حدیث دربارهآيات محكم و متشابه

الإمامُ الصّادقُ عليه السلامـ لمّا سُئلَ عنِ المُحكَمِ و المُتَشابِهِ ـ: المُحكَمُ ما نَعمَلُ بهِ، و المُتَشابِهُ ما اشتَبَهَ على جاهِلِهِ. ۱

امام صادق عليه السلامـ در پاسخ به سؤال از محكم و متشابه ـفرمود: محكم، آن آيه اى است كه به آن عمل مى كنيم و متشابه، آيه اى است كه بر كسى كه از آن شناخت ندارد مشتبه مى شود.

۱.بحار الأنوار: 92/382/15.

کلیدواژه‌ها قرآن حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاه حکمت های عقلی و علمی علم حکمت و معرفت +2 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

امام على عليه السلامـ در پاسخ به سؤال از معناى محكم و متشابه در كتاب خداوند عزّ و جلّ ـفرمود: محكم، آن آيه اى است كه چيزى از قرآن آن را نسخ نكرده است؛ اين است سخن خداوند عزّ و جلّ كه مى فرمايد: «اوست كسى كه كتاب را بر تو نازل كرد. برخى از آن آياتى محكمند كه اساس كتابند و برخى ديگر متشابهند». مردم، در آيات متشابه به هلاكت افتاده اند؛ زيرا معناى آنها را نفهميدند و حقيقت آنها را نشناختند. از اين رو، با آراى شخصىِ خود، آنها را تأويل و توجيه كردند و بدين سان خود را از رجوع به اوصيا و پرسيدن از آنها بى نياز دانستند. امّا متشابه قرآن، آن است كه از [معناى واقعى از ظاهر]آن منحرف شده است. لفظش يكى و معنايش متفاوت است، مانند اين سخن خداوند عزّ و جلّ: «خدا هر كه را بخواهد بيراه مى نهد و هر كه را خواهد هدايت مى كند». در اين جا بيراه نهادن را به خودش نسبت داده است و اين بيراه نهادن آنها از راه بهشت است به سبب افعال و اعمال خودشان. در جايى ديگر گمراهى را به كفّار نسبت داده و در آيه اى ديگر به بتها منتسب كرده است.

امام صادق عليه السلامـ در پاسخ به همين پرسش ـفرمود: محكم، آن است كه بدان عمل مى شود و متشابه، آن است كه برخى از آن با برخى ديگر شبيه است. مرحوم علاّمه طباطبائى در الميزان، پس از نقل اخبار منقول از امامان معصوم عليهم السلام در بيان معناى متشابه، مى گويد: اين اخبار، همان گونه كه ملاحظه مى شود، در بيان معناى متشابه نزديك به هم هستند و گفته قبلى ما را تأييد مى كنند، كه گفتيم تشابه آيات قابل رفع بوده و با تفسير كردن آياتِ متشابه با آياتِ محكم اين تشابه برطرف مى شود. و اما اين كه آيات منسوخ جزو متشابهاتند، اين مطلب همچنان كه قبلاً گفتيم، درست است و وجه و علّت متشابه بودن آنها، آن گونه كه از اين آيات بر مى آيد، استمرار داشتن و باقى بودن حكم است. ليكن آيه ناسخ آن را چنين تفسير و توضيح مى دهد كه آن حكم، ديگر استمرار ندارد.

امام صادق عليه السلام:همانا در قرآن محكمى است و متشابهى. به آياتِ محكم، ايمان داريم و بدانها عمل مى كنيم و به آياتِ متشابه، ايمان داريم ولى به كارشان نمى بنديم.