حدیث دربارهدرآمد

حدّثنا علي بن أحمد بن موسى الدقّاق رضى الله عنه وعلي بن عبداللّه الورّاق جميعاً قالا:حدّثنا محمّد بن هارون الصوفي قال: حدّثنا أبو تراب عبيداللّه بن موسى الروياني، عن عبدالعظيم بن عبداللّه الحسني قال: دخلت على سيّدي علي بن محمّد ابن علي بن موسى بن جعفر بن محمّد بن علي بن الحسين بن علي بن أبي طالب عليهم السلام، فلمّا بصر بي قال لي: مرحباً بك يا أباالقاسم، أنت وليّنا حقّاً. قال: فقلت له: يابن رسول اللّه! إنّي اُريد أن أعرض عليك ديني، فإن كان مرضيّاً ثبتُّ عليه حتّى ألقى اللّه عزّ وجلّ. فقال: هات يا أباالقاسم. فقلت: إنّي أقول إنّ اللّه تعالى واحد ليس كمثله شيء، خارج من الحدّين: حدّ الإبطال وحدّ التشبيه، وأنّه ليس بجسم ولا صورة ولا عرض ولا جوهر، بل هو مجسّم الأجسام، ومصوّر الصور، وخالق الأعراض والجواهر، وربُّ كلّ شيء ومالكه وخالقه، وجاعله ومحدثه، وأنّ محمّداً عبده ورسوله خاتم النبيّين، فلا نبيّ بعده إلى يوم القيامة، وأنّ شريعته خاتمة الشرائع، فلا شريعة بعدها إلى يوم القيامة، وأقول إنّ الإمام والخليفة ووليّ الأمر بعده أميرالمؤمنين علي بن أبي طالب عليه السلام، ثمّ الحسن، ثمّ الحسين، ثمّ عليّ بن الحسين، ثمّ محمّد بن علي، ثمّ جعفر بن محمّد، ثمّ موسى بن جعفر، ثمّ على ¨ّ بن موسى، ثمّ محمّد بن علي، ثمّ أنت يا مولاي. فقال علي عليه السلام: ومن بعدي الحسن ابني، فكيف للنّاس بالخلف من بعده؟ قال: قلت: وكيف ذاك يا مولاي؟ قال: لأنّه لا يُرى شخصه، ولا يحلّ ذكره باسمه حتّى يخرج فيملأ الأرض قسطاً وعدلاً كما مُلئت ظلماً وجوراً. قال: فقلت: أقررت، وأقول أنّ وليّهم وليّ اللّه، وعدوّهم عدوّ اللّه، وطاعتهم طاعة اللّه، ومعصيتهم معصية اللّه، وأقول أنّ المعراج حقّ، والمسألة في القبر حقّ، وأنّ الجنّة حقّ، والنّار حقّ، والصراط حقّ، والميزان حقّ، وأنّ الساعة آتية لا ريب فيها، وأنّ اللّه يبعث من في القبور، وأقول أنّ الفرائض الواجبة بعد الولاية الصلاة، والزكاة، والصوم، والحج، والجهاد، والأمر بالمعروف والنهي عن المنكر. فقال علي بن محمّد عليهماالسلام: يا أباالقاسم! هذا واللّه دين اللّه الذي ارتضاه لعباده، فاثبت عليه، ثبّتك اللّه بالقول الثابت في الحياة الدنيا وفي الآخرة ۱.
عبدالعظيم حسنى فرمود:بر آقا و مولاى خود على بن محمّد عليهماالسلاموارد شدم، چون نظر آن حضرت بر من افتاد، فرمود: مرحبا اى ابوالقاسم! براستى تو از دوستان ما هستى. عبدالعظيم گفت: عرض كردم: اى پسر پيغمبر! ميل دارم عقائد دينى خود را بر شما عرضه بدارم، اگر مورد پسند باشد بر او ثابت باشم تا به لقاى خداوند برسم. امام عليه السلام فرمود: عقائد خود را اظهار نما. گفت: عرض كردم: من معتقدم خدا يكى است و مانند او چيزى نيست، و از دو حدّ ابطال و تشبيه بيرون است، خداوند جسم و صورت و عرض و جوهر نيست، بلكه پروردگار اجسام را جسميّت داده و صورت ها را تصوير فرموده، و اعراض و جواهر را آفريده است، او خداوند همه چيز و مالك و محدث اشياء است. عقيده دارم محمّد صلى الله عليه و آله بنده و فرستاده او خاتم پيغمبران است، و پس از وى تا روز قيامت پيغمبرى نخواهد بود، شريعت وى آخرين شرايع بوده و پس از او دينى و مذهبى نخواهد آمد. عقيده من درباره امامت اين است كه امام بعد از حضرت رسول صلى الله عليه و آله اميرالمؤمنين على بن ابى طالب عليه السلام است، بعد از او حسن، پس از وى حسين و على بن الحسين و محمّد بن على و جعفر بن محمّد و موسى بن جعفر و على بن موسى و محمّد بن على عليهم السلام، بعداز اينها امام مفترض الطاعه شما هستيد. در اين هنگام حضرت هادى عليه السلام فرمود: پس از من فرزندم حسن امام است ليكن مردم درباره امام بعد از او چه خواهند كرد؟ گويد: عرض كردم: اى مولاى من! مگر جريان زندگى امام بعد از او از چه قرار است؟ فرمود: امام بعد از فرزندم حسن شخصش ديده نمى شود و اسمش در زبانها جارى نمى گردد تا آن گاه كه از پس پرده غيب بيرون شود و زمين را از عدل و داد پر نمايد، همان طور كه از ظلم و ستم پر شده باشد. عبدالعظيم گفت: عرض كردم: به اين امام غائب هم معتقد شدم و اكنون مى گويم: دوست آنان دوست خدا، و دشمن ايشان دشمنان خدا هستند، طاعت آنان طاعت پروردگار و معصيت و نافرمانى از آنها موجب معصيت اوست. من عقيده دارم كه معراج و پرسش در قبر و هم چنين بهشت و دوزخ و صراط و ميزان حقند، و روز قيامت خواهد آمد و در وجود آن شكى نيست، و خداوند همه مردگان را زنده خواهد كرد، و نيز عقيده دارم كه واجبات بعد از اعتقاد به ولايت و امامت عبارت اند از: نماز، زكات، روزه، حج، جهاد، امر به معروف و نهى از منكر. در اين هنگام حضرت هادى عليه السلام فرمود: اى ابوالقاسم! به خدا سوگند اين معتقدات شما دين خداست كه براى بندگانش برگزيده، بر اين عقيده ثابت باش خداوند تو را به همين طريق در زندگى دنيا و آخرت پايدار بدارد.
۱.الأمالي للصدوق 419؛ روضة الواعظين 31؛ كفاية الأثر 286.

احادیث دیگر این موضوع

۸
عبدالعظيم حسنى گويد:از ابو جعفر جواد عليه السلام از «مَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللّهِ» پرسيدم؟ فرمود: مقصود ذبيحه هاايست كه از براى بت ها و يا درختى ذبح مى شد، خداوند اين نوع ذبيحه ها را حرام نموده هم چنانكه ميته و خون و گوشت خوك را حرام كرده است، پس كسى كه مضطر گردد و چاره نداشته باشد (در صورتى كه «باغى» يعنى راهزن و سارق و هم چنين «عادى» يعنى براى شكار و تفريح سفر نكرده كه اضطرار حاصل شود) مى تواند از گوشت ميته براى سدّ رمق استفاده كند. گويد: عرض كردم: اى فرزند رسول خدا! چه وقت ميته براى انسان مضطر حلال مى گردد؟ فرمود: پدرم از پدرش روايت مى كرد كه اين موضوع را از حضرت رسول صلى الله عليه و آله پرسيدند كه: يا رسول اللّه! ما در زمينى قرار مى گيريم و در آن جا در شدّت و فشار گرسنگى واقع مى شويم، در چه وقت ميته براى ما حلال مى گردد؟ حضرت فرمود: مادامى كه براى گردش و تفريح و خوش گذرانى نرفته باشيد، و يا سبزى و نباتى در آن جا نباشد كه بوسيله آن سدّ جوع نمائيد در اين صورت مضطر مى شويد و اكل ميته براى شما حلال است. گويد: گفتم: معنى گفتار خداوند كه فرمود: «فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلاَ عَادٍ» چيست؟ حضرت فرمود: مقصود از «باغ» سارق و راهزن است و «عاد» كسى است كه بارى تفريح و لذّت دنبال شكار مى رود نه اينكه مقصود از شكار كردن كمك به اهل بيتش باشد اين دو دسته يعنى راهزن و شكارچى كه قصدش تفريح باشد در حال اضطرار هم نمى توانند از گوشت ميته استفاده كنند همان طور كه در حال اختيار هم اكل ميته بر آنها حرام بوده، اين دو دسته در سفر نيز نمى توانند نماز خود را شكسته بخوانند و روزه خود را افطار كنند. گويد: عرض كردم: مقصود از آيه شريفه «وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبْعُ إِلاَّ مَا ذَكَّيْتُمْ» چيست؟ فرمود: «منخنقه» حيوانى است كه او را خفه كرده باشند، «موقوذه» حيوانى است كه مريض شده و اين مرض او را به جايى رسانيده باشد كه در هنگام ذبح از خود حركت و عكس العملى نشان ندهد، «متردّيه» حيوانى است كه از مكان مرتفعى سقوط كرده و يا در چاه آبى افتاده و مرده باشد، «نطيحه» حيوانى است كه حيوان ديگرى او را كشته باشد «وما اكل السبع» آن حيوانى است كه درندگان او را از هم دريده و مرده باشد. مقصود از «وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ» ذبايحى بود كه در جاهليت براى بتان انجام مى دادند و خون آنها را به بت ها مى ماليدند، اين اقسام ميته كه در بالا تشريح گرديد در صورتيكه قبل از مردن آن حيوان ها را ذبح شرعى كرده باشند ميته بر آنها اطلاق نمى شود. گويد: عرض كردم: «وَأَن تَسْتَقْسِمُوا بِالأَزْلاَمِ» را بيان فرمائيد. فرمودند: مردمان جاهليّت شترى را مى خريدند و آن را بين ده نفر تقسيم مى كردند، و بعد تيرهايى كه مخصوص قمار بود روى آن شتر تقسيم شده مى گذاشتند، از اين ده تير هفت دانه برنده و سه تير بازنده بودند، آن تيرها كه برنده حساب مى شدند آنها را فذ، توام، نافس، حلس، مسبل، معلى، رقيب مى گفتند، و تيرهاى بازنده را نيز، فسيح، منيح و غد نام گذارى كرده بودند. در اين هنگام اگر يك تير بازنده به نام يكى از شركاء بيرون مى شد ثلث قيمت شتر را مى باخت و اين عمل را تكرار مى كردند تا هر سه تير بازنده به نام سه نفر از آن ده نفر بيرون شود، در اين موقع آن سه نفر ملزم بودند بهاى شتر را بپردازند، پس از اين شتر را مى كشتند و آن هفت نفر كه شتر مفت به آنها رسيده بود گوشت او را مى خوردند و به آن سه نفر چيزى نمى دادند، هنگامى كه دين مقدس اسلام آمد خداوند اين عمل كثيف و غير مشروع را حرام فرمود.
عبدالعظيم حسنى فرمود:روايت كرد برايم آقاى من على بن محمّد عليهماالسلاماز پدرش و او از پدرانش از حسن بن على عليهم السلام كه حضرت رسول صلى الله عليه و آله فرمود: ابوبكر از من به منزله گوش و عمر به منزله چشم و عثمان به منزله دل من هستند. حضرت امام حسن عليه السلام فرمود: چون روز ديگر خدمت آن حضرت رسيدم در اين هنگام اميرالمؤمنين و عمر و ابوبكر و عثمان در خدمت او بودند، عرض كردم: اى پدر! از شما شنيدم درباره اصحابت كلماتى را فرمودى، مقصود از آن گفتارها چه بود؟ حضرت فرمود: آرى، اكنون برايت توضيح خواهم داد كه مقصودم چه بوده، پس از اين حضرت بسوى آنها اشاره كرد و فرمود: اينان چشم و گوش و دل هستند و زود است كه از وصى من از آنها پرسيده شود ـ در اين هنگام اشاره به على بن ابى طالب فرمود ـ پس از اين گفت: خداوند عزّ وجل فرمايد: همانا گوش و چشم و دل مورد بازخواست قرار خواهند گرفت. بعد فرمود: به عزّت پروردگارم سوگند كه همه افراد امّت من در روز قيامت نگه داشته خواهند شد و از ولايت على بن ابى طالب مورد سؤال قرار خواهند گرفت، اين است معنى گفتار خداوند كه گفت: آنان را نگهداريد تا بازخواست شوند.