حدیث دربارهپايندگى نعمت ها

تفسير القمّي:قَولُهُ: «وَ اضْرِبْ لَهُم مَّثَلاً رَّجُلَيْنِ جَعَلْنَا لِأَحَدِهِمَا جَنَّتَيْنِ مِنْ أَعْنَـبٍ وَ حَفَفْنَـهُمَا بِنَخْلٍ وَ جَعَلْنَا بَيْنَهُمَا زَرْعًا» ۱، قالَ: نَزَلَت في رَجُلٍ كانَ لَهُ بُستانانِ كَبيرانِ عَظيمانِ كَثيرَا الثِّمارِ ـ كَما حَكَى اللّهُ عز و جل ـ وفيهِما نَخلٌ وزَرعٌ، وكانَ لَهُ جارٌ فَقيرٌ، فَافتَخَرَ الغَنِيُّ عَلى ذلِكَ الفَقيرِ، وقالَ لَهُ: «أَنَا أَكْثَرُ مِنكَ مَالًا وَ أَعَزُّ نَفَرًا * وَ دَخَلَ جَنَّتَهُ» أي بُستانَهُ وقالَ: «مَا أَظُنُّ أَن تَبِيدَ هَـذِهِ أَبَدًا * وَ مَا أَظُنُّ السَّـاعَةَ قَائِمَةً وَ لَئِن رُّدِدتُّ إِلَى رَبِّى لَأَجِدَنَّ خَيْرًامِّنْهَا مُنقَلَبًا» ، فَقالَ لَهُ الفَقيرُ: «أَكَفَرْتَ بِالَّذِى خَلَقَكَ مِن تُرَابٍ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍ ثُمَّ سَوَّاكَ رَجُلاً * لَّـكِنَّاْ هُوَ اللَّهُ رَبِّى وَ لَا أُشْرِكُ بِرَبِّى أَحَدًا» . ثُمَّ قالَ الفَقيرُ لِلغَنِيِّ: «وَ لَوْلَا إِذْ دَخَلْتَ جَنَّتَكَ قُلْتَ مَا شَاءَ اللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَا بِاللَّهِ إِن تَرَنِ أَنَاأَقَلَّ مِنكَ مَالًا وَ وَلَدًا» ، ثُمَّ قالَ الفَقيرُ: «فَعَسَى رَبِّى أَن يُؤْتِيَنِ خَيْرًا مِّن جَنَّتِكَ وَ يُرْسِلَ عَلَيْهَا حُسْبَانًا مِّنَ السَّمَاءِ فَتُصْبِحَ صَعِيدًا زَلَقًا» أي مُحتَرِقا «أَوْ يُصْبِحَ مَاؤُهَا غَوْرًا فَلَن تَسْتَطِيعَ لَهُ طَـلَبًا» ، فَوَقَعَ فيها ما قالَ الفَقيرُ في تِلكَ اللَّيلَةِ، وأصبَحَ الغَنِيُّ «يُقَلِّبُ كَفَّيْهِ عَلَى مَا أَنفَقَ فِيهَا وَهِىَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا وَ يَقُولُ يَــلَيْتَنِى لَمْ أُشْرِكْ بِرَبِّى أَحَدًا * وَ لَمْ تَكُن لَّهُ فِئَةٌ يَنصُرُونَهُ مِن دُونِ اللَّهِ وَ مَا كَانَ مُنتَصِرًا» ۲، فَهذِهِ عُقوبَةُ البَغيِ ۳. ۴
تفسير القمى:اين سخن خداوند متعال: «و براى ايشان، آن دو مرد را نمونه بياور كه به يكى از آنها، دو باغ انگور داديم و پيرامون آن دو باغ را با درختان خرما پوشانديم و ميان آن دو را كشتزارى قرار داديم» . فرمود: «در باره مردى فرود آمد كه به فرموده خداوند عز و جل، داراى دو باغ بزرگ پهناور و پُر ميوه بود كه در آنها، نخلستان و كشتزارى وجود داشت. آن مرد را همسايه نيازمندى بود. صاحب آن باغ ها بر آن مرد نيازمند، فخر فروخت. گفت: «مال من، از تو بيشتر است و از حيث افراد، از تو نيرومندترم. و داخل باغ خود شد» و گفت: «گمان نمى كنم كه اين نعمت، هرگز زوال پذيرد و گمان نمى كنم كه رستاخيز، بر پا شود، و اگر هم به سوى پروردگارم باز گردانده شوم، قطعا بهتر ازاين را در بازگشت، خواهم يافت» . مرد نيازمند به او گفت: آيا به آن كسى كه تو را از خاك، سپس از نطفه آفريد، آن گاه، تو را به صورت مردى درآورد، كافر شدى؟ امّا من [مى گويم:] اوست خدا، پروردگار من، و هيچ كس را با پروردگارم شريك نمى گردانم». سپس، مرد نيازمند به آن مرد توانگر گفت: «چرا آن گاه كه به باغت درآمدى، نگفتى: آنچه خدا بخواهد! نيرويى جز به يارى خدا نيست، اگر مرا از حيث مال و فرزند، كمتر از خود مى بينى؟» . مرد نيازمند ادامه داد: «اميد است كه پروردگارم بهتر از باغ تو به من دهد و بر آن [باغ تو] آفتى از آسمان بفرستد تا به زمين هموار و لغزنده، تبديل شود» ، يعنى بسوزد، «يا آب آن [در زمين] فروكش كند تا هرگز نتوانى آن را به دست آورى» . پس آنچه نيازمند، آن شب در باره باغ او گفته بود، به وقوع پيوست. صبحگاهان، مرد توانگر «براى [از كف دادن]آنچه در آن باغ، هزينه كرده بود دست هايش را بر هم مى زد، در حالى كه داربست هاى آن، فرو ريخته بود، و مى گفت: اى كاش، هيچ كس را شريك پروردگارم نمى ساختم! و او را در برابر خدا، گروهى نبود تا يارى اش كنند و توانى نداشت كه خود را يارى كند؟» . اين است كيفر سركشى.
۱.
الكهف: 32.
۲.
الآيات من سورة الكهف: 34 ـ 43.
۳.
في بحار الأنوار: «الغني» بدل «البغي».
۴.
تفسير القمّي: ج 2 ص 35

احادیث دیگر این موضوع

۳