حدیث دربارهاَشعَث بن قيس

الإمام الصادق عليه السلام:إنَّ الأَشعَثَ بنَ قَيسٍ شَرِكَ في دَمِ أميرِ المُؤمِنينَ عليه السلام، وَابنَتُهُ جَعدَةُ سَمَّتِ الحَسَنَ عليه السلام، ومُحَمَّدٌ ابنُهُ شَرِكَ في دَمِ الحُسَينِ عليه السلام. ۱

امام صادق عليه السلام:اشعث بن قيس در خون امير مؤمنان، شريك است و دخترش جَعْده، حسن عليه السلام را مسموم كرد و پسرش محمّد، در ريختن خون حسين عليه السلام شركت جُست.

۱.الكافي: ج 8 ص 167 ح 187 عن سليمان كاتب عليّ بن يقطين عمّن ذكره.

کلیدواژه‌ها سیاست های اداری قاطعیت در برابر کارگزاران اشعث بن قیس

احادیث دیگر این موضوع

عيون الأخبارـ به نقل از سكن ـ: حسين بن على عليهماالسلامبه احنف، نامه نوشت و او را به سوى خود خواند؛ امّا احنف، پاسخ نداد و گفت: ما خاندان ابوالحسن را آزموده ايم. سياست اداره مملكت و انگيزه گردآورى ثروت و حيله و مكر در جنگ را نزد آنان نيافتيم.

شرح نهج البلاغةـ به نقل از اَعمَش ـ: جرير و اشعث، به دشت كوفه رفتند و در حال صحبت كردن و نكوهش على عليه السلام بودند. سوسمارى به سرعت از كنارشان گذشت. فرياد زدند: اى ابوحِسْل! حِسْل، بچّه تازه سر از تخم بيرون آورده سوسمار است و ابوحسل، كنايه از سوسمار است. (م) دستت را پيش آر تا براى خلافت، با تو بيعت كنيم! گفته اين دو به على عليه السلام رسيد. فرمود: «بدانيد كه آن دو، روز قيامت، در حالى محشور مى شوند كه پيشوايشان يك سوسمار است».

تاريخ دمشقـ به نقل از ابراهيم ـ: چون پيامبر خدا درگذشت، اشعث بن قيس و گروهى از عرب، مرتد شدند و گفتند: نماز مى خوانيم؛ ولى زكات نمى دهيم. ابو بكر، اين را نپذيرفت و گفت: حكمى را كه پيامبر خدا آورده، وا نمى گذارم و آنچه را آزاد نهاده، محدود نمى كنم و درباره آنچه پيامبر خدا از شما مى گرفته، ذرّه اى كوتاه نمى آيم و با شما مى جنگم و اگر حتّى پايبند شترى را كه پيامبر خدا از شما مى گرفت، از من دريغ داريد، بر سر آن با شما مى جنگم. ابو بكر، سپس تلاوت كرد: «و محمّد، جز پيام آورى كه پيش از او هم پيام آورانى [آمدند و] درگذشتند، نيست» . پس اشعث بن قيس و گروهى از قومش در قلعه اى پناه گرفتند. اشعث [به ابو بكر]گفت: به هفتاد نفر ما امان دهيد. امان دادند و خود او پس از آن هفتاد نفر، از قلعه پايين آمد و خود را داخل آن هفتاد نفر نكرد. ابو بكر گفت: تو در امان نيستى و ما تو را مى كشيم. گفت: آيا تو را به [حُكمى] بهتر از اين، راهنمايى نكنم؟ از من بر ضدّ دشمنت كمك بگير و خواهرت را به همسرى من درآور. ابو بكر، چنين كرد.

الأخبار الطوال:اشعث در مدّت خلافت عثمان، در آذربايجانْ اقامت داشت و حكومت او از عوامل نارضايتى مردم از عثمان بود؛ زيرا عثمان، پس از آن كه او را خويشاوند خود كرد و دخترش را براى پسر خويش به همسرى گرفت، حاكم آذربايجانش نمود.

امام على عليه السلام ـ از نامه اش به اشعث بن قيس، كارگزار آذربايجان ـ:و بدان كه حكومت، طعمه اى نيست [كه به چنگ آورده باشى]؛ بلكه امانتى است كه به تو سپرده اند. تو امانتدار كسى هستى كه تو را به كار گمارده است و اين اختيار را ندارى كه بدون اجازه من به كار مردم بپردازى و بدون احتياط و اطمينان به كارهاى بزرگ مالى درآيى. مالى از اموال خداى عز و جل در دست توست و تو خزانه دار آنى تا آن را به من بسپارى و اميدوارم كه بدترين فرمانرواى بر تو نباشم. والسلام!

وقعة صِفّينـ به نقل از اشعث بن قيس، از سخنرانى اش در آذربايجان، پس از بيعت مردم با على عليه السلام ـ: اى مردم! امير مؤمنان، عثمان، مرا به حكومت آذربايجان گماشت و درگذشت، در حالى كه حكومت در دست من بود. مردم با على بيعت كرده اند و اطاعت ما از او، همچون اطاعت از پيشينيان اوست و ماجراى ميان او و طلحه و زبير به آگاهى شما رسيده است و على در اين ماجرا بر آنچه از ما و شما پنهان مانده، امين است. پس چون به خانه اش آمد، يارانش را فرا خواند و گفت: نامه على مرا به وحشت انداخته است و بى گمان، او دارايى آذربايجان را مى گيرد. پس من به معاويه مى پيوندم. يارانش گفتند: مرگ براى تو بهتر از اين است. آيا سرزمين و خاندان خود را رها مى كنى و دنباله رو مردم شام مى شوى؟! اشعث، شرمگين شد و به راه افتاد تا بر على عليه السلام درآمد.

تاريخ اليعقوبىـ در كتابت قرار داد حَكميّت و اختلاف آنان در مقدّم داشتن على عليه السلام و ناميدن او به «امير المؤمنين» ـ: ابو الأعور سلمى گفت: ما [نام] على را مقدّم نمى داريم. ياران على عليه السلام گفتند: ما نام او را تغيير نمى دهيم و جز «امير المؤمنين» نمى نويسيم. بر سر اين موضوع، با هم كشمكش شديدى كردند و حتّى يكديگر را كتك زدند. اشعث گفت: اين نام را محو كنيد. اشتر به او گفت: اى يك چشم! به خدا سوگند، قصد دارم شمشيرم را با خون تو سيراب كنم كه من كسانى را كشته ام كه از تو بدتر نبوده اند و من مى دانم كه تو بجز فتنه، قصد ديگرى ندارى و جز بر گِرد دنيا نمى چرخى و آن را بر آخرت، مقدّم مى دارى.

امام على عليه السلام:امّا درباره اين يك چشم (يعنى اشعث)، [بدانيد كه] خداوندْ شرفى را بر پا نداشت، جز آن كه وى بر آن حسد بُرد، و فضيلتى را آشكار نساخت، جز آن كه وى بر آن عيب نهاد. او به خود، وعده مى دهد و خويشتن را فريب مى دهد. بيمناك و اميدوار است و در اين ميان، به هيچ طرف، اطمينان ندارد و خداوند با ترسو كردنش بر او منّت نهاده است؛ چرا اگر شجاع بود، حق، او را مى كشت (به كشتن مى داد).