زدودن كِبر
9 حدیث
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:براستى كه خوش دارم مرد با خوشحالى و افتخار چيزى را با دست خودش براى خانواده اش ببرد و بدين وسيله كبر را از خود دور كند.
عنه صلى الله عليه و آله:مَن حَمَلَ بِضاعَتَهُ فَقَد أمِنَ مِن الكِبرِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس خودش بار و كالايش را حمل كند، از تكبّر در امان است.
۱.كنز العمّال: 7794.
عنه صلى الله عليه و آله:مَن حَلَبَ شاتَهُ و رَقَعَ قَميصَهُ و خَصَفَ نَعلَهُ و واكَلَ خادِمَهُ و حَمَلَ مِن سُوقِهِ، فَقَد بَرِئَ مِن الكِبرِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هر كس خودش گوسفندش را بدوشد و جامه اش را وصله كند و كفشش را پينه زند و با خدمتكارش هم غذا شود و كالايش را از بازار [به خانه]حمل كند، بى گمان از كبر پاك شده است.
۱.كنز العمّال: 7793.
عنه صلى الله عليه و آله:مَن لَبِسَ الصُّوفَ و انتَعَلَ المَخصوفَ و رَكِبَ حِمارَهُ و حَلَبَ شاتَهُ و أكَلَ مَعهُ عِيالُهُ، فَقَد نَحَّى اللّهُ عَنهُ الكِبرَ، أنا عَبدٌ ابنُ عَبدٍ، أجلِسُ جِلسَةَ العَبدِ، و آكُلُ أكلَ العَبدِ.
إنّي قد اُوحِيَ إلَيَّ أن تَواضَعُوا، و لا يَبغي أحَدٌ على أحَدٍ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هركه پشمينه بپوشد و كفش وصله دار به پاكند و الاغش را سوار شود و گوسفندش را بدوشد و نانخورهايش با او هم غذا شوند، هر آينه خداوند كبر را از او دور كرده است. من بنده اى هستم زاده بنده اى ديگر، مانند بنده مى نشينم و مانند بنده غذا مى خورم.
به من وحى شده است كه فروتن باشيد و كسى بر كسى گردن فرازى نكند.
۱.كنز العمّال: 7797.
عنه صلى الله عليه و آلهـ لأبي ذرٍّ ـ: يا أبا ذَرٍّ، يكونُ في آخِرِ الزَّمانِ قَومٌ يَلبَسُونَ الصُّوفَ في صَيفِهِم و شِتائهِم، يَرَونَ أنّ لَهُمُ الفَضلَ بذلكَ على غيرِهِم، اُولئكَ يَلعَنُهُم أهلُ السَّماواتِ و الأرضِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ خطاب به ابوذر ـفرمود: اى ابوذر! در آخر الزمان مردمى مى آيند كه تابستان و زمستان پشمينه مى پوشند و معتقدند كه اين كار موجب مزيّت آنها بر ديگران است. اينان را اهل آسمانها و زمين لعنت مى كنند.
۱.وسائل الشيعة: 3/362/5.
كنز العمّال:[روزى] پيامبر به طرف بقيع رهسپار شد. اصحاب حضرت در پى او به راه افتادند. پيامبر ايستاد و به آنها دستور داد جلو بروند و آن گاه خود در پى آنها حركت كرد. علّت را پرسيدند، فرمود: من صداى كفشهاى شما را شنيدم و ترسيدم چيزى از تكبّر، به وجودم راه يابد. ۳
۱.كنز العمّال: 8878.
۲.الاُمور المذكورة في الأحاديث ليست قانونا كلّيّا تكشف عن عدم وجود الكبر، بل تختلف باختلاف الأشخاص و الأعصار و الموارد، فقد قيل: «إنّ من النّاس ناساً يلبسون الصوف إرادة التواضع و قلوبهم مملوءة عُجبا و كِبرا» فليُتأمّل.
۳.گفتنى است كه آنچه در اين احاديث به عنوان نشانه هاى فروتنى آمده يك قاعده كلى كه نشانگر نبودن كبر در وجود شخص باشد نيست، بلكه در اشخاص و اعصار و موارد مختلف فرق مى كند؛ چه آن كه گفته اند: «عده اى از مردم هستند كه به قصد فروتنى پشمينه مى پوشند، اما دلهايشان آكنده از خود پسندى و كبر است». پس، دقت شود.
الإمامُ الصّادقُ عليه السلامـ لمّا استَحيى مِنهُ رجُلٌ اشتَرى لِعيالِهِ شيئا و هُو يَحمِلُهُ ـ: اِشتَرَيتَهُ لِعِيالِكَ و حَمَلتَهُ إلَيهِم، أما و اللّهِ لولا أهلُ المَدينَةِ لَأحبَبتُ أن أشتَرِيَ لِعِيالِيَ الشَّيءَ ثُمّ أحمِلَهُ إلَيهِم. ۱
امام صادق عليه السلامـ خطاب به مردى كه چيزى براى خانواده اش خريده بود و خودش آن را مى برد و چون چشمش به افتاد خجالت كشيد ـفرمود: آن را براى خانواده ات خريده اى و مى برى. بدان كه به خدا قسم اگر از دست مردم مدينه نبود، دوست داشتم براى خانواده ام خريد كنم و آن را با دست خودم برايشان ببرم.
۱.وسائل الشيعة: 3/345/3.
عنه عليه السلام:مَن رَقَعَ جَيبَهُ و خَصَفَ نَعلَهُ و حَمَلَ سِلعَتَهُ فَقَد بَرِئَ مِن الكِبرِ. ۱
امام صادق عليه السلام:هر كه خودش جامه اش را وصله كند و كفشش را پينه زند و كالايش را حمل كند، هر آينه از كبر مبرّاست.
۱.ثواب الأعمال: 213/1.
الإمامُ الكاظمُ عليه السلامـ لِعَبدِ اللّهِ بنِ جِبِلّةَ و قد عَلَّقَ سَمكَةً في يَدِهِ ـ: اقذِفْها، إنّي لَأكرَهُ للرجُلِ السَّريِّ أن يَحمِلَ الشَّيءَ الدَّنيَّ بنفسِهِ.
إنّكُم قَومٌ أعداؤكُم كثيرٌ يا مَعشرَ الشِّيعَةِ، إنّكُم قَومٌ عاداكُمُ الخَلقُ، فَتَزيَّنُوا لَهُم ما قَدَرتُم علَيهِ. ۱
امام كاظم عليه السلامـ به عبد اللّه بن جبلّه كه ماهى اى را در دستش آويزان كرده بود ـفرمود: آن را دور انداز؛ من خوش ندارم كه مرد شريف و محترم، چيز پستى را حمل كند.
اى گروه شيعه! شما مردمى هستيد كه دشمنان زيادى داريد. شما جماعتى هستيد كه خَلق با شما دشمنى مى كنند. پس تا جايى كه مى توانيد در برابر آنان آراسته (با شخصيّت) باشيد.
۱.صفات الشيعة: 94/31.