توصيف اندازه نهادن خدا

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اى آفريننده همه چيز و اندازه گذارنده آن!

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اى كسى كه تدبير كردن، از آنِ اوست و اندازه نهادن، به او بر مى گردد!

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ به نقل از جبرئيل عليه السلام ـ: پاك است خدايى كه فرمان رواىِ بى همتا و ستوده است. تواناست بر آنچه بخواهد و اندازه گذارنده مقدور است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:خداوند، پنجاه هزار سال پيش از آفرينش آسمان ها و زمين، اندازه ها را اندازه نهاده است.

امام زين العابدين عليه السلام:ستايش، براى خدايى است كه با همه زبان ها ذكر مى شود، بر هر نيكى اى سپاس گزارده مى شود، در همه جا پرستش مى شود، تدبيركننده كارهاست و اندازه گذارنده دوران هاست.

امام صادق عليه السلام:هر چيزى از آن [نعمت ها] را در جاى خودش قرار داد، بر اساس تقدير درست و فرزانگىِ تدبير.

امام صادق عليه السلام:كارهاى بندگان، [توسط خدا]آفريده شده است؛ به آفرينشِ اندازه نهادن، نه آفرينشِ به وجود آوردن، و خدا آفريننده همه چيز است.

التوحيدـ به نقل از حمدان بن سليمان ـ: به امام رضا عليه السلام نامه نوشتم و درباره كارهاى بندگان پرسيدم كه: آيا آفريده شده هستند يا آفريده شده نيستند؟ [امام عليه السلام در پاسخ] نوشت: «اندازه كارهاى بندگان، دو هزار سال پيش از آفرينش آنها، در علم خداوند عز و جلمشخص شد».

معانى الأخبارـ به نقل از عبد السلام بن صالح هِرَوى ـ: از امام رضا عليه السلامشنيدم كه مى فرمود: «كارهاى بندگان، آفريده شده هستند». پس به ايشان گفتم: اى فرزند پيامبر خدا! معناى آفريده شدن [در اين جا]چيست؟ فرمود: «اندازه نهاده شده هستند».

امام رضا عليه السلام:و بدان آن يگانه اى كه بدون اندازه و نهايت، استوار است، آفريده اى آفريد كه با نهايت و اندازه، تقدير شده بود، و آنچه را آفريد، دو آفريده بود: تقدير و تقدير شده. پس در هيچ يك از اين دو، رنگ و طعم و وزنى نبود. سپس، يكى از آن دو را [به گونه اى] قرار داد كه با ديگرى درك شود و هر دو را معلوم به ذات قرار داد [كه بدون نياز به چيز ديگر، قابل درك اند].

المحاسنـ به نقل از يونس بن عبد الرحمن ـ: امام رضا عليه السلام فرمود: «هستى نمى يابد، مگر آنچه خدا بخواهد و اراده كند و اندازه نهد و حكم كند». گفتم: [مشيّت و] خواست، يعنى چه؟ فرمود: «آغازگرىِ فعل». گفتم: اراده كرد، يعنى چه؟ فرمود: «ثبات بر فعل». ۲ گفتم: اندازه نهاد، يعنى چه؟ فرمود: «مشخص كردن اندازه طول و عرض آن چيز». گفتم: حكم كرد، يعنى چه؟ فرمود: «آن گاه كه به فعلى حكم كرد، آن فعل را به اجرا مى گذارد. پس اين فعل، همان است كه بازگشتى براى آن نيست».

تفسير القمّىـ به نقل از يونس بن عبدالرحمان ـ: امام رضا عليه السلام فرمود: «هستى نمى يابد، مگر آنچه خدا بخواهد و اراده كند و اندازه نهد و حكم كند. آيا مى دانى كه مشيّت (خواست)، چيست؟ اى يونس!». گفتم: خير. فرمود: «آن، ياد نخستين است. آيا مى دانى كه اراده چيست؟». گفتم: خير. فرمود: «ثبات بر چيزى كه خدا خواسته است. آيا مى دانى كه اندازه نهادن چيست؟». گفتم: خير. فرمود: «آن، قرار دادن اندازه هاى نهايت زندگى ها و روزى ها و دوام و نابودى است. آيا مى دانى كه حكم كردن چيست؟». گفتم: خير. فرمود: «آن، به پا داشتن عين [ـِ خارجى فعل]است».

المحاسنـ به نقل از محمّد بن اسحاق ـ: امام كاظم عليه السلام به يونس [بن عبد الرحمن]، دوست على بن يقطين گفت: «اى يونس!. هستى نمى يابد، مگر آنچه خدا بخواهد و اراده كند و اندازه نهد و حكم كند. آيا در مى يابى كه خواست، چيست؟». گفت: خير. پس فرمود: «آغاز توجّه او به چيز. آيا مى دانى اراده كرد، يعنى چه؟». گفت: خير. فرمود: «تمام كردنِ خواست. آيا مى فهمى اندازه نهاد، يعنى چه؟». گفت: خير. فرمود: «آن، هندسه طول و عرض و دوام است. خدا، آن گاه كه چيزى را خواست، اراده اش كرد و آن گاه كه اراده اش كرد، اندازه اش نهاد و آن گاه كه اندازه اش نهاد، بِدان حكم كرد و آن گاه كه بِدان حكم كرد، آن را به اجرا گذاشت».