آدم عليه السلام
12 حدیث
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:النّاسُ وُلدُ آدَمَ، و آدَمُ مِن تُرابٍ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:مردم [همه] فرزندان آدمند و آدم از خاك است.
۱.كنز العمّال: 15134.
عنه صلى الله عليه و آله:إنَّ اللّهَ خَلَقَ آدَمَ مِن قَبضَةٍ قَبَضَها مِن جَميعِ الأرضِ، فجاءَ بَنو آدمَ على قَدرِ الأرضِ؛ جاءَ مِنهُمُ الأحمَرُ و الأبيَضُ و الأسوَدُ و بينَ ذلكَ، و السَّهلُ و الحَزنُ و الخَبيثُ و الطَّيبُ و بينَ ذلكَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند آدم را از مشتى خاك كه از همه زمين برداشت آفريد. پس، فرزندان آدم متناسب با خاك زمين آفريده شدند: برخى از آنها سرخ پوست شدند، برخى سفيد، برخى سياه و برخى حد وسط ميان اين رنگ ها و برخى نرم و برخى خشن و برخى پاك و برخى ناپاك و برخى حدّ وسط ميان اين ها.
۱.كنز العمّال: 15126.
بحار الأنوار:قال رسول اللّه صلى الله عليه و آله ـ لمّا سَألَهُ ابنُ سَلامٍ عن آدَمَ لِمَ سُمّيَ آدمَ ـ: لأنّه خُلِقَ مِن طِينِ الأرضِ و أديمِها.
قالَ: فآدَمُ خُلِقَ مِن الطِّينِ كُلِّهِ أو طِينٍ واحِدٍ؟ قالَ: بَل مِن الطِّينِ كُلِّهِ، و لَو خُلِقَ مِن طينٍ واحِدٍ لَما عَرَفَ النّاسُ بَعضَهُم بَعضا، و كانوا على صُورَةٍ واحِدَةٍ.
قالَ: فلَهُم في الدُّنيا مَثَلٌ؟ قالَ: التُّرابُ فيه أبيَضُ، و فيهِ أخضَرُ، و فيهِ أشقَرُ، و فيهِ أغبَرُ، و فيهِ أحمَرُ، و فيهِ أزرَقُ، و فيهِ عَذبٌ، و فيهِ مِلحٌ، و فيه خَشِنٌ، و فيه لَيِّنٌ، و فيه أصهَبُ. ۱ فلذلكَ صارَ النّاسُ فيهِم لَيِّنٌ، و فيهِم خَشِنٌ، و فيهِم أبيَضُ، و فيهِم أصفَرُ و أحمَرُ و أصهَبُ و أسوَدُ على ألوانِ التُّرابِ. ۲
بحار الأنوار:پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ در پاسخ به سؤال ابن سلام كه چرا آدم را آدم ناميده اند ـ فرمود: چون از خاك و اَديم زمين آفريده شد.
سؤال شد: در اين صورت، آيا آدم از خاكِ سراسر زمين آفريده شد يا از يك [گونه]خاك؟ فرمود: از همه خاك. اگر از يك [گونه]خاك آفريده شده بود، در آن صورت مردم يكديگر را نمى شناختند و همگى يك شكل بودند.
[پرسنده اى] پرسيد: پس، آدميان در دنيا همانند دارند؟ فرمود: [آرى]در خاك سفيد هست، سبز هست، زرد هست، خاكى رنگ هست، آبى هست، شيرين هست، شور هست، درشت و سفت هست، نرم هست و بور هست. از اين رو، در ميان مردم نيز نرم و لطيف هست، خشن و درشت هست، سفيد هست، زرد و سرخ و بور و سياه، به رنگهاى خاك، هست.
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:إنّ اللّهَ لَمّا أخرَجَ آدَمَ مِن الجَنّةِ زَوّدَهُ مِن ثِمارِ الجَنّةِ، و عَلّمَهُ صَنعَةَ كُلِّ شَيءٍ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند هنگامى كه آدم را از بهشت بيرون كرد، توشه او را از ميوه هاى بهشت قرار داد و فن ساختن هر چيزى را به او آموخت.
۱.. الدرّ المنثور: 1/137.
عنه صلى الله عليه و آله:لا تَلعَنوا الحاكَةَ؛ فإنَّ أوّلَ مَن حاكَ أبوكُم آدَمُ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:بافندگان را لعنت نكنيد؛ زيرا نخستين كسى كه بافندگى كرد، پدرتان آدم بود.
۱.كنز العمّال: 8190.
الإمامُ عليٌّ عليه السلامـ في صِفَةِ خَلقِ آدَمَ عليه السلام ـ: ثُمّ جَمَعَ سبحانَهُ مِن حَزْنِ الأرضِ و سَهْلِها، و عَذْبِها و سَبَخِها، تُربَةً سَنَّها (سَنّاها) بالماءِ حتّى خَلَصَت، و لاطَها بالبَلَّةِ حتّى لَزِبَت، فَجَبَلَ مِنها صُورَةً ذاتَ أحناءٍ و وُصولٍ، و أعضاءٍ و فُصولٍ، أجمَدَها حتَّى استَمسَكَت، و أصلَدَها حتّى صَلْصَلَت، لِوَقتٍ مَعدودٍ و أمَدٍ مَعلومٍ. ثُمّ نَفَخَ فيها مِن رُوحهِ فَمَثُلَت (فتَمثّلَت) إنسانا ذا أذهانٍ يُجيلُها و فِكَرٍ يَتَصَرّفُ بها. مَعجونا بطِينَةِ الألوانِ المُختَلِفَةِ، و الأشباهِ المُؤتَلِفَةِ، و الأضدادِ المُتَعادِيَةِ، و الأخلاطِ المُتَبايِنَةِ، مِن الحَرِّ و البَردِ، و البَلَّةِ و الجُمودِ. ۱
امام على عليه السلامـ در بيان آفرينش آدم عليه السلام ـفرمود: سپس، خداوند سبحان از قسمت هاى سخت و نرم زمين و شيرين و شوره زار آن، خاكى برداشت و بر آن آب ريخت تا پاك و خالص شد و با رطوبت بياميختش تا آنكه چسبناك گشت. آن گاه از آن هيكلى بيافريد، داراى اعضا و پيوندها و گسستگى ها؛ مدتى مشخص و زمانى معلوم آن را بداشت تا اينكه خشكيد و به هم پيوست و چون سفال سخت شد. آنگاه از روح خويش در آن دميد، تا به صورت انسانى گرديد صاحب ذهن هايى كه آنها را به حركت در مى آورد و انديشه اى كه با آن [در كارهايش]دخل و تصرف مى كند. آميخته به طينتى با رنگ هاى گوناگون و چيزهايى همانند يكديگر و حالاتى متضاد و آميخته هايى نا همگون از قبيل گرمى و سردى و رطوبت و خشكى.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 1.
عنه عليه السلام:إنّ آدَمَ خُلِقَ مِن أديمِ الأرضِ؛ فيهِ الطَّيِّبُ و الصّالِحُ و الرَّديُّ، و كلّ ذلكَ أنتَ راءٍ في وُلدِهِ. ۱
امام على عليه السلام:آدم از اَديم (پوسته) زمين كه در آن [خاكِ] پاك و خوب و بد وجود دارد، آفريده شد و تو همه اين صفات را در فرزندان آدم مى بينى.
۱.كنز العمّال: 15227.
عنه عليه السلامـ لَمّا سُئلَ عن وَجهِ تَسمِيَةِ آدَمَ و حَوّاءَ ـ: إنّما سُمّيَ آدَمُ آدَمَ لأنّه خُلِقَ مِن أديمِ الأرضِ، و ذلكَ أنّ اللّهَ تباركَ و تعالى بَعَثَ جَبرئيلَ عليه السلام و أمرَهُ أن يأتِيَهُ مِن أديمِ الأرضِ بأربَعِ طِيناتٍ: طينَةٍ بَيضاءَ، و طينَةٍ حَمراءَ، و طينَةٍ غَبراءَ، و طينَةٍ سَوداءَ، و ذلكَ مِن سَهلِها و حَزنِها. ثُمَّ أمَرَهُ أن يأتيَهُ بأربَعِ مِياهٍ: ماءٍ عَذبٍ، و ماءٍ مِلحٍ، و ماءٍ مُرٍّ، و ماءٍ مُنتِنٍ. ثُمّ أمرَهُ أن يُفرِغَ الماءَ في الطِّينِ، و أدَمَهُ اللّهُ بيَدِهِ ۱ فلَم يَفضُلْ شيءٌ مِن الطِّينِ يَحتاجُ إلَى الماءِ، و لا مِن الماءِ شيءٌ يَحتاجُ إلَى الطِّينِ. فجَعَلَ الماءَ العَذبَ في حَلقِهِ، و جَعَلَ الماءَ المالِحَ في عينَيهِ، و جَعَلَ الماءَ المُرَّ
امام على عليه السلامـ در پاسخ به پرسش از علّت نامگذارى آدم و حوّا به اين نام ها ـفرمود: آدم را آدم ناميده اند، چون از اَديم زمين آفريده شد. بدين سان كه خداوند تبارك و تعالى جبرئيل عليه السلام را فرستاد و به او فرمود از اَديم (لايه بيرونى) زمين چهار قسمت خاك بياورد: خاكى سفيد، خاكى سرخ، خاكى قهوه اى و خاكى سياه و آنها را از قسمتهاى نرم و سخت زمين فراهم آورد. آن گاه به او دستور داد چهار قسمت آب بياورد: آبى شيرين، آبى شور، آبى تلخ و آبى گنديده. سپس فرمود كه آب را روى خاك بريزد. و خداوند با دست [قدرت]خويش آنها را به هم آميخت به طورى كه نه خاكى اضافه آمد كه به آب احتياج داشته باشد و نه آبى كه به خاك نياز داشته باشد. پس، آب شيرين را در قسمت حلق آن قرار داد و آب شور را در چشمانش و آب تلخ را در گوش
امام على عليه السلام:. چون زمينش را آماده ساخت و فرمانش را روان ساخت، آدم عليه السلام را به عنوان مخلوق برتر خود برگزيد و او را نخستين آفريده خود [از نوع انسان] قرار داد.
بحار الأنوار عن أبي المِقدامِ:سألتُ أبا جعفرٍ عليه السلام: مِن أيِّ شيءٍ خَلقَ اللّهُ حَوّاءَ ـ: أيَّ شيءٍ يقولُ هذا الخَلقُ؟
قلتُ: يقولونَ: إنّ اللّهَ خَلَقَها من ضِلعٍ مِن أضلاعِ آدَمَ. فقالَ: كَذَبوا، كانَ يُعجِزُهُ أن يَخلُقَها مِن غَيرِ ضِلعهِ؟! فقلتُ: جُعِلتُ فِداكَ يا ابنَ رسولِ اللّهِ، مِن أيِّ شيءٍ خَلَقَها؟ فقالَ: أخبَرَني أبي عن آبائهِ: قالَ: قالَ رسولُ اللّهِ: إنّ اللّهَ تباركَ و تعالى قَبَضَ قَبضَةً مِن طِينٍ فخَلَطَها بيَمينِهِ ـ و كِلتا يَدَيهِ يَمينٌ ـ فخَلَقَ مِنها آدَمَ، و فَضلََت فَضلَةٌ مِن الطِّينِ فخَلَقَ مِنها حَوّاءَ. ۱
بحار الأنوارـ به نقل از ابو مقدام ـ: از امام باقر عليه السلام پرسيدم: خداوند حوّا را از چه آفريد؟ فرمود: اين مردم چه مى گويند؟ عرض كردم: مى گويند: خداوند او را از يكى از دنده هاى آدم خلق كرده است. فرمود: نادرست مى گويند. مگر عاجز بود از اينكه او را از غير دنده آدم بيافريند؟ عرض كردم: فدايت شوم يا بن رسول اللّه! او را از چه چيز آفريد؟ فرمود: پدرم از پدرانش عليهم السلام به من خبر داد كه رسول خدا فرمود: خداى تبارك و تعالى مشتى گل برداشت و آن را با دست راست خود ـ هر دو دست خدا راست است ـ به هم آميخت و از آن آدم را خلق كرد و مقدارى از آن گل اضافه آمد كه از آن حوّا را آفريد.
۱.. بحار الأنوار: 11/116/46.
الإمامُ الصّادقُ عليه السلام:إنّما سُمِّيَ آدَمُ آدَمَ لأنّه خُلِقَ مِن أديمِ الأرضِ. ۱
امام صادق عليه السلام:آدم را آدم ناميده اند، چون از اَديم زمين آفريده شده است.
۱.علل الشرائع: 14/1.
عنه عليه السلام:سُمِّيَت حَوّاءُ حَوّاءَ لأنَّها خُلِقَت مِن حَيٍّ، قالَ اللّهُ عَزَّ و جلَّ: «خَلَقَكُم مِن نَفْسٍ واحِدَةٍ و خَلَقَ مِنْها زَوْجَها» . ۱
امام صادق عليه السلام:حوّا را حوّا ناميده اند چون از حىّ (موجود زنده) آفريده شده است. خداوند عزّ و جلّ مى فرمايد: «شما را از نَفْسى واحد آفريد و جفتش را نيز از همان آفريد».
۱.علل الشرائع: 16/1.