حدیث دربارهموارد جايز بودن دروغ

میزان الحکمه ج ۱۰، ص ۷۹، ح ۱۷۵۹۱

امام صادق علیه‌السلام

موارد جايز بودن دروغ

عنه عليه السلام:الكِذبُ مَذمومٌ إلاّ في أمرَينِ: دَفعِ شَرِّ الظَّلَمَةِ، و إصلاحِ ذاتِ البَينِ. ۱

امام صادق عليه السلام:دروغ نكوهيده است، مگر در دو جا: دور كردن شرّ ستمگران و آشتى دادن ميان مسلمانان.

۱.بحار الأنوار: 72/263/48.

کلیدواژه‌ها دروغ موارد جایز بودن دروغ

احادیث دیگر این موضوع

۷

الكافىـ به نقل از ابو بصير ـ: از امام صادق عليه السلام شنيدم كه فرمود: دروغى، روزه روزه دار را باطل مى كند. عرض كردم: كدام يك از ما هست كه چنين چيزى [يك دروغ در روز]از او سر نزند؟ حضرت فرمود: مقصود اين نبود كه تو فكر كردى، بلكه مقصود دروغ بستن به خدا و رسول او و ائمه ـ صلوات اللّه عليه و عليهم ـ مى باشد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند عزّ و جلّ، دروغ گفتن به منظور ايجاد صلح و آشتى را دوست دارد و راستگويى به قصد فساد انگيزى را دشمن مى دارد.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:كسى كه براى اصلاح ميان مردم [به دروغ] سخن خوبى بگويد، يا به خوبى خبر كشى كند، دروغگو به شمار نمى آيد.

امام صادق عليه السلام:خداوند دو چيز را دوست و دو چيز را دشمن دارد: با تبختر راه رفتن ميان دو صف [از لشكر اسلام و كفر] را دوست دارد و دروغ گفتن، براى آشتى دادن را هم دوست دارد. و با تبختر راه رفتن در كوچه و بازار را دشمن دارد و دروغ گفتن براى هدفى غير از آشتى دادن را نيز دشمن مى دارد.

امام صادق عليه السلام:سخن بر سه گونه است: راست و دروغ و آشتى دادن ميان مردم.

امام صادق عليه السلام:اصلاح دهنده [ميان مردم مسلمان]، دروغگو به شمار نمى آيد.

امام صادق عليه السلام:هر دروغى روزى از گوينده اش بازخواست شود، مگر دروغى كه در سه جا گفته شود: مردى كه در جنگ نيرنگ زند كه بر او گناهى نيست، يا مردى كه ميان دو نفر اصلاح و سازش دهد؛ با اين يكى برخوردى مى كند و با آن يكى برخورد ديگرى و هدفش از اين كار آشتى دادن ميان آن دوست، يا مردى كه به زن (خانواده) خود و عده اى دهد و قصد انجام آن را نداشته باشد. علامه مجلسى ـ رضوان اللّه عليه ـ مى نويسد: بدان كه مضمون اين حديث مورد اتفاق خاصّه و عامّه است. مثلاً ترمذى از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت كرده است كه فرمود: دروغ گفتن روا نيست، مگر در سه جا: مرد براى خشنودى همسر خود سخنى به او بگويد و دروغ گفتن در ميدان جنگ و دروغ گفتن براى آشتى دادن ميان مردم. در صحيح مسلم از قول ابن شهاب، كه يكى از راويان مسلم است، مى گويد: نشنيده ام كه به مردم اجازه دروغ گفتن داده شده باشد، مگر در سه جا: در جنگ، و براى آشتى دادن ميان مردم و سخن گفتن مرد با زنش و سخن گفتن زن با شوهرش.