حدیث دربارهمبدأ اصلى همه ادراكات

عنه عليه السلامـ لِسُلَيمانَ بنِ خالِدـ: يا سُلَيمانُ، إنَّ لَكَ قَلبًا ومَسامِعَ، وإنَّ اللّهَ إذا أرادَ أن يَهدِيَ عَبدًا فَتَحَ مَسامِعَ قَلبِهِ، وإذا أرادَ بِهِ غَيرَ ذلِكَ خَتَمَ مَسامِعَ قَلبِهِ فَلا يَصلُحُ أبَدًا، وهُوَ قَولُ اللّهِ تَعالى: «أم عَلَى قُلوبٍ أقفالُها ۱» . ۲

امام صادق عليه السلامـ خطاب به سليمان بن خالدـ: اى سليمان! براى تو دلى و گوشهايى است. خداوند هرگاه اراده كند كه بنده اى را هدايت كند، گوشهاى دلش را مى گشايد و هرگاه جز اين بخواهد، گوشهاى دلش را مى بندد و ديگر هيچ گاه صالح نشود. اين همان كلام خداوند متعال است: «يا چنين است كه بر دلهايشان قفل هايى است؟» .

۱.محمّد صلى الله عليه و آله: 24.

۲.المحاسن: 1 / 318 / 633 عن سليمان بن خالد.

کلیدواژه‌ها مبادی شناخت مبادی دانش و حکمت مبدا اصلی همه ادراکات

احادیث دیگر این موضوع

امام صادق عليه السلام:هيچ مؤمنى نيست جز آنكه در درون دلش دو گوش است: گوشى كه وسواس خنّاس در آن زمزمه مى كند و گوشى كه فرشته در آن مى دمد، پس خداوند مؤمن را با فرشته تأييد مى كند و اين همان گفته خداوند است: «آنها را با روحى از خود تأييد نمود» .

امام صادق عليه السلام:براى دل دو گوش است: روح ايمان خير را نجوا مى كند و شيطان شرّ را، پس هر كدام بر ديگرى چيره شود بر دل مسلط گردد.

امام على عليه السلام:دل دفتر انديشه است.

امام على عليه السلام:دل دفتر ديده است.

امام على عليه السلام:دل سرچشمه حكمت است.

در مناظره امام صادق عليه السلامبا ابو شاكر ديصانى: ابو شاكر گفت:. دانستى كه ما جز آنچه را با چشمهايمان ادراك مى كنيم يا با گوشهايمان مى شنويم يا با دهانهايمان مى چشيم يا با بينيهايمان احساس مى كنيم يا با پوستهايمان لمس مى كنيم، چيز ديگرى را نمى پذيريم. امام صادق عليه السلام در پاسخ فرمود: حواس پنجگانه را ياد كردى و حال آنكه آنها جز با راهنما قادر به استنباط نيستند؛ همان گونه كه تاريكى جز با چراغ شكافته نگردد.

امام صادق عليه السلامـ در نقل مناظره اش با پزشك هندىـ: به من گفت: به چه چيز در شناخت پروردگارت كه قدرت و ربوبيّت او را توصيف مى كنى احتجاج مى كنى، در حالى كه دل همه اشيا را با حواس پنجگانه كه برايت گفتم درك مى كند؟ گفتم: با خردى كه در دلم جاى دارد و دليلى كه در شناخت او بدان احتجاج مى كنم؛. ولى اگر بر نادانى پافشارى كنى و بپندارى كه اشيا تنها از راه حواس درك مى شوند، پس به تو مى گويم كه حواس هيچ دلالتى بر اشيا ندارند و شناخت جز با دل نيست؛ زيرا دل راهنما و شناسنده اشيا به حواس است. اشيايى كه تو ادعا مى كنى، دل جز به وسيله حواس آنها را نمى شناسد.

امام رضا عليه السلام:هر چه را حواس براى تو مى يابند، معنايى درك شده براى حواس است و هر حسّى بر آنچه خداى عز و جل براى ادراكش قرار داده، دلالت مى كند. و فهم همه اينها با دل است.