اَجَل مُعلّق و اَجَل حَتمى

الكافىـ به نقل از حمران ـ: از او (امام باقر عليه السلام) درباره اين سخن خداوند عز و جلپرسيدم: «مدّتى را [براى شما عمر]مقرّر داشت، و اَجَل حتمى. نزد اوست» . فرمود: «آن، دو اَجَل است: يكى اَجَل حتمى و ديگرى، اَجَل معلّق».

امام صادق عليه السلامـ درباره اين سخن خداى متعال: «مدّتى را [براى شما عمر]مقرّر داشت، و اَجَل حتمى، نزد اوست» ـ: آن، دو اَجَل است؛ يكى اَجَل معلّق، كه اگر خدا بخواهد، انجام مى دهد و ديگرى، اَجَل حتمى.

امام صادق عليه السلام:آن اَجَلى كه نزد او حتمى نيست، اَجَل معلّق است كه هر گاه بخواهد، مقدّم مى دارد و هر گاه بخواهد، مؤخّر مى سازد. اَجَل حتمى، اجلى است كه در شب قدر، مقدّر مى شود.

امام صادق عليه السلام:اَجَل حتمى، اَجَلى است كه در آن شب (شب قدر) براى فرشته مرگ، قطعى شده است و همان اَجَلى است كه خداوند فرموده است: «چون اَجَلشان فرا رسد، نه [مى توانند] ساعتى آن را پس بيندازند و نه پيش» . اين، همان اَجَلى است كه در شب قدر، براى فرشته مرگ، حتمى شده است. در اَجَل ديگر، براى خداوند، مشيّت است. اگر بخواهد، آن را مقدّم مى كند و هر يك را بخواهد، مؤخّر مى كند.

امام صادق عليه السلام:اَجَلى كه غير حتمى است، معلّق است. [خداوند،] هر كدام را بخواهد، مقدّم مى كند. امّا اَجَل حتمى، از جمله چيزهايى است كه نازل مى گردد و [خدا] مى خواهد از شب قدر تا شب قدر بعدى انجام شود. اين، [معناى]سخن خداوند عز و جل است كه: «چون اَجَلشان فرا رسد، نه [مى توانند] ساعتى آن را پس بيندازند و نه پيش» .

امام صادق عليه السلام:اَجَل اوّل، اَجَلى است كه [خداوند] به فرشتگان و فرستادگان و پيامبران، اعلان كرده است؛ و اَجَل حتمى نزد او، اَجَلى است كه خداوند، آن را از آفريدگانش پنهان داشته است.

امام صادق عليه السلام:اَجَل حكم شده، همان اَجَل حتمى است كه خداوند، آن را ثابت و قطعى نموده است و اَجَل معلّق، اَجَلى است كه در آن، بَدا صورت مى گيرد كه آنچه را بخواهد، پيش و آنچه را بخواهد، پس مى اندازد؛ [ولى]در اَجَل حتمى، تقديم و تأخيرى نيست.