معناى قضا و قدر

امام على عليه السلامـ در بيان معنا و تفسير «قضا» ـ: آن، ده نوع است كه معناى مختلف دارند [و عبارت اند از]: به پايان بردن، پيمان گرفتن، آگاه ساختن، انجام دادن كار، واجب كردن، حتمى شدن، تكميل نمودن، داورى كردن، فيصله دادن، آفريدن، و فرا رسيدن مرگ. امّا قضا به معناى به پايان بردن، همان سخن خداى متعال است كه: «و آن گاه كه تنى چند از جِن را به سوى تو روانه كرديم كه قرآن را بشنوند، چون بر آن حاضر شدند، [به يكديگر]گفتند: «گوش فرا دهيد» و چون به پايان رسيد، هشدار دهنده، به سوى قوم خود باز گشتند» . «فلمّا قُضِى» ، يعنى وقتى به پايان رسيد. و مانند اين سخن خداست: «و چون آداب ويژه حجّ خود را به پايان برديد، خدا را به ياد آوريد» . امّا قضا به معناى پيمان بستن، اين سخن خداى متعال است: «و پروردگار تو

الكافىـ به نقل از يونس بن عبد الرحمان ـ: امام رضا عليه السلام به من فرمود: «اى يونس! با قَدَريّه، هم عقيده مباش؛ چون قدريّه نه سخن بهشتيان را مى گويند و نه سخن جهنّميان را و نه [حتّى] سخن ابليس را. بهشتيان مى گويند: «ستايش از آنِ خدايى است كه ما را به اين، رهنمون ساخت و اگر خداوند، ما را راهنمايى نمى كرد، در توان ما نبود كه راه يابيم. و جهنّميان مى گويند: پروردگارا! شقاوت بر ما چيره گشت و ما گروه گم راه بوديم. وابليس نيز مى گويند: پروردگارا! از آن رو كه مرا گم راه نمودى». گفتم: به خدا سوگند، من با آنان هم رأى نيستم؛ ليكن مى گويم: چيزى پديدار نمى شود، مگر خداوند بخواهد و اراده نمايد و مقدّر سازد و [به تحقّق آن] حكم كند. فرمود: «اى يونس! چنين نيست؛ [بلكه] پديدار نمى شود، مگر آنچه خداوند