گوناگون

الخصالـ به نقل از عامر شَعبى ـ: امير مؤمنان، به بِداهه، نُه جمله گفت كه آن جملات چشمه بلاغت را خشكاندند و گوهرهاى حكمت را بى تبار گرداندند [به گونه اى كه]مردم از آوردن كلام بليغى مانند يكى از آنها ناتوان گشته اند: سه تا از آنها در مناجات است و سه تا در حكمت، و سه تا در ادب. در زمينه مناجات فرمود: «خداى من! عزّت، همين برايم بس كه بنده توام. و فخر، برايم همين بس كه تو پروردگار منى. تو آن گونه اى كه من دوست دارم، پس مرا آن سان ساز كه تو دوست دارى». در زمينه حكمت گفت: «ارزش هر انسانى به آن چيزى است كه نيك مى داند. و آن كه قدر خود را شناخت، هرگز نابود نشد. و انسان، در زير زبانش پنهان است». و در زمينه ادب گفت: «بر هر كس كه مى خواهى، لطف كن تا اميرش باشى. به هر كس كه مى خواهى، اعلام نيازمندى

امام صادق عليه السلام:امير مؤمنان، هرگاه كه از نافله نماز ظهر ۴ [يا فريضه ظهر] فارغ مى شد، مى گفت: «بار خدايا! من به [يارى] جود و كَرَمت به تو تقرّب مى جويم و به [واسطه] محمّد، بنده و فرستاده ات به تو تقرّب مى جويم. با خودِ تو و فرشتگان مقرّبت و پيامبرانى كه فرستاده اى، به تو تقرّب مى جويم. بار خدايا! تو از من بى نيازى و من نيازمند توام. تو بى نيازى و من محتاجِ توام. از خطاهايم درگذشتى و گناهان مرا بر من پوشاندى. پس امروز، نياز مرا برآورده كن، و به زشتى هايى كه از من مى دانى، مرا عذاب مده؛ بلكه گذشت و بخشش تو مرا فرا گيرد». آن گاه به سجده مى رفت و مى گفت: «اى سزاوار ترس و بخشش! اى خوب! اى مهربان! تو از پدر و مادرم و از همه آفريده ها بر من نيكى كننده ترى. با بر آوردن حاجتم و استجابت

على عليه السلام:خداى من! عطاى تو آرزويم را گسترش داده و شكر تو پيش از عمل من است. پس مرا به هنگام فرا رسيدن اجلم به ديدارت شادمان ساز. خداى من! عذرآورى من به درگاهت، عذرآورى كسى نيست كه از قبول عذرش بى نياز است. پس عذرم را بپذير، اى بهترين كسى كه بدكاران به درگاهش عذر مى آورند! خداى من! در حاجتى كه عمرم را در خواستن آن از تو گذرانده ام ـ كه همانا بخشش باشد ـ، مرا رد مكن. خداى من! اگر مى خواستى خوارم سازى، هدايتم نمى كردى، و اگر مى خواستى رسوايم كنى، به اعمالم سرپوش نمى افكندى. پس مرا از آنچه به خاطر آن هدايتم كردى، برخوردار فرما و آنچه را به خاطر آن [بر اعمالم]سرپوش گذاشتى، ادامه بده. خداى من! آنچه از بلايايى كه توصيف كردم و مرا بدانها گرفتار كردى يا بخششى كه به من كردى، همه آنها به

امام على عليه السلام:خداى من! اگر مرگم نزديك شده و اعمال من، مرا به تو نزديك نساخته است، اعتراف به گناه را وسيله عذرخواهى ام قرار داده ام. اگر درگذرى، چه كسى از تو شايسته تر به گذشت است؟ و اگر عذابم دهى، چه كسى در آن جا دادگرتر از تو در قضاوت است؟ خداى من! من با توجه به خود، بر خويش ستم كردم، امّا نظر تو از من برنگشت، پس واى بر من اگر با نظرداشت تو نجات نيابم. خداى من! در تمام زندگى ام همواره به من نيكى كننده بودى. پس از درگذشتم، نيكى ات را از من مبُر. خداى من! چگونه از حُسن نظر تو پس از مرگم نا اميد شوم، در حالى كه در زندگى ام، جز به نيكويى مرا سرپرستى نكرده اى؟ خداى من! گناهانم مرا بيمناك مى كند و محبّتم به تو، مرا پناه مى دهد. كار مرا آن گونه كه شايسته توست، سامان ده و به فضل خود

امام على عليه السلام:خداى من! اگر من شايستگى رحمتت را كه به آن اميد بسته ام، ندارم، تو به خاطر گستردگى رحمتت، اهل نيكى بر گناهكارانى. خداى من! اگر گناهم مرا بيمناك مى سازد، حسن ظنّم به تو پناهم مى دهد. خداى من! درخواست من با درخواست درخواست كنندگان، همانند نيست. چون درخواست كنندگان وقتى كه چيزى به آنان داده نشود، از درخواست، دست مى شويند؛ ولى من در هر حال، از آنچه از درگاهت خواستم، بى نياز نيستم. خداى من! از من خشنود باش. اگر خشنود نيستى، از من درگذر؛ چرا كه سرور از بنده اش، گرچه از او خشنود نباشد، در مى گذرد. خداى من! چگونه تو را بخوانم، در حالى كه من منم؟ و چگونه از تو نااميد شوم، در حالى كه تو تويى؟! خداى من! جان من در محضر توست و توكّل نيكوى من به تو، سايه سارش گشته است. با

امام صادق عليه السلام:مردى پيش امير مؤمنان آمد و گفت: اى امير مؤمنان! مالى را به ارث بُردم و چيزى از آن را در راه فرمانبرى خداى عز و جل انفاق نكردم. آن گاه از آن مال، مالى ديگر به دست آوردم و از آن هم درهمى در راه اطاعت خداى عز و جل خرج نكردم. اكنون دعايى كه جبران كننده گذشته و مايه آمرزش من باشد، يا عملى كه آن را به كار بندم، به من بياموزيد. فرمود: «بگو». گفت: چه بگويم، اى امير مؤمنان؟ فرمود: «آنچه من مى گويم، بگو: اى نور من در هر تاريكى! اى مونس من در هر وحشت! اى اميد من در هر گرفتارى! اى تكيه گاه من در هر سختى! و اى راهنماى من در هر گم راهى! تو راهنماى منى، آن جا كه راهنمايىِ راهنمايان، بُريده شود؛ چرا كه راهنمايى تو قطع نمى گردد، و هر كس كه تو هدايتش كنى، گم راه نمى شود. به من

المزار الكبيرـ به نقل از ابو الحسن على بن ميثم ـ: ميثم برايم روايت كرد كه شبى از شب ها مولايم امير مؤمنان على بن ابى طالب، مرا به صحرا بُرد. وقتى از كوفه خارج شد و به مسجد جُعفى رسيد، رو به قبله كرد و چهار ركعت، نماز گزارد. هنگامى كه سلام نماز را داد و تسبيح گفت، دو دستش را گشود و گفت: «خداى من! چگونه تو را بخوانم، حالْ آن كه نافرمانى ات كرده ام؟ و چگونه تو را نخوانم، كه تو را مى شناسم و دوستى تو در دلم جاى گرفته است؟! دستى را به سويت دراز مى كنم كه انباشته از گناه است و با چشمى به سويت مى نگرم كه به اميد، دوخته شده است. خداى من! تو صاحب بخششى و من، اسير اشتباهاتم. از كَرَمِ بزرگان، مدارا با اسيران است و من، اسير جُرم خويش و در گرو اعمالم هستم. خداى من! آن كس كه تو راهنمايش نيستى، چه