خواندن شعرهاى بيهوده در مسجد
7 حدیث
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر گاه شنيديد كسى در مساجد، شعر مى خواند، بگوييد: «خداوند، دندان هايت را فرو ريزانَد!». مسجدها، تنها براى [خواندن] قرآن بر پا شده اند.
المعجم الكبير عن جابر بن سمرة:جالَستُ النَّبِيَّ صلى الله عليه و آله أكثَرَ مِن مِئَةِ مَرَّةٍ فِي المَسجِدِ، يَجلِسُ أصحابُهُ يَتَناشَدونَ الشِّعرَ. ۱
المعجم الكبير ـ به نقل از جابر بن سَمُره ـ:بيش از صد بار در مجلس پيامبر صلى الله عليه و آله در مسجد شركت كردم كه ايشان در جمع يارانش مى نشست و آنان براى يكديگر، شعر مى خواندند.
۱.المعجم الكبير: ج 2 ص 237 ح 1990، كنز العمّال: ج 3 ص 858 ح 8953 وفيه «يجلس مع أصحابه» بدل «يجلس أصحابه».
سنن الترمذي عن عروة عن عائشة:كانَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله يَضَعُ لِحَسّانَ مِنبَراً فِي المَسجِدِ يَقومُ عَلَيهِ قائِماً يُفاخِرُ عَن رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله ـ أو قالَ: يُنافِحُ ۱ عَن رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله ـ. و يَقولُ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: إنَّ اللّهَ يُؤَيِّدُ حَسّانَ بِروحِ القُدُسِ، ما يُفاخِرُ ـ أو يُنافِحُ ـ عَن رَسولِ اللّهِ. ۲
سنن الترمذى ـ به نقل از عروه، از عايشه ـ:پيامبر خدا، براى حَسّان در مسجد، منبرى مى گذاشت و او بر روى آن مى ايستاد و به پيامبر صلى الله عليه و آله، مباهات مى كرد و يا از پيامبر خدا، دفاع مى نمود و ايشان مى فرمود: «خداوند، حَسّان را ـ تا وقتى كه به پيامبر خدا مباهات مى ورزد يا از او دفاع مى كند ـ، با روح القُدُس، يارى مى فرمايد».
تاريخ دمشق عن سعيد بن المسيّب:بَينَما حَسّانُ بنُ ثابِتٍ يُنشِدُ الشِّعرَ في مَسجِدِ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله، فَجاءَ عُمَرُ فَقالَ: يا حَسّانُ! أتُنشِدُ في مَسجِدِ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله الشِّعرَ؟
قالَ: قَد أنشَدتُ وفيهِ مَن هُوَ خَيرٌ مِنكَ! قالَ: صَدَقتَ. وَانصَرَفَ. ۱
تاريخ دمشق ـ به نقل از سعيد بن مسيّب ـ:زمانى حسّان بن ثابت، در مسجد شعر مى خواند كه عمر از راه رسيد و گفت: اى حسّان! آيا در مسجدِ پيامبر خدا، شعر مى خوانى؟!
وى در پاسخ گفت: در گذشته، شعر خواندم، در حالى كه بهتر از تو (پيامبر صلى الله عليه و آله) در مسجد بود!
گفت: راست گفتى. و رد شد.
۱.تاريخ دمشق: ج 12 ص 385، كنز العمّال: ج 13 ص 335 ح 36946 وراجع: الغدير: ج 2 ص 108.
تاريخ دمشق عن نائل بن طفيل بن عمرو الدوسي:إنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه و آله قَعَدَ في مَسجِدِهِ مُنصَرَفَهُ مِنَ الأَباطِلِ، فَقَدِمَ عَلَيهِ خفافُ بنُ نَضلَةَ بنِ عُمَرَ بنِ بَهدَلَةَ الثَّقَفيُّ، فَأَنشَدَ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله:
كَم قَد تَحَطَّمَتِ القَلوصُ ۱ فِي الدُّجى
في مَهمَهٍ قَفرٍ ۲ مِنَ الفَلَواتِ.
فَاستَحسَنَها رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله وقالَ:
إنَّ مِنَ البَيانِ لَسِحرا، وإنَّ مِنَ الشِّعرِ كَالحِكَمِ. ۳
تاريخ دمشق ـ به نقل از نائل بن طفيل بن عمرو دَوسى ـ:پيامبر صلى الله عليه و آله در مسجد خود نشست ـ كه پناهگاه او از [شنيدن] سخنان بيهوده بود ـ و خفاف بن نضلة بن عمر بن بَهدَله ثقفى به حضور ايشان آمد و اين اشعار را خواند:
چه قدر شتران جوان ره پيما در تاريكى
در بيابان هاى بى آب و علف، ناتوان و رنجور شدند.
پيامبر خدا، اين ابيات را نيكو شمرد و فرمود: «همانا برخى بيان ها افسون اند و برخى شعرها، حكمت».
تاريخ دمشق عن يحيى بن سعيد:إنَّ عَبدَاللّهِ بنَ اُنَيسٍ حَدَّثَهُ عَن اُمِّهِ وهِيَ ابنَةُ كَعبِ بنِ مالِكٍ، أنَّ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله خَرَجَ عَلى كَعبِ بنِ مالِكٍ في مَسجِدِ رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله يُنشِدُ، فَلَمّا رَآهُ كَأَنَّهُ القَمَرُ، فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: ما كُنتُم عَلَيهِ؟ قالَ كَعبٌ: كُنتُ اُنشِدُ، فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: فَأَنشِدني حَتّى مَرَّ بِقَولِهِ:
نُقاتِلُ عَن جِذمِنا ۱ كُلَّ قُحمَةٍ ۲
فَقالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: لا تَقُل: نُقاتِلُ عَن جِذمِنا، وقُل: عَن دينِنا. ۳
تاريخ دمشق ـ به نقل از يحيى بن سعيد ـ:عبد اللّه بن اُنَيس، از مادرش، يعنى دختر كعب بن مالك، حكايت كرد كه پيامبر خدا، در مسجد خود بر كعب بن مالك وارد شد، در حالى كه وى، شعر مى خواند. هنگامى كه پيامبر صلى الله عليه و آله او را ديد، همچون ماه [تابان و گشاده رو] بود. پيامبر خدا فرمود: «به چه كارى مشغول بوديد؟».
كعب گفت: شعر مى خواندم.
پيامبر خدا فرمود: «براى من هم بخوان».
تا آن كه به اين بيت رسيد:
در حمايت از خاندان خود با همه مشكلات طاقت فرسا مى ستيزيم.
پيامبر خدا فرمود: «نگو: در حمايت از خاندان خود؛ بلكه بگو: در حمايت از دين خود».
المناقب لابن شهرآشوب:قَدِمَ أعرابيٌّ المَدينَةَ فَسَأَلَ عَن أكرَمِ النّاسِ بِها، فَدُلَّ عَلَى الحُسَينِ عليه السلام، فَدَخَلَ المَسجِدَ فَوَجَدَهُ مُصَلِّيا، فَوَقَفَ بِإِزائِهِ وأنشَأَ:
لَم يَخِب الآنَ مَن رَجاكَ ومَن
حَرَّكَ مِن دونِ بابِكَ الحَلَقَه
أنتَ جَوادٌ وأنتَ مُعتَمَدُ
أبوكَ قَد كانَ قاتِلَ الفَسَقَه
لَولَا الَّذي كانَ مِن أوائِلِكُم
كانَت عَلَينَا الجَحيمُ مُنطَبِقَه
قالَ: فَسَلَّمَ الحُسَينُ عليه السلام وقالَ: يا قَنبَرُ، هَل بَقِيَ شَيءٌ مِن مالِ الحِجازِ؟ قالَ: نَعَم أربَعَةُ آلافِ دينارٍ.
فَقالَ: هاتِها، قَد جاءَ مَن هُوَ أحَقُّ بِها مِنّا. ثُمَّ نَزَعَ بُردَيهِ ولَفَّ الدَّنانيرَ فيهِما وأخرَجَ يَدَهُ مِن شِقِّ البابِ حَياءً مِنَ الأَعرابِيِّ،
المناقب، ابن شهرآشوب:بيابان نشينى به مدينه آمد و سراغ ارجمندترين فرد مدينه را گرفت. امام حسين عليه السلام را به وى معرّفى كردند. داخل مسجد شد و او را در حال نماز يافت. در برابرش ايستاد و چنين سرود:
اكنون نوميد نشد كسى كه به تو اميد بست
و نيز هر كس كه حلقه در خانه ات را به حركت در آورد.
تو بخشنده اى و تو مورد اعتمادى. پدر تو كُشنده نابه كاران بود.
اگر نبودند پيشينيان شما،
جهنّم، ما را در خود گرفته بود.
امام حسين عليه السلام نماز را به پايان برد و فرمود: «اى قنبر! آيا از مال حجاز، چيزى باقى مانده است؟».
گفت: آرى! چهار هزار درهم.
فرمود: «آن را بياور؛ چه اين كه كسى از راه رسيده كه از ما بدان سزاوارتر است».
آن گاه، روپوش خود را از تن در آورد و دينارها را در آن پيچيد و
۱.المناقب لابن شهر آشوب: ج 4 ص 65، بحار الأنوار: ج 44 ص 190 ح 2.