پايندگى نعمت ها
4 حدیث
المعجم الكبير عن عقبة بن عامر:قالَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: مَن أنعَمَ اللّهُ عَلَيهِ بِنِعمَةٍ فَأَرادَ بَقاءَها، فَليُكثِر مِن قَولِ: لا حَولَ ولا قُوَّةَ إلّا بِاللّهِ.
ثُمَّ قَرَأَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله: «وَ لَوْلَا إِذْ دَخَلْتَ جَنَّتَكَ قُلْتَ مَا شَاءَ اللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَا بِاللَّهِ» . ۱
المعجم الكبيرـ به نقل از عقبة بن عامر ـ: پيامبر خدا فرمود: «هر كس كه خداوند به او نعمتى ارزانى داشته است و مى خواهد آن نعمت، پايدار بمانَد، بسيار بگويد: هيچ نيرو و توانى نيست، مگر به يارى خدا».
پيامبر خدا، سپس اين آيه را برخواند: « «و چرا آن گاه كه به باغت درآمدى، نگفتى: هر چه خدا خواهد! نيرويى جز به يارى خدا نيست؟» ».
۱.المعجم الكبير: ج 17 ص 311 ح 859، الدرّ المنثور: ج 5 ص 392 نقلاً عن ابن مردويه، كنزالعمّال: ج 3 ص 265 ح 6476.
المعجم الصغير عن أنس عن رسول اللّه صلى الله عليه و آله:ما أنعَمَ اللّهُ عَلى عَبدٍ نِعمَةً في مالٍ أو أهلٍ أو وَلَدٍ، فَقالَ: «ما شاءَ اللّهُ لا قُوَّةَ إلّا بِاللّهِ» فَيَرى فيها آفَةً دونَ المَوتِ. وقَرَأَ: «لَوْلَا إِذْ دَخَلْتَ جَنَّتَكَ قُلْتَ مَا شَاءَ اللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَا بِاللَّهِ» . ۱
المعجم الصغيرـ به نقل از اَنَس ـ: پيامبر خدا فرمود: «خداوند، به هر بنده اى، نعمتى، از مال يا زن و يا فرزند، ارزانى دارد و او بگويد: «هر چه خدا خواهد! نيرويى نيست، جز به قدرت خدا»، در آن نعمت، آسيبى نمى آيد، بجز مرگ». ۲
آن گاه پيامبر صلى الله عليه و آله اين آيه را خواند: «چرا آن گاه كه به باغت درآمدى، نگفتى: هر چه خدا خواهد! هيچ نيرويى نيست، مگر به يارى خدا؟» .
الإمام الصادق عليه السلام:عَجِبتُ لِمَن أرادَ الدُّنيا وزينَتَها كَيفَ لا يَفزَعُ إلى قَولِهِ تَعالى: «مَا شَاءَ اللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَا بِاللَّهِ» ؟ فَإِنّي سَمِعتُ اللّهَ عز و جل يَقولُ بِعَقِبِها: «إِن تَرَنِ أَنَا أَقَلَّ مِنكَ مَالًا وَ وَلَدًا * فَعَسَى رَبِّى أَن يُؤْتِيَنِ خَيْرًا مِّن جَنَّتِكَ» الآيَةَ، و «عَسى» مُوجِبَةٌ. ۱
امام صادق عليه السلام:درشگفتم از كسى كه دنيا و زيور آن را مى خواهد، چگونه به اين سخن خداوند متعال پناه نمى برَد: «هر چه خدا بخواهد! نيرويى جز به يارى خدا نيست» ؟ چرا كه مى شنوم خداوند عز و جل در دنباله آن مى فرمايد: «اگر مرا از نظر مال و فرزند، كمتر از خود مى بينى. باشد كه پروردگارم بهتر از باغ تو به من دهد» تا آخر آيه، تعبير «باشد»، دلالت بر قطعيّت دارد.
۱.كتاب من لا يحضره الفقيه: ج 4 ص 393 ح 5835، الخصال: ص 218 ح 43 كلاهما عن أبان بن عثمان وهشام بن سالم ومحمّد بن حمران، بحار الأنوار: ج 93 ص 185 ح 1.
تفسير القمّي:قَولُهُ: «وَ اضْرِبْ لَهُم مَّثَلاً رَّجُلَيْنِ جَعَلْنَا لِأَحَدِهِمَا جَنَّتَيْنِ مِنْ أَعْنَـبٍ وَ حَفَفْنَـهُمَا بِنَخْلٍ وَ جَعَلْنَا بَيْنَهُمَا زَرْعًا» ۱، قالَ: نَزَلَت في رَجُلٍ كانَ لَهُ بُستانانِ كَبيرانِ عَظيمانِ كَثيرَا الثِّمارِ ـ كَما حَكَى اللّهُ عز و جل ـ وفيهِما نَخلٌ وزَرعٌ، وكانَ لَهُ جارٌ فَقيرٌ، فَافتَخَرَ الغَنِيُّ عَلى ذلِكَ الفَقيرِ، وقالَ لَهُ: «أَنَا أَكْثَرُ مِنكَ مَالًا وَ أَعَزُّ نَفَرًا * وَ دَخَلَ جَنَّتَهُ» أي بُستانَهُ وقالَ: «مَا أَظُنُّ أَن تَبِيدَ هَـذِهِ أَبَدًا * وَ مَا أَظُنُّ السَّـاعَةَ قَائِمَةً وَ لَئِن رُّدِدتُّ إِلَى رَبِّى لَأَجِدَنَّ خَيْرًامِّنْهَا مُنقَلَبًا» ، فَقالَ لَهُ الفَقيرُ: «أَكَفَرْتَ بِالَّذِى خَلَقَكَ مِن
تفسير القمى:اين سخن خداوند متعال: «و براى ايشان، آن دو مرد را نمونه بياور كه به يكى از آنها، دو باغ انگور داديم و پيرامون آن دو باغ را با درختان خرما پوشانديم و ميان آن دو را كشتزارى قرار داديم» . فرمود: «در باره مردى فرود آمد كه به فرموده خداوند عز و جل، داراى دو باغ بزرگ پهناور و پُر ميوه بود كه در آنها، نخلستان و كشتزارى وجود داشت. آن مرد را همسايه نيازمندى بود. صاحب آن باغ ها بر آن مرد نيازمند، فخر فروخت. گفت: «مال من، از تو بيشتر است و از حيث افراد، از تو نيرومندترم. و داخل باغ خود شد» و گفت: «گمان نمى كنم كه اين نعمت، هرگز زوال پذيرد و گمان نمى كنم كه رستاخيز، بر پا شود، و اگر هم به سوى پروردگارم باز گردانده شوم، قطعا بهتر ازاين را در بازگشت، خواهم يافت» .
مرد نيازمند به او گفت: