حدیث دربارهنشانه هاى شخص متكلّف

عنه صلى الله عليه و آله:لا يَقُصُّ إلاّ أميرٌ، أو مَأمورٌ، أو مُتَكَلِّفٌ. ۱

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:قصّه نگويد، مگر امير يا مأمور و يا متكلّف (متصنّع و خودنما) ۲.

۱.مسند ابن حنبل: 9/253/24027.

۲.در لسان العرب، ذيل اين حديث، چنين آمده است: يعنى قصه گويى و نقل سرگذشت پيشينيان، سزاوار و شايسته نيست مگر براى امير و زمامدارى كه مردم را موعظه كند و براى عبرت آنان سرگذشت پيشينيان را بازگو كند يا براى كسى كه مأمور به اين كار شده باشد كه در اين صورت حكم امير را دارد و براى كسب درآمد قصه نمى گويد. يا كسى قصه مى گويد كه بخواهد بر مردم بزرگى فروشد يا خودنمايى كند و گفتار و كردارش را به رخ مردم كشد و موعظه و سخنانش حقيقى نيست، بلكه رياكارانه و از روى تصنع است.

کلیدواژه‌ها تکلف نشانه های شخص متکلف

احادیث دیگر این موضوع

امام على عليه السلام:خرد مردم، دستخوش خلل و كاستى است مگر كسى كه خدايش مصون بدارد. سؤال كننده شان لجوج و مجادله گر است و پاسخ دهنده شان متكلّف و خودنما.

امام حسن عليه السلامـ در پاسخ به اين سؤال كه تكلّف چيست؟ ـفرمود: سخن گفتنت درباره چيزهاى بيهوده.

امام باقر عليه السلام:خداوند محمّد صلى الله عليه و آله را از سه چيز مبرّا كرد: اين كه بر خدا سخن دروغ ببافد، يا از روى هواى نفْس خود سخن بگويد، يا تكلّف ورزد».

امام صادق عليه السلام:متكلّف [كسى كه خود را به زور نه از روى رغبت به كارى وا دارد]، خطاكار است، هرچند [در واقع] كارش درست باشد و داوطلب عملش درست است، اگر چه [در واقع]خطا كرده باشد.

امام كاظم عليه السلام:كسى كه خودش را در آنچه در حيطه علم او نيست به تكلّف اندازد، كارش را تباه كرده و آرزويش به جايى نرسد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اما نشانه متكلّف [عالِم نماى مدّعىِ علم]، چهار چيز است: در موضوعاتى كه به او مربوط نمى شود، بحث و مجادله مى كند. با بالا دست خود مى ستيزد. بدانچه نتواند رسيد، دست مى يازد و همّت خود را مصروف چيزى مى كند، كه نجاتش نمى دهد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:متكلّف را، سه نشانه است: در حضور، چاپلوسى مى كند. پشت سر، بدگويى مى نمايد و از مصيبت و گرفتارى [ديگران] شاد مى شود.

لقمان عليه السلامـ خطاب به فرزندش ـفرمود: متكلّف را سه نشانه است: با بالا دست خود، بحث و ستيزه مى كند. چيزى كه نمى داند، مى گويد و بدانچه نتواند رسيد، دست مى يازد.