وصيّت معاويه به يزيد ، هنگام مرگ

تاريخ الطبرىـ در يادكرد وقايع سال شصتم ـ: در اين سال، معاويه از گروهى كه با عبيد اللّه بن زياد نزد او آمده بودند، براى يزيد بيعت گرفت و هنگامى كه بيمار شد، به پسرش يزيد، وصيّت كرد و در آن سفارش، چگونگى برخورد با كسانى هم بود كه به هنگام گرفتن بيعت براى يزيد، از بيعت خوددارى كرده بودند. هشام بن محمّد، متن وصيّت را از ابو مِخنَف، چنين گزارش كرده است: عبد الملك بن نَوفَل بن مُساحِق بن عبد اللّه بن مَخرَمه برايم گفت: چون معاويه به بيمارىِ منجر به هلاكتش مبتلا شد، پسرش يزيد را فرا خواند و گفت: پسر عزيزم! من كار تو را آسان كردم و رنج رفت و آمد را از دوشَت برداشتم و همه چيز را برايت آماده ساختم و دشمنانت را برايت رام نموده، گردنكشان عرب را برايت سر به زير ساختم و همه را زير يگانه پرچم تو در

تاريخ الطبرىـ به نقل از عوانه ـ: معاويه، هنگامى كه در سال شصت هجرى مرگش در رسيد و يزيد غايب بود، ضحّاك بن قيس فِهرى ـ كه فرمانده نگهبانانش بود ـ و مسلم بن عُقبه مُرّى را فرا خواند و به آنان، چنين وصيّت كرد: وصيّتم را به يزيد برسانيد [و بگوييد]: مواظب حجازيان باش كه ريشه تو هستند و هر يك از آنان را كه بر تو وارد مى شود، بنواز و از هر كس كه غايب است، سراغ بگير. و مراقب عراقيان باش و اگر هر روز هم از تو بركنارىِ كارگزارى را خواستند، چنين كن، كه از نگاه من، بركنار كردن كارگزارى، بهتر از بيرون آمدن صد هزار شمشير بر ضدّ توست. و محافظ شاميان باش و آنان را خاصّان و رازداران خود قرار ده، كه اگر نيشى از دشمنت رسيد، از آنان يارى مى گيرى و چون كار دشمنان را ساختى، شاميان را به سرزمين هاى خود

الفتوح:معاويه در وصيّت به پسرش يزيد، گفت: ابن عبّاس برايم نقل كرد كه: من هنگام جان دادنِ پيامبر خدا، حاضر بودم. پيامبر صلى الله عليه و آله حسين بن على را به سينه اش چسبانده بود و مى فرمود: «اين، از پاك ترين [فرزندان] تبار من و نورهاى خاندانم و گزيده زاد و رود من است. خدا به كسى كه او را پس از من نپايد، بركت ندهد!». ابن عبّاس گفت: سپس پيامبر صلى الله عليه و آله ساعتى از هوش رفت و چون به هوش آمد، فرمود: «اى حسين! روز قيامت، ميان من و قاتل تو، محاكمه اى در پيشگاه خداوندم خواهد بود و خوش حال و دل آسوده ام كه خداوند مرا در روز قيامت، خصم و طرف دعواى قاتل تو قرار داده است». پسر عزيزم! اين، سخن ابن عبّاس است و من برايت مى گويم كه پيامبر خدا فرمود: «جبرئيل عليه السلام روزى نزد من آمد و به من خبر

الأمالى، صدوقـ به نقل از عبد اللّه بن منصور، از امام صادق، از پدرش امام باقر، از جدّش امام زين العابدين عليهم السلام ـ: هنگامى كه مرگ معاويه رسيد، پسرش يزيد را فرا خواند، و او را پيش روى خود نشاند و به او گفت: پسر عزيزم! من گردن هاى افراشته را برايت فرود آوردم و سرزمين ها را برايت كوبيدم و استوار كردم و پادشاهى و بهره هايش را خوراك آماده تو ساخته ام؛ ولى از سه تن، بيمناكم كه با تمام توانشان با تو مخالفت كنند: عبد اللّه بن عمر بن خطّاب، عبد اللّه بن زبير و حسين بن على. امّا عبد اللّه بن عمر، با توست. تو هم با او باش و او را وا مگذار. امّا عبد اللّه بن زبير، اگر به او دست يافتى، تكّه تكّه اش كن، كه او چون شيرى كه بر سرِ طعمه اش مى نشيند، به كمين تو نشسته است و مانند بازىِ روباه با سگ، به

مَقتَل الحسين عليه السلام، خوارزمىـ به نقل از معاوية بن ابى سفيان، در وصيّت به پسرش يزيد ـ: پسر عزيزم! بر تو از چهارتن از اين امّت مى ترسم: عبد الرحمان بن ابى بكر، عبد اللّه بن عمر، عبد اللّه بن زبير، و شبيه پدرش، حسين بن على. امّا حسين بن على، واى واى، اى يزيد! برايت از او چه بگويم؟! مراقب باش كه جز به راه خير، متعرّض او نشوى. رشته اى طويل براى او بكش ۲ و او را وا بگذار تا هر كجا كه خواست، برود. او را ميازار؛ امّا با جوش و خروشت، او را بترسان و مبادا با او به جنگ آشكار با شمشير و نيزه رو بياورى؛ بلكه به او عطا كن و او را نزديك خود كن و بزرگ بدار، و اگر كسى از خاندان او نزد تو آمد، بر او گشايش ده و خشنودش كن، كه آنان خاندانى هستند كه جز خشنودى و جايگاه والا، راضى شان نمى كند. پسر عزيزم!