حدیث دربارهبرابرى مردم در مالِ خدا

الاختصاص عن ابنِ دأبٍ:وَلّى [أميرُ المؤمنينَ عليه السلام]بَيتَ مالِ المَدينةِ عمّارَ بنَ ياسرٍ و أبا الهَيثَمِ بنَ التَّيِّهانِ، فكتَبَ: العَرَبيُّ و القُرَشيُّ و الأنصاريُّ و العَجَميُّ و كلُّ مَن كانَ في الإسلامِ مِن قَبائلِ العَرَبِ و أجناسِ العَجَمِ (سَواءٌ). فأتاهُ سَهلُ بنُ حُنَيفٍ بِمَولىً لَهُ أسوَدَ فقالَ: كَم تُعطي هذا؟ فقالَ لَهُ أميرُ المؤمنينَ عليه السلام: كَم أخَذتَ أنتَ؟ قالَ: ثلاثةَ دنانِيرَ، و كذلكَ أخَذَ النّاسُ. قال: فأعطُوا مَولاهُ مِثلَ ما أخَذَ ثلاثةَ دنانِيرَ. ۱

الاختصاصـ به نقل از ابن دأب ـ: امير مؤمنان عليه السلام مسئوليت بيت المال مدينه را به عمار بن ياسر و ابو الهيثم بن تيّهان سپرد و نوشت: عرب و قرشى و انصارى و عجم و كليه عرب ها و عجم هايى كه اسلام را پذيرفته اند [يكسانند]. پس، سهل بن حنيف با غلام سياه خود آمد و عرض كرد: به اين چقدر عطا مى دهى؟ امير المؤمنين عليه السلام به او فرمود: خودت چقدر گرفته اى؟ عرض كرد: سه دينار. بقيه مردم نيز همين اندازه گرفته اند. حضرت فرمود: به غلام او نيز مانند خودش سه دينار بدهيد.

۱.الاختصاص: 152.

کلیدواژه‌ها دارایی برابری مردم در مال خدا

احادیث دیگر این موضوع

امام صادق عليه السلام:در حقيقت، خداوند اين مال هاى زيادى را به شما داده است تا آنها را در جهتى كه خداوند عزّ و جلّ معلوم كرده است به كار اندازيد. آنها را به شما نداده است كه بيندوزيد.

امام على عليه السلام:در برخوردارى از اين بيت المال هيچ كس را بر ديگرى مزيّتى نيست. خداوند خود آن را تقسيم كرده است؛ زيرا آن مال خداست و شما هم بندگان مسلمان خداييد.

امام على عليه السلامـ در بخشى از نامه خود به مصقلة بن هبيره شيبانى، كارگزار آن حضرت در اردشير خُرّه ـنوشت: بدان كه مسلمانانى كه نزد تو و نزد ما به سر مى برند سهمشان از اين بيت المال يكسان است. براى دريافت سهم خود از آن، نزد من مى آيند و مى گيرند و باز مى گردند.

امام على عليه السلامـ هنگامى كه به سبب رعايت برابرى در تقسيم بيت المال از ايشان خرده گرفتند ـفرمود: آيا به من مى گوييد كه با ستم بر كسانى كه زمام دارشان شده ام، پيروزى را بجويم؟! به خدا سوگند كه تا شب و روز مى چرخند و در آسمان ستاره اى از پى ستاره اى بر مى آيد، هرگز گرد اين كار نخواهم گشت. اگر اين مال از آنِ خودم هم مى بود، آن را به يكسان ميانشان تقسيم مى كردم چه رسد به اينكه مال، مال خداست!

امام على عليه السلامـ خطاب به عبد اللّه بن زمعه كه در زمان خلافتش از آن حضرت مالى طلبيده بود ـفرمود: اين مال نه از من است و نه از تو. بلكه غنيمت مسلمانان و حاصل شمشيرهاى آنان است. اگر در جنگشان با آنان شركت كرده اى، تو هم مانند آنها سهم دارى و گرنه دسترنج آنها براى دهان هاى غير آنها نيست.

امام على عليه السلامـ در نامه اى به قثم بن عباس، كارگزار ايشان در مكّه ـنوشت: به آنچه از مال خدا كه نزد تو جمع مى شود بنگر و آن را ميان عيالواران و گرسنگان منطقه پيرامونت پخش كن و با آن خلأ فقر را پر كن و مازادش را براى ما بفرست، تا آن را ميان كسانى كه نزد ما هستند تقسيم كنيم.

امام على عليه السلامـ درباره زمين هايى كه عثمان تيول بعضى كرده بود و حضرت آنها را به مسلمانان بازگرداند ـفرمود: به خدا سوگند اگر ببينم كه به كابين زنان يا بهاى كنيزان رفته باشد، هر آينه آن را باز مى گردانم؛ زيرا دامنه عدالت گسترده است و هر كه عدالت بر او تنگ آيد (با همه گستردگيش آن را تحمّل نكند) بى عدالتى بر او تنگتر آيد!

امام على عليه السلامـ در فرمانش به مالك اشتر ـنوشت: امّا غم من اين است كه كار اين امّت را نابخردان و نابكاران آنها به عهده گيرند و در نتيجه، مال خدا را ميان خود دست به دست گردانند و بندگان او را به بردگى كشند.