جسم و صورت

4 حدیث
الإمام الصادق عليه السلامـ في تَنزيهِ اللّهِ سُبحانَهُ ـ: سُبحانَ مَن لا يَعلَمُ أَحَدٌ كَيفَ هُوَ إِلاّ هُوَ، لَيسَ كَمِثلِهِ شَيءٌ وهُوَ السَّميعُ البَصيرُ، لا يُحَدُّ ولا يُحَسُّ ولا يُجَسُّ ۱، ولا تُدرِكُهُ الأَبصارُ ولاَ الحَواسُّ، ولا يُحيطُ بِهِ شَيءٌ ولا جِسمٌ و لا صورَةٌ ولا تَخطيطٌ ولا تَحديدٌ. ۲
امام صادق عليه السلامـ در تنزيه خداى پاك ـ: پاك است خدايى كه كسى غير از او نمى داند كه او چگونه است. چيزى همانند او نيست، و اوست شنوا و بينا. محدود و محسوس و ملموس نمى شود و چشم ها و حواس، او را در نمى يابند و چيزى او را فرا نمى گيرد، و نه جسم است، نه صورت، نه داراى مرزبندى و محدودسازى.
۱.الجَسُّ: المَسُّ باليد (القاموس المحيط: ج 2 ص 204).
۲.الكافي: ج 1 ص 104 ح 1 عن عليّ بن أبي حمزة.
عنه عليه السلامـ في تَنزيهِ اللّهِ سُبحانَهُ ـ: لا جِسمٌ ولا صورَةٌ، وهُوَ مُجَسِّمُ الأَجسامِ ومُصَوِّرُ الصُّوَرِ، لَم يَتَجَزَّأ ولَم يَتَناهَ ولَم يَتَزايَد ولَم يَتَناقَص، لَو كانَ كَما يَقولونَ لَم يَكُن بَينَ الخالِقِ وَالمَخلوقِ فَرقٌ، ولا بَينَ المُنشِىَ وَ المُنشَاَء؛ لكِن هُوَ المُنشِئُ، فَرقٌ بَينَ مَن جَسَّمَهُ وصَوَّرَهُ وأَنشَأَهُ، إِذ كانَ لا يُشبِهُهُ شَيءٌ ولا يُشبِهُ هُوَ شَيئا. ۱
امام صادق عليه السلامـ در تنزيه خداى پاك ـ: نه جسم است و نه صورت؛ بلكه او اجسام را جسم بخشيد و صورت ها را صورتگرى نمود. او جزء ندارد و بى پايان است، و فزونى و كاستى نمى يابد. اگر آن گونه بود كه مى گويند، تفاوتى ميان آفريدگار و آفريده، و ميان نوپديدآورنده و نوپديد نخواهد بود؛ امّا او نوپديد آورنده است [نه نوپديد آمده] و ميان [وى و]آن كه جسمش كرده و صورتش داده و نوپديدش آورده، تفاوت است؛ زيرا چيزى همانند او نيست، و او [نيز]همانند چيزى نيست.
۱.الكافي: ج 1 ص 106 ح 6 عن يونس بن ظبيان.
الكافي عن حمزة بن محمّد:كَتَبتُ إِلى أَبِي الحَسَنِ عليه السلام أَسأَلُهُ عَنِ الجِسمِ وَالصّورَةِ، فَكَتَبَ: سُبحانَ مَن لَيسَ كَمِثلِهِ شَيءٌ، لا جِسمٌ ولا صورَةٌ. ۱
الكافىـ به نقل از حمزة بن محمّد ـ: به ابو الحسن عليه السلام ۲ نامه اى نوشتم و از وى، درباره جسم و صورت پرسيدم. امام عليه السلامدر پاسخ نوشت: «پاك است آن [خدايى]كه چيزى همانند او نيست؛ نه جسم است و نه صورت».
۱.الكافي: ج 1 ص 104 ح 2.
۲.امام كاظم عليه السلام يا امام رضا عليه السلام.
الكافي عن محمّد بن زيد:جِئتُ إِلَى الرِّضا عليه السلامأَسأَلُهُ عَنِ التَّوحيدِ، فَأَملى عَلَيَّ: الحَمدُ للّهِِ فاطِرِ الأَشياءِ إِنشاءً، ومُبتَدِعِهَا ابتِداعا بِقُدرَتِهِ وحِكمَتِهِ، لا مِن شَيءٍ فَيَبطُلَ الاِختِراعُ ولا لِعِلَّةٍ فَلا يَصِحَّ الاِبتِداعُ، خَلَقَ ما شاءَ كَيفَ شاءَ، مُتَوَحِّدا بِذلِكَ لاِءِظهارِ حِكمَتِهِ وحَقيقَةِ رُبوبِيَّتِهِ، لا تَضبِطُهُ العُقولُ ولا تَبلُغُهُ الأَوهامُ ولا تُدرِكُهُ الأَبصارُ ولا يُحيطُ بِهِ مِقدارٌ، عَجَزَت دونَهُ العِبارَةُ وكَلَّت دونَهُ الأَبصارُ وضَلَّ فيهِ تَصاريفُ الصِّفاتِ، احتَجَبَ بِغَيرِ حِجابٍ مَحجوبٍ وَاستَتَرَ بِغَيرِ سِترٍ مَستورٍ، عُرِفَ بِغَيرِ رُؤيَةٍ ووُصِفَ بِغَيرِ صورَةٍ ونُعِتَ بِغَيرِ جِسمٍ، لا إِلهَ إِلاَّ اللّهُ

الكافىـ به نقل از محمّد بن زيد ـ: خدمت امام رضا عليه السلام رسيدم تا در مورد توحيد از او بپرسم. امام عليه السلامبرايم چنين املا فرمود: «ستايش، براى خدايى است كه پديدآورنده چيزها به صورت نوپديد است و با توانايى و فرزانگى اش آنها را نوآورى كرده است؛ امّا آنها را از چيزى پديد نياورد تا اختراع (آفرينش بدون مادّه و سابقه) از بين برود، و علّت و سببى (علّت مادّى، مادّه ازلى نخستين) در ميان نبود تا نوآورى نادرست گردد؛ بلكه آنچه را خواست و به همان صورت كه خواست، آفريد و در اين كار، يگانه و بى شريك بود، تا فرزانگى و حقيقت پروردگار بودن خدا را آشكار كند. خردها نمى توانند او را به چنگ آورند. اوهام به او نمى رسند، چشم ها او را در نمى يابند و اندازه، او را فرا نمى گيرد. سخن، درباره او وامانده است، چشم ها

۱.الكافي: ج 1 ص 105 ح 3.