حدیث دربارهشتاب به عمل صالح

الإمام عليّ عليه السلام:فَاتَّقُوا اللّهَ عِبادَ اللّهِ، وبادِروا آجالَكُم بِأَعمالِكُم، وَابتاعوا ما يَبقى لَكُم بِما يَزولُ عَنكُم، وتَرَحَّلوا فَقَد جُدَّ بِكُم ۱، وَاستَعِدّوا لِلمَوتِ فَقَد أظَلَّكُم، وكونوا قَوما صيحَ بِهِم فَانتَبَهوا، وعَلِموا أنَّ الدُّنيا لَيسَت لَهُم بِدارٍ فَاستَبدَلوا؛ فَإِنَّ اللّهَ سُبحانَهُ لَم يَخلُقكُم عَبَثا، ولَم يَترُككُم سُدًى، وما بَينَ أحَدِكُم وبَينَ الجَنَّةِ أوِ النّارِ إلَا المَوتُ أن يَنزِلَ بِهِ. وإنَّ غايَةً تَنقُصُها اللَّحظَةُ، وتَهدِمُهَا السّاعَةُ لَجَديرَةٌ بِقِصَرِ المُدَّةِ، وإنَّ غائِبا يَحدوهُ الجَديدانِ؛ اللَّيلُ وَالنَّهارُ لَحَرِيٌّ بِسُرعَةِ الأَوبَةِ ۲، وإنَّ قادِما يَقدُمُ بِالفَوزِ أوِ الشِّقوَةِ لِمُستَحِقٌّ لِأَفضَلِ العُدَّةِ. فَتَزَوَّدوا فِي الدُّنيا مِنَ الدُّنيا ما تَحرُزونَ بِهِ أنفُسَكُم غَدا. فَاتَّقى عَبدٌ رَبَّهُ نَصَحَ نَفسَهُ، وقَدَّمَ تَوبَتَهُ، وغَلَبَ شَهوَتَهُ؛ فَإِنَّ أجَلَهُ مَستورٌ عَنهُ، وأمَلَهُ خادِعٌ لَهُ، وَالشَّيطانُ مُوَكَّلٌ بِهِ يُزَيِّنُ لَهُ المَعصِيَةَ لِيَركَبَها، ويُمَنّيهِ التَّوبَةَ لِيُسَوِّفَها. إذا هَجَمَت مَنِيَّتُهُ عَلَيهِ أغفَلَ ما يَكونُ عَنها. فَيالَها حَسرَةً عَلى كُلِّ ذي غَفلَةٍ أن يَكونَ عُمُرُهُ عَلَيهِ حُجَّةً، وأن تُؤَدِّيَهُ أيّامُهُ إلَى الشِّقوَةِ! نَسأَلُ اللّهَ سُبحانَهُ أن يَجعَلَنا وإيّاكُم مِمَّن لا تُبطِرُهُ نِعمَةٌ، ولا تُقَصِّرُ بِهِ عَن طاعَةِ رَبِّهِ غايَةٌ، ولا تَحُلُّ بِهِ بَعدَ المَوتِ نَدامَةٌ ولا كَآبَةٌ. ۳
امام على عليه السلام:بندگان خدا! از خدا پروا كنيد و با كارهايتان، بر مرگتان پيشى گيريد، و با آنچه از دست شما خارج مى شود، چيزى را بخريد كه برايتان مى مانَد، و بار سفر ببنديد كه شما را به كوچيدن وا مى دارند، و براى مرگْ آماده شويد كه بر سرتان سايه افكنده است، و مردمى باشيد كه بر آنان بانگ زده اند و بيدار شده اند و فهميده اند كه دنيا براى آنان، جاى ماندن نيست و آن را عوض كرده اند. به راستى كه خداوند، شما را بيهوده نيافريده و يَله، رهايتان نساخته است و بين هر كدام از شما و بهشت يا دوزخ، چيزى جز مرگى كه او را دريابد، نيست. و روزگارى كه لحظه ها آن را كوتاه و ساعت ها آن را نابود مى كنند، به كوتاهْ زمانى سزاوار است، و غايبى كه گذشتِ روز و شب، او را فرا مى خواند، سزاوار است كه به سرعت باز آيد، و پيكى كه با پيام رستگارى يا شوربختى از راه مى رسد، شايسته بهترين آمادگى است. پس در دنيا به آنچه با آن خويش را در فردا در امان مى داريد، توشه برگيريد، و هر بنده اى [بايد]از خدا پروا كند، خويش را پند دهد، و توبه اش را پيش اندازد و بر شهوتش غلبه كند؛ چرا كه مرگش از او پوشيده است و آرزويش به او نيرنگ مى زند و شيطان، بر او گماشته شده، گناه را برايش آرايش مى دهد تا آن را مرتكب شود و به توبه اميدوارش مى كند تا امروز و فردا كند و آن گاه كه مرگ بر او يورش آورَد، مغفول ترين چيزى است كه [بنده]از آن غفلت كرده است. اندوه و حسرت بر هر غافلى كه عمرش بر او حجّت باشد و روزگارش او را به بدبختى بكشانَد! از خداى سبحان مى خواهيم كه ما و شما را از كسانى قرار دهد كه نعمتى آنها را به سركشى وا نمى دارد، و هيچ هدفى آنها را از اطاعت پروردگارشان باز نمى دارد و پس از مرگ پشيمانى و اندوهى به آنها نمى رسد.
۱.أي: حثثتم على الرحيل (شرح نهج البلاغة: ج 5 ص 146).
۲.الأوبة: الرُّجوع (لسان العرب: ج 1 ص 219 «أوب»).
۳.نهج البلاغة: الخطبة 64؛ جواهر المطالب: ج 1 ص 305 نحوه.