحِجى، مردى شاعر و شجاع بود. او در جنگ قادسيه شركت داشت و عثمانى (طرفدار عثمان) بود. وقتى عثمان كشته شد، در كنار معاويه قرار گرفت و با او در جنگ صفّين، شركت داشت و پيش معاويه بود تا على عليه السلام كشته شد. آن گاه، به كوفه نقلِ مكان كرد. امام حسين عليه السلام به جانب وى رفت و از او براى همراهى اش در قيام خود، دعوت كرد؛ ولى او پاسخى نداد و بعدها، پشيمان شد. ابن زياد، از او پرس و جو كرد. او پس از چند روزى، نزد ابن زياد آمد. عبيد اللّه، او را به خاطر نبودنش سرزنش كرد و متّهمش كرد كه در سپاه حسين عليه السلام مى جنگيده است. او پاسخ داد: اگر در كنار حسين بودم، ديده مى شدم. آن گاه، بيرون رفت. ابن زياد، در پى او فرستاد. امتناع ورزيد و به جايى در كنار شطّ فرات رفت و جمعى، پيرامونش گِرد آمدند. مختار به عبيد اللّه بن حُرّ جُعْفى، چنين نوشت: «تو به خاطر خشمت از ماجراى حسين، خروج كردى. ما هم از آن ماجرا، خشمگينيم و براى خونخواهى از او، آماده شده ايم. پس براى اين كار، به ما كمك كن». عبيد اللّه، پاسخ مختار را نداد. مختار هم خانه جعفى را در كوفه ويران نمود. وقتى مُصعَب بن زبير آمد، عبيد اللّه، با نيروهايش به وى پيوست و در جنگ عليه مختار ثقفى با مُصعَب بود. بعدا مُصعَب ترسيد كه عبيد اللّه، مخالف او شود. لذا او را زندانى كرد و پس از مدّتى، با شفاعت چند تن از مَذحِجيان، او را آزاد نمود. عبيد اللّه، كينه مُصعَب را به دل گرفت و در حالى كه سيصد جنگجو همراه او بودند، تكريت را گرفت و به سوى كوفه تاخت. مُصعَب، در كار او وا ماند. سپس در يك درگيرى، همراهانش از اطراف او پراكنده شدند و ترسيد كه اسير شود. لذا خودش را در فرات انداخت و غرق شد. اين اتّفاق به سال 68 هجرى بود. است. فرمود: «او را نزد من فرا خوانيد» و قاصدى به سوى او فرستاد. قاصد، چون نزد او رسيد، گفت: اين، حسين بن على است كه تو را فرا مى خوانَد. عبيد اللّه بن حُر، استرجاع كرد (اِنّا للّه گفت) و گفت: به خدا سوگند، از كوفه بيرون نيامدم، مگر بِدان جهت كه مبادا حسين، وارد كوفه شود و من در آن جا باشم. به خدا سوگند، نمى خواهم او را ببينم و او مرا ببيند. قاصد آمد و به حسين عليه السلام خبر داد. حسين عليه السلام كفش هايش را پوشيد و برخاست و [رفت تا] بر او وارد شد. سلام كرد و نشست و آن گاه، او را براى همراهى خود، دعوت كرد؛ ولى پسر حُر، سخن خود را تكرار كرد. حسين عليه السلام فرمود: «اگر ما را يارى نمى كنى، از خدا بترس كه با كسانى باشى كه با ما نبرد مى كنند. به خدا سوگند، كسى كه صداى يارى ما را بشنود و ما را يارى نكند، نابود مى شود». پسر حُر گفت: اين، هرگز نخواهد شد، إن شاء اللّه! حسين عليه السلام برخاست و به اقامتگاه خود آمد.
الأخبار الطوال:حسين عليه السلام از اُطراقگاه خود، كوچ كرد و سمت راست ظاهرا سمت چپ، صحيح است (ر. ك: نقشه شماره 3 در پايان همين جلد). جادّه كوفه را انتخاب كرد تا به قصر بنى مُقاتل رسيد و در آن جا فرود آمدند. حسين عليه السلام نگاه كرد و خيمه اى برافراشته ديد. پرسيد: «اين، از آنِ كيست؟». گفتند: از عبيد اللّه بن حُرّ جُعفى است ـ كه از بزرگان كوفه و جنگجويان آنها بود ـ. حسين عليه السلام يكى از غلامانش را نزد او فرستاد و او را نزد خود خواند. قاصد آمد و گفت: اين، حسين بن على است. از تو مى خواهد كه نزد او بروى. عبيد اللّه گفت: به خدا سوگند، از كوفه بيرون نيامدم، مگر بِدان جهت كه جمعيّت بسيارى را ديدم كه براى نبرد با او بيرون آمده اند و پيروانش، سست و پراكنده شده بودند. آن گاه دانستم كه او كشته مى شود. من، توان يارى او را ندارم و دوست ندارم او مرا ببيند و من او را ببينم. حسين عليه السلام كفش هايش را پوشيد و رفت و در خيمه اش بر او وارد شد و او را به يارى فرا خواند. عبيد اللّه گفت: به خدا سوگند، مى دانم كه هر كس تو را همراهى كند، در آخرت، خوش بخت خواهد بود؛ ولى من نمى توانم برايت كارى كنم و در كوفه هم برايت ياورى سراغ ندارم. تو را به خدا سوگند كه مرا بر اين كار، وادار مكن، كه هنوز براى مُردن آماده نيستم؛ ليكن اين، اسب من، مُلْحِقه، است. به خدا سوگند، چيزى را با آن طلب نكردم، مگر اين كه بِدان دست يافتم، و وقتى سوار بر آن بودم، كسى مرا دنبال نكرد، مگر آن كه از او جلو زدم. اين اسب را بگير و از آنِ تو باشد. حسين عليه السلام فرمود: «وقتى خودت را از ما دريغ مى دارى، ما را نيازى به اسب تو نيست».
الفتوح:حسين عليه السلام حركت كرد تا به قصر بنى مُقاتل رسيد. در آن جا خيمه اى برافراشته و نيزه اى بر زمين كوبيده و شمشيرى آخته و اسبى ايستاده بر آخور ديد. حسين عليه السلام فرمود: «اين خيمه، از كيست؟». گفتند: از آنِ مردى به نام عبيد اللّه بن حُرّ جعفى است. حسين عليه السلام مردى از يارانش به نام حَجّاج بن مسروق جُعْفى را نزد وى فرستاد. حَجّاج آمد و وارد خيمه شد و بر او سلام كرد و او هم پاسخ داد. سپس عبيد اللّه گفت: پشتِ سرت چيست؟ حَجّاج گفت: به خدا سوگند ـ اى پسر حُر ـ، پشت سرم، خير است. به خدا سوگند، خداوند، كرامتى نصيب تو كرده است، اگر آن را بپذيرى. عبيد اللّه گفت: آن چيست؟ حَجّاج گفت: اين، حسين بن على است كه تو را براى يارى خود، فرا مى خوانَد. اگر به همراه او بجنگى، پاداش خواهى داشت، و اگر بميرى، شهيد خواهى بود. عبيد اللّه، در پاسخ وى گفت: به خدا سوگند، از كوفه بيرون نيامدم، مگر بِدان جهت كه مبادا حسين بن على، وارد آن شود و من در كوفه باشم و يارى اش نكنم؛ چرا كه در كوفه، هيچ پيرو و ياورى ندارد، مگر آن كه به دنيا گراييده است، جز آنان كه خداوند، حفظشان كند. پس باز گرد و اين مطلب را به وى برسان. حَجّاج، نزد حسين عليه السلام آمد و جريان را به وى گفت. حسين عليه السلام برخاست و به همراه گروهى از برادرانش نزد او رفت. چون وارد شد و سلام كرد، عبيد اللّه بن حُر از بالاى مجلس، بلند شد و حسين عليه السلام نشست و حمد و سپاس خدا را به جا آورد و سپس فرمود: «امّا بعد ـ اى پسر حر ـ، همشهريان شما برايم نامه نوشتند و به من گزارش دادند كه بر يارى ام اتّفاق دارند و برايم قيام مى كنند و با دشمنم مى جنگند، و از من خواستند نزد آنان بروم. اينك آمده ام؛ ولى گمان نمى كنم كه آنان بر آنچه گفته اند، ثابت باشند؛ چرا كه به كشتن پسرعمويم مسلم بن عقيل و پيروانش كمك كردند و بر گِرد پسر مَرجانه، عبيد اللّه بن زياد، جمع شده اند و با يزيد بن معاويه، بيعت كرده اند. و تو ـ اى پسر حُر ـ بدان كه خداوند به خاطر گناهان گذشته و رفتار پيشينت، تو را مؤاخذه مى كند. اينك، تو را به توبه اى فرا مى خوانم كه گناهانت را بشويد و تو را به يارى ما اهل بيت، دعوت مى كنم. اگر به حقّمان رسيديم، خداوند را سپاس مى گوييم و آن را مى پذيريم و اگر از حقّمان باز داشته شديم و مورد ستم قرار گرفتيم، تو ياور ما در جستجوى حق خواهى بود». عبيد اللّه بن حُر گفت: به خدا سوگند ـ اى پسر دختر پيامبر ـ اگر در كوفه يارانى داشتى كه به همراهت نبرد مى كردند، من سخت ترين جنگجو در برابر دشمنت بودم؛ ولى پيروانت را در كوفه ديدم كه از ترس بنى اميّه و شمشيرهايشان، خانه نشين شده اند. تو را به خدا سوگند كه اين را از من نخواه؛ ولى آنچه در توان دارم، در اختيارت مى نهم. اين اسبم مُلْجَمه است. به خدا سوگند كه با آن در جستجوى چيزى نرفتم، مگر بِدان دست يافتم و وقتى بر آن بودم، كسى مرا دنبال نكرد كه به من برسد. اين شمشير را نيز بگير، كه به خدا سوگند، بر چيزى فرود نياوردم، مگر آن كه آن را شكافت. حسين عليه السلام فرمود: «اى پسر حر! ما براى اسب و شمشير نيامديم. ما آمديم و از تو يارى خواستيم. اگر نسبت به جانت بُخل مى ورزى، ما را نيازى به ثروت تو نيست و من، گم راهان را ياور نمى گيرم. به راستى كه از پيامبر صلى الله عليه و آله شنيدم كه مى فرمود: هر كس فرياد خاندانم را بشنود و آنان را در طلب حقّشان يارى نكند، خداوند، او را با صورت، بر آتش مى افكند». آن گاه حسين عليه السلام حركت كرد و به اقامتگاه خود باز گشت. چون فردا شد، حسين عليه السلام حركت كرد و پسر حُر، از اين كه يارى حسين عليه السلام را از دست داده بود، پشيمان شد و چنين سرود: اين حسرت را تا زنده ام، ميان سينه و گلو مى بينم.حسين، از من، بر ضدّ ستمگران و جدايى افكنان، طلب يارى كرد. اگر روزى، جانم را در راهش مى دادم،در روز رستاخيز، به كرامت، نايل مى شدم به همراه پسر پيامبر ـ كه جانم به فدايش ـ.او خداحافظى كرد و رفت. فردا در قصر [بهشت] به من مى گويد:«ما را رها مى كنى و ساز جدايى مى زنى؟!». اگر بشود كه شعله ها، قلب زنده اى را بشكافند،قلب من مى خواهد كه شكافته شود. به راستى آن كه حسين عليه السلام را يارى كرد، رستگار شدو خسارت ديدگان منافق، بدبخت شدند. حسين عليه السلام از دو منزلىِ كوفه به حركت ادامه داد.
الطبقات الكبرى (الطبقة الخامسة من الصحابة):عبيد اللّه بن حُرّ جعفى، حسين بن على عليه السلام را ملاقات كرد. حسين عليه السلام او را به يارى و نبرد به همراه خود فرا خواند؛ ولى وى امتناع كرد و گفت: پدرت را پيش از تو خسته كردم. حسين عليه السلام فرمود: «اگر يارى نمى كنى، فرياد [دادخواهى] ما را مشنو. به خدا سوگند، اگر كسى آن فرياد را بشنود و يارى نرساند، پس از آن، هرگز خيرى نمى بيند». عبيد اللّه مى گويد: به خدا سوگند، از اين سخن به وحشت افتادم و از دست عبيد اللّه بن زياد، فرار كردم كه مبادا مرا به سوى حسين عليه السلام بفرستد، و يكسر، در هراس بودم، تا كار حسين عليه السلام پايان يافت. سپس عبيد اللّه، از يارى نكردن حسين عليه السلام پشيمان شد و چنين سرود: فرمان رواى خيانت پيشه با خود مى گويد:چرا با پسر شهيد فاطمه، نبرد نكردى؟ جانم به خاطر كناره گيرى از او و تنها گذاشتن اوو به خاطر بيعت با اين عهدشكن، سرزنشم مى كند. واى از پشيمانى بر اين كه يارى اش نكردم!و هر كس كار صواب نكند، پشيمان است.