حدیث دربارهحكايت اجل و آرزو

عارِضة الأحوَذيّ عن أبي سعيد الخُدريّ:غَرَسَ صلى الله عليه و آله عودا بَين يَدَيهِ وآخَرَ إلى جانِبِهِ وآخَرَ بَعدَهُ، وقالَ: أتَدرونَ ما هذا؟ قالوا: اللّهُ ورَسولُهُ أعلَمُ! قالَ: هذَا الإِنسانُ، وهذَا الأَمَلُ، فَتَعاطَى الأَمَلَ فَيَختَلِجُهُ الأَجَلُ دونَ الأَمَلِ. وهذِهِ صورَتُهُ: ۱

عارضة الأحوذىـ به نقل از ابوسعيد خُدرى ـ: پيامبر صلى الله عليه و آله قطعه چوبى در برابر خود به زمين فرو بُرد و چوب ديگرى در كنار آن و يك چوب ديگر، بعد از آن. سپس فرمود: «آيا مى دانيد اين چيست؟». گفتند: خدا و پيامبر او بهتر مى دانند. فرمود: «اين يكى، انسان است و اين، آرزو. در حالى كه سرگرمِ آرزوست، اجل، او را در مى رُبايد و مانع رسيدنش به آرزو مى شود. تصوير آن، چنين است»:

۱.عارضة الأحوذي بشرح صحيح الترمذي: ج 10 ص 320؛ تنبيه الخواطر: ج 1 ص 272 نحوه.

کلیدواژه‌ها آرزو حکمت نامه پیامبر اعظم در یک نگاه حکمت های عقلی و علمی علم حکمت و معرفت +3 مورد دیگر

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:حكايت انسان و آرزو و اجل، چنان است كه اجل در كنار اوست و آرزو، پيشاپيش او: در حالى كه آرزو را پيش روىِ خود دنبال مى كند، ناگاه، اجل فرا مى رسد و او را در مى رُبايد.

الترغيب والترهيبـ به نقل از اَنَس ـ: پيامبر خدا، خطّى كشيد و فرمود: «اين انسان است» و در كنار آن، خطّ ديگرى كشيد و فرمود: «اين، اجل اوست» و دورتر از آن، خطّ سومى كشيد و فرمود: «اين هم آرزوست». در حالى كه انسان سرگرم است، ناگهان، آن نزديك تر، خود را به او مى رسانَد.

عارضة الأحوذىـ به نقل از ربيع بن خُثَيم، از عبد اللّه (لفظ از بخارى است) ـ: پيامبر صلى الله عليه و آله مربّعى رسم كرد و در وسط آن، خطّى كشيد و در چهار طرف آن خط، خطوط كوچكى رسم كرد و آن گاه فرمود: «اين، انسان است و اين هم اجل اوست كه او را در ميان گرفته است و اين خطّى كه بيرون قرار دارد، آرزوى اوست و اين خطوط كوچك، بلايا و حوادث اند. اگر اين يكى [خط]به او نخورَد، اين ديگرى او را مى گزد.». ابن عربى مى گويد: بخارى، اين حديث را به درستى نياورده؛ چرا كه سه معنا برشمرده است: يكى، مربّع؛ دوم، خطّى كه در ميان آن است؛ و سوم، خطوط كوچك. ابن عربى، سپس مى گويد: پيامبر صلى الله عليه و آله براى هر موردى مثالش را آورده و فرموده است: «اين، انسان است، يك؛ اين، اجل اوست كه او را در ميان گرفته است، دو؛ اين خطّى كه بيرون از مربّع است، سه؛ و اين خطوط كوچك، بلايا و حوادث اند، چهار». صورت درست اين حديث، آن است كه ديگرانى غير از بخارى روايت كرده اند عبداللّه گفته است: پيامبر خدا، براى ما چارگوشى رسم كرد و در وسط چار گوش، خطّى كشيد و در كناره هاى خطّ ميان چارگوش، خطوطى رسم كرد و بيرونِ چار گوش نيز يك خط كشيد. سپس فرمود: «مى دانيد اين چيست؟». گفتند: خدا و پيامبر او داناترند. فرمود: «اين خطِّ ميانى، انسان است؛ خطوطى كه در اطراف آن هستند، بلايا و حوادث اند و اين بلايا و حوادث، از هر سو او را مى گَزَند. اگر اين يكى به هدف نخورد، آن يكى به او مى خورد. چارگوش، اجل است كه اورا در ميان گرفته، و خطّ بيرونى و فاصله دار، آرزوست. تصوير آن، چنين است»:

معدن الجواهر:پيامبر خدا، دو عدد سنگ برداشت و يكى را جلوى خود انداخت و فرمود: «اين، آرزوى پسر آدم است». سپس سنگ ديگر را پشت آن انداخت و فرمود: «اين، اَجَل اوست. بنا بر اين، او آرزويش را مى بيند و اجلش را نمى بيند».

امام على عليه السلام:اجل دروكننده آرزوست.

امام على عليه السلامـ از سفارش ايشان به فرزندش حسن عليه السلام ـ: يقين بدان كه تو هرگز به آرزويت نمى رسى و هرگز از اَجَلت فراتر نمى روى. تو همان راهى را مى روى كه آنان كه پيش از تو بوده اند، رفته اند.

امام على عليه السلام:آدمى تا پايان عمر، از آرزو تهى نيست.

امام على عليه السلام:پايانه آرزو، اجل است.