پرهيز از غفلت

1 حدیث
الإمام عليّ عليه السلامـ مِن خُطبَةٍ لَهُ في صِفَةِ الضّالِّ ـ: وهُوَ في مُهلَةٍ مِنَ اللّهِ يَهوي مَعَ الغافِلينَ، ويَغدو مَعَ المُذنِبينَ، بِلا سَبيلٍ قاصِدٍ، ولا إمامٍ قائِدٍ. حَتّى إذا كَشَفَ لَهُم عَن جَزاءِ مَعصِيَتِهِم، وَاستَخرَجَهُم مِن جَلابيبِ غَفلَتِهِمُ، استَقبَلوا مُدبِرا، وَاستَدبَروا مُقبِلاً؛ فَلَم يَنتَفِعوا بِما أدرَكوا مِن طَلِبَتِهِم، ولا بِما قَضَوا مِن وَطَرِهِم ۱. إنّي اُحَذِّرُكُم ونَفسي هذِهِ المَنزِلَةَ؛ فَليَنتَفِعِ امرُؤٌ بِنَفسِهِ؛ فَإِنَّمَا البَصيرُ مَن سَمِعَ فَتَفَكَّرَ، ونَظَرَ فَأَبصَرَ، وَانتَفَعَ بِالعِبَرِ ثُمَّ سَلَكَ جَدَدا ۲ واضِحا يَتَجَنَّبُ فيهِ الصَّرعَةَ فِي المَهاوي، وَالضَّلالَ فِي المَغاوي، ولا يُعينُ عَلى نَفسِهِ الغُواةَ بِتَعَسُّفٍ في

امام على عليه السلامـ در سخنرانى اش در توصيف گم راه ـ: او در فرصتى كه خدا داده، به غافلانْ تمايل مى ورزد و با گناهكاران، شب را به روز مى آورد، بدون راهى كه به مقصودش رسانَد و بدون پيشوايى كه راهبرش باشد. تا آن كه [خداوند] از كيفر گناهشان پرده برداشت، و از پرده هاى غفلت، بيرونشان آورد، پسْ به چيزى روى آوردند كه بِدان پشت كرده بودند و پشت به چيزى كردند كه روى بدان آورده بودند؛ امّا نه از آنچه مى خواستند و بدان رسيدند، سودى بُردند، و نه از آنچه حاجت خويش بِدان روا كردند، بهره اى خوردند. من، خودم و شما را از اين جايگاه، برحذر مى دارم. هر كس بايد از تلاش خود، سود بَرَد؛ زيرا بينا كسى است كه بشنود و بينديشد و بنگرد و ببيند و از عبرت ها سود بَرَد و آن گاه، جاده هاى روشن را بپيمايد و از فرو

۱.الوَطَرُ: كلُّ حاجة كان لصاحبها فيها همّة (لسان العرب: ج 5 ص 285 «وطر»).
۲.الجَدَد: المستوي من الأرض (النهاية: ج 1 ص 245 «جدد»).
۳.فاطر: 14.
۴.نهج البلاغة: الخطبة 153، بحار الأنوار: ج 77 ص 407 ح 38؛ جواهر المطالب: ج 1 ص 308 نحوه وراجع تحف العقول: ص 154.