آن دسته از يارانش كه او را تنها گذاشتند

امام على عليه السلام:بار خدايا! من از آنان خسته شده ام و آنان از من. من از آنان به ستوه آمده ام و آنان از من. پس بهتر از آنان را به من ده و به جاى من، بدترين شخص را نصيب ايشان فرما. بار خدايا! دل هايشان را ذوب فرما، آن سان كه نمك در آب، حل مى شود.

الغاراتـ به نقل از ابو صالح حنفى ـ: على عليه السلام را ديدم كه در حال مشغول ايراد خطبه است و قرآن را بر سرش نهاده و صداى به هم خوردن ورق هايش به گوش مى خورَد، و گفت: «بار خدايا! ايشان، آنچه را در اين (قرآن) است، از من باز داشتند. پس تو آنچه را در آن است، به من عطا فرما. بار خدايا! من از ايشان بيزارم و ايشان از من. من از ايشان به تنگ آمده ام و ايشان از من. آنان، مرا بر خلاف خُويم و طبيعتم و اخلاقى كه در من نبوده است، وا داشتند. بار خدايا! پس بهتر از آنان را برايم جايگزين فرما و به جاى من، بدترين كس را نصيب آنان فرما. بار خدايا! دل هاى آنان را ذوب فرما، آن سان كه نمك در آب، حل مى شود».

امام على عليه السلام:بار خدايا! من از زندگى در ميان اين مردم، خسته (بيزار) گشته ام و از اميدوارى [به اصلاح اين جماعت]خسته شده ام. پس، يار مرا ۳ برسان تا من، از اينان آسوده شوم و ايشان از من! و البته پس از من، هرگز روى رستگارى نخواهند ديد.

المصنّف، عبد الرزاقـ به نقل از عبيده ـ: شنيدم كه على عليه السلام خطبه مى خواند و مى گويد: «بار خدايا! من از اينان به ستوه آمده ام و ايشان از من. من از اينان خسته شده ام و ايشان از من. پس، مرا از دست ايشان، راحت گردان و ايشان را از من. پس، چرا تيره بخت ترينِ شما اين را به خون رنگين نمى كند؟» و امام عليه السلام دستش را بر محاسن خويش نهاد.

المصنّف، ابن ابى شيبةـ به نقل از عبيد اللّه بن ابى رافع ـ: على عليه السلام را ديدم كه مردم بر او هجوم آورده اند تا جايى كه پايش را خونى كردند. پس گفت: «بار خدايا! من، ايشان را ناخوش مى دارم و ايشان مرا. پس مرا از ايشان، راحت گردان و ايشان را از من.

امام على عليه السلام:به خدا سوگند كه ديگر، سخن شما را باور نمى كنم و به يارى شما چشم ندارم. خداوند، مرا از شما جدا كند و به جاى شما، كسى را كه براى من بهتر از شماست، نصيبم گرداند!

امام على عليه السلام:بار خدايا! من از اين جماعت، ملول گشته ام. پس مرا از دست آنان، بياساى و به سوى خويش ببر كه نه عاجز شوم و نه ملول.

امام حسين عليه السلام:على عليه السلام به من فرمود: ديشب پيامبر خدا به خوابم آمد. گفتم: اى پيامبر خدا! چه كژى ها و دشمنى ها كه از امّتت ديدم! فرمود: «نفرينشان كن». من گفتم: بار خدايا! به جاى آنان، كسى را كه براى من بهتر از ايشان است، به من عطا فرما و به جاى من، بدترين كس را نصيب ايشان گردان. آن گاه، على عليه السلام [به سوى مسجد] بيرون رفت و آن مرد (ابن ملجم)، او را ضربت زد.

امام على عليه السلامـ پس از يورش سفيان بن عوف غامِدى به انبار ـ: خدايتان بكُشد كه دلم را پر ريش و سينه ام را پُر خشم كرديد و جرعه هاى غم و اندوه پياپى به من نوشانديد و با نافرمانى و يارى نرساندن هاى خود، نقشه هايم را تباه كرديد، تا جايى كه قريش گفت: پسر ابو طالب، مرد دلاورى است؛ امّا جنگ نمى داند!

امام على عليه السلام:به من خبر رسيده است كه مى گوييد: على، دروغ مى گويد! خداى متعال، مرگتان دهد! بر كه دروغ مى بندم؟ بر خدا ـ كه من، نخستين ايمان آورنده به او بودم ـ؟ يا بر پيامبرش ـ كه من، نخستين تصديق كننده او بودم ـ؟!

امام على عليه السلامـ از سخنان ايشان در نكوهش برخى يارانش ـ: خداوند، چهره هايتان را خوار و بخت هايتان را باژگونه كناد! شما آن گونه كه باطل را مى شناسيد، حق را نمى شناسيد و آن چنان كه در نابودى حق مى كوشيد، در از ميان بردن باطل نمى كوشيد.

امام على عليه السلام:بار خدايا! طبيبانِ اين درد بى درمان، به ستوه آمده اند و كِشندگان آب، از بركشيدن ريسمان هاى چاه ها درمانده اند. ۳

امام على عليه السلامـ پس از يارى نرساندن مردم به محمّد بن ابى بكر و كشته شدن او ـ: از خداوند متعال مى خواهم كه هر چه زودتر، مرا از اين مردم برهانَد. به خدا سوگند، اگر نبود اين كه آرزو دارم در رويارويى با دشمنم به شهادت رسم و خود را براى مرگ، آماده كرده ام، دوست مى داشتم كه حتّى يك روز با اين مردم برخورد نكنم و هرگز آنها را ديدار ننمايم.

امام حسن عليه السلام:على عليه السلام درباره مردم كوفه ـ: بار خدايا! من به اين مردم اعتماد كردم؛ امّا آنها به من خيانت كردند. من با آنان يك دل و يك رنگ بودم؛ ليكن آنان با من ناراستى نمودند. پس، آن جوانِ دراز دامنِ بيدادگرِ ثقيف ۵ را كه سبزه دنيا را مى خورَد و پوستينِ آن را مى پوشد ۶ و به آيين جاهليت در آن فرمان روايى مى كند، بر ايشان مسلّط گردان.

امام على عليه السلام:بار خدايا! من در ميان اين مردم، چنان رفتار كردم كه پيامبر و برگزيده تو به من فرموده بود؛ امّا اينان به من ستم كردند. همچنان كه تو فرمانم دادى، منافقان را كُشتم؛ ولى اين مردم، مرا نشناختند. ديگر، هم من از اينان ملول گشته ام و هم ايشان از من؛ هم من از ايشان بيزارم هم ايشان از من، و ديگر چيزى كه منتظرش باشم، باقى نمانده است، مگر مُرادى. ۲ بار خدايا! پس هر چه زودتر شقاوتش را به او برسان و مرا در سعادت غرقه گردان. بار خدايا! پيامبرت به من وعده داد كه هرگاه از تو بخواهم، مرا نزد خود مى بَرَى. بار خدايا! اكنون، آن را از تو مى خواهم.