حكمت
5 حدیث
الإمام عليّ عليه السلامـ مِن خُطبَتِهِ المَعروفَةِ بِ (خُطبَةِ الأَشباحِ) ـ: قَدَّرَ ما خَلَقَ فَأَحكَمَ تَقديرَهُ. ۱
امام على عليه السلامـ بخشى از خطبه اش كه به «اشباح» معروف است ـ: آنچه را آفريد، مقدّر ساخت (اندازه گرفت). پس، تقديرِ آن را حكيمانه انجام داد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 91، التوحيد: ص 53 ح 13 كلاهما عن مسعدة بن صدقة عن الإمام الصادق عنه عليهماالسلام، بحار الأنوار: ج 4 ص 282.
عنه عليه السلامـ في دُعائِهِ ـ: سُبحانَكَ ما أعظَمَ شَأنَكَ، وأعلى مَكانَكَ، وأنطَقَ بِالصِّدقِ بُرهانَكَ، وأنفَذَ أمرَكَ، وأحسَنَ تَقديرَكَ، سَمَكتَ ۱ السَّماءَ فَرَفَعتَها، ومَهَّدتَ الأَرضَ فَفَرَشتَها، وأخرَجتَ مِنها ماءً ثَجّاجا ۲، ونَباتا رَجراجا ۳، فَسَبَّحَكَ نَباتُها، وجَرَت بِأَمرِك مِياهُها، وقاما عَلى مُستَقَرِّ المَشِيَّةِ كَما أمَرتَهُما. ۴
امام على عليه السلامـ در دعايش ـ: [خدايا!] تو منزّهى. چه بزرگ است مقام تو، و چه والاست منزلت تو، و چه منطق درستى دارد برهان تو، و چه نافذ است فرمان تو، و چه نيكوست تقدير تو! آسمان را برافراشتى و بالا بردى، و زمين را گستراندى و فرش نمودى، و از آن، آب فوران و گياه جُنبان بيرون آوردى. گياهان آن، تو را تسبيح نمودند، و آب هاى آن، به فرمان تو، جارى گشتند، و چنان كه فرمانشان دادى، بر خواستگاه تو ايستادند.
۱.سَمَكَ البيت: أي رفعه (مفردات ألفاظ القرآن: ص 426 «سمك»).
۲.الثَّجُّ: الصَّبُّ الكثير، وخصّ بعضهم به صَبَّ الماء الكثير (لسان العرب: ج2 ص 221 «ثجج»).
۳.كتيبة رَجراجَة: تموج من كثرتها (النهاية: ج 2 ص 198 «رجرج»).
۴.البلد الأمين: ص 94، العُدد القويّة: ص 272 من دون إسنادٍ إلى أحدٍ من أهل البيت عليهم السلام نحوه، بحار الأنوار: ج 9 ص 141 ح 7.
عنه عليه السلامـ في عَظَمَةِ اللّهِ سُبحانَهُ ـ: أمرُهُ قَضاءٌ وحِكمَةٌ، ورِضاهُ أمانٌ ورَحمَةٌ، يَقضي بِعِلمٍ ويَعفو بِحِلمٍ. ۱
امام على عليه السلامـ درباره عظمت خداوند سبحان ـ: فرمانِ او حُكم همراه با حِكمت، و خشنودى او امان همراه با رحمت است. از روى آگاهى حكم مى كند و از روى بردبارى، گذشت مى نمايد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 160.
امام على عليه السلامـ در توصيف علم و قدرت خداوند ـ: آفرينش ابتدايىِ آنچه خَلق كرد و تدبير آنچه آفريد، بر او گران نيامد، و ناتوانى اى به او راه نيافت كه او را از آفريده اش باز دارد، و در آنچه قضا و قَدَر نموده، شبهه اى بر او وارد نگشته است؛ بلكه قضاى (حكم) او استوار، علم او محكم، و فرمان او حتمى است.
الإمام الصادق عليه السلام:إنَّ بَني إسرائيلَ أتَوا موسى عليه السلام، فَسَأَلوهُ أن يَسأَلَ اللّهَ عز و جل أن يُمطِرَ السَّماءَ عَلَيهِم إذا أرادوا، ويَحبِسَها إذا أرادوا، فَسَأَلَ اللّهَ عز و جل ذلِكَ لَهُم.
فَقالَ اللّهُ عز و جل: ذلِكَ لَهُم يا موسى، فَأَخبَرَهُم موسى فَحَرَثوا ولَم يَترُكوا شَيئا إلّا زَرَعوهُ، ثُمَّ استَنزَلُوا المَطَرَ عَلى إرادَتِهِم، وحَبَسوهُ عَلى إرادَتِهِم، فَصارَت زُروعُهُم كَأَنَّهَا الجِبالُ وَالآجامُ ۱، ثُمَّ حَصَدوا وداسوا وذَرّوا فَلَم يَجِدوا شَيئا! فَضَجّوا إلى موسى عليه السلام وقالوا: إنَّما سَأَلناكَ أن تَسأَلَ اللّهَ أن يُمطِرَ السَّماءَ عَلَينا إذا أرَدنا فَأَجابَنا، ثُمَّ صَيَّرَها عَلَينا ضَرَرا!
فَقالَ: يا رَبِّ إنَّ بَني إسرائيلَ ضَجّوا مِمّا
امام صادق عليه السلام:بنى اسرائيل نزد موسى عليه السلام آمدند و از او خواستند كه از خداوند عز و جلدرخواست كند تا هر گاه آنان اراده كردند، آسمان را برايشان بباراند و هر گاه آنان اراده كردند، آن را از باريدنْ باز دارد. موسى عليه السلام نيز خواسته آنان را از خداوند عز و جلبرايشان درخواست نمود. خداوند عز و جل فرمود: «اى موسى! باشد [پذيرفتم]».
موسى عليه السلام آنان را باخبر كرد. پس به كشت همه دانه ها پرداختند و چيزى را فروگذار نكردند. سپس بر پايه اراده شان، بارش باران را درخواست نمودند و بر پايه اراده شان از آن جلوگيرى كردند. در نتيجه، كشتزارهايشان چنان پُربار شد كه محصول آنها همانند كوه ها و نيزارها گرديد. سپس درويدند و كوبيدند و باد دادند؛ امّا چيزى به دست نياوردند. پس، نزد موسى عليه السلام