حدیث دربارهخلقت انسان از نطفه
بحار الأنوار عن صحُف إدريس عليه السلام:فازَ ـ يا أَخنوخُ ـ مَن عَرَفَني، وهَلَك مَن أَنكَرَني. عَجَبا لِمَن ضَلَّ عَنّي ولَيسَ يَخلو في شَيءٍ مِنَ الأَوقاتِ مِنّي، كَيفَ يَخلو وأنا أَقرَبُ إِلَيهِ مِن كُلِّ قَريبٍ، وأَدنى إِلَيهِ مِن حَبلِ الوَريدِ؟
ألَستَ أَيُّهَا الإِنسانُ العَظيمُ عِندَ نفَسِهِ في بُنيانِهِ، القَوِيُّ لَدى هِمَّتِهِ في أَركانِهِ، مَخلوقا مِنَ النُّطفَةِ المَذِرةِ، ومُخرَجا مِنَ الأَماكِنِ القَذِرَةِ، تَنحَطُّ مِن أَصلابِ الآباءِ كَالنُّخاعَةِ إِلى أَرحامِ النِّساءِ، ثُمَّ يَأتيكَ أَمري فَتَصيرُ عَلَقَةً، لَو رَأَتكَ العُيونُ لاَستَقذَرَتكَ، ولَو تَأَمَّلَتكَ النُّفوسُ لَعافَتكَ، ثُمَّ تَصيرُ بِقُدرَتي مُضغَةً لا حَسَنَةً فِي المَنظَرِ، ولا نافِعَةً فِي المَخبَرِ، ثُمَّ أَبعَثُ إِلَيكَ أَمرا مِن أَمري، فَتُخلَقُ عُضوا عُضوا، وتُقَدَّرُ مَفصِلاً مَفصِلاً، مِن عِظامٍ مَغشِيَّةٍ، وعُروقٍ مُلتَوِيَةٍ، وأَعصابٍ مُتَناسِبَةٍ، ورِباطاتٍ ماسِكَةٍ، ثُمَّ يَكسوكَ لَحما، ويُلبِسُكَ جِلدا، تُجامَعُ مِن أَشياءَ مُتَبايِنَةٍ، وتُخلَقُ مِن أَصنافٍ مُختَلِفَةٍ، فَتَصيرُ بِقُدرَتي خَلقا سَوِيّا لا روحَ فيكَ تُحَرِّكُكَ، ولا قُوَّةَ لَكَ تُقِلُّكَ. فَأَنفُخُ فيكَ الرّوحَ، وأَهَبُ لَكَ الحَياةَ، فَتَصيرُ بِإِذني إِنسانا، لا تَملِكُ نَفعا ولا ضَرّا، ولا تَفعَلُ خَيرا ولا شَرّا، مَكانُكَ مِن أُمِّكَ تَحتَ السُّرَّةِ، كَأنَّكَ مَصرورٌ في صُرَّةٍ، إِلى أن يَلحَقَكَ ما سَبَقَ مِنّي مِنَ القَضاءِ، فَتَصيرَ مِن هُناكَ إِلى وَسعِ الفَضاءِ، فَتَلقى ما قَدَّرَكَ مِنَ السَّعادَةِ أوِ الشَّقاءِ، إِلى أَجَلٍ مِنَ البَقاءِ مُتَعَقِّبٌ لا شَكَّ بِالفَناءِ، أأنتَ خَلَقتَ نَفسَكَ، وسَوَّيتَ جِسمَكَ، ونَفَختَ روحَكَ؟
إِن كُنتَ فَعَلتَ ذلِكَ وأنتَ النُّطفَةُ المَهينَةُ، وَالعَلَقَةُ المُستَضعَفَةُ، وَالجَنينُ المَصرورُ في صُرَّةٍ، فَأَنتَ الآنَ في كَمالِ أَعضائِكَ، وطَراءَةِ مائِكَ، وتَمامِ مَفاصِلِكَ، ورَيَعانِ شَبابِك، أَقوى وأَقدَرُ؛ فَاخلُق لِنَفسِكَ عُضوا آخَرَ، وَاستَجلِب قُوَّةً إِلى قُوَّتِكَ، وإِن كُنتَ أنتَ دَفَعتَ عَن نَفسِكَ في تِلكَ الأَحوالِ طارِقاتِ الأَوجاعِ وَالأَعلالِ، فَادفَع عَن نَفسِكَ الآنَ أَسقامَكَ، ونَزِّه عَن بَدَنِكَ آلامَكَ، وإِن كُنتَ أنتَ نَفَختَ الرّوحَ في بَدَنِكَ وجَلَبتَ الحَياةَ الَّتي تُمسِكُكَ، فَادفَعِ المَوتَ إِذا حَلَّ بِكَ، وأبقِ يَوما واحِدا عِندَ حُضورِ أَجَلِكَ.
فَإِن لَم تَقدِر أَيُّهَا الإِنسانُ عَلى شَيءٍ مِن ذلِكَ، وعَجَزتَ عَنهُ كُلِّهِ، فَاعلَم أنَّكَ حَقّا مَخلوقٌ، وأنّي أنَا الخالِقُ، وأنَّكَ أنتَ العاجِزُ، وأنّي أنَا القَوِيُّ القادِرُ، فَاعرِفني حينَئِذٍ وَاعبُدني حَقَّ عِبادَتي، وَاشكُر لي نِعمَتي أَزِدكَ مِنها، وَاستَعِذ بي مِن سُخطَتي أُعِذكَ مِنها؛ فَإِنّي أنَا اللّهُ الَّذي لا أعبَأُ بِما أَخلُقُ، ولا أَتعَبُ ولا أَنصَبُ فيما أَرزُقُ، ولا أَلغَبُ، إِنّما أَمري إِذا أَرَدتُ شَيئا أن أَقولَ لَهُ كُن فَيَكونُ. ۱
بحار الأنوارـ به نقل از صحف ادريس عليه السلام ـ: اى اَخنوخ! ۲ هر كس مرا شناخت، رستگار شد و هر كس مرا باور نداشت، هلاك شد. شگفت از كسى كه مرا نمى يابد، در حالى كه هيچ گاه بدون من نيست. چگونه بدون من باشد، در حالى كه من از هر نزديكى به او نزديك ترم و حتّى از رگ گردنش به او نزديك ترم؟!
اى انسان كه بنيان خويش را بزرگ مى دانى و به گاه همّت، اركان خود را نيرومند مى پندارى! آيا تو از نطفه اى بد بو آفريده نشده اى و از جاهايى كثيف بيرون نيامده اى؟ همچون آب بينى از پشتِ پدران به زِهدان زنان فرود آمدى و سپس، امر من آمد و خون بسته شده گشتى. اگر چشم ها تو را مى ديدند، پليدت مى شمردند و اگر انسان ها تو را نيك مى ديدند، ناخوشَت مى داشتند. سپس با قدرت من، استخوان دار شدى، بدون زيبايى در ظاهر و نفع در باطن. سپس بر اساس فرمانى از فرمان هايم، عضو عضو مى شوى و برايت از استخوان هايى روكش شده و رگ هايى درهم پيچيده و عصب هايى متناسب و رباط هايى نگه دارنده مفصل خلق مى گردد. سپس [فرشته] بر تو گوشت مى پوشانَد و پوست مى رويانَد، از چيزهايى جدا، گِرد آورده مى شوى و از گونه هايى مختلف، آفريده مى شوى و با قدرت من، مخلوقى درست و استوار مى گردى؛ امّا نه روحى دارى كه حركتت دهد، نه نيرويى كه برپايت دارد.
پس در تو روح مى دمم و به تو حيات مى بخشم و به اذن من، انسان مى شوى؛ امّا نه سود و زيانت به دست توست، و نه نيك و بد مى كنى، جايگاهت، [زهدان]زير ناف مادرت است. گويى كه در كيسه اى گرفتار آمده اى تا آن كه به قضايى كه پيش تر مقرّر كرده ام، برسى و از آن جاى تنگ، به فضايى گسترده بيايى و به آنچه از سعادت و شقاوت برايت تقدير شده، برسى، در مدّتى معيّن از بقا كه بدون ترديد، فنا را در پى دارد. آيا تو خود را آفريدى و بدنت را استوار نمودى و روحت را دميدى؟!
اگر [مى گويى] تو همه اين كارها را كردى، در حالى كه نطفه اى پست و لَخته خون ناتوان و جنين گرفتار در كيسه اى بودى، پس الان كه در كمال سلامت و شادابى هستى و تمام اعضا و مفاصلت در بهار جوانى، نيرومندتر و تواناتر شده، براى خود، يك عضو ديگر بيافرين و نيرويى به نيروهايت بيفزاى و اگر آن هنگام، دردها و بيمارى هاى عارض شده را خود از خويش دور مى كردى، اينك، بيمارى هايت را از خود بران و دردهاى بدنت را دور كن و اگر تو خود در كالبدت روح دميدى و حياتى كه تو را نگاه مى دارد، خود فراهم آوردى، پس الان، مرگ را چون درآيد، از خود دور كن و به هنگام رسيدن اجلت، تنها يك روز، باقى بمان.
اى انسان! اگر بر هيچ يك از اينها توانايى ندارى و از همه آنها ناتوانى، پس بدان كه تو در حقيقت، مخلوقى و من، خالق و تو، ناتوانى و من، نيرومند و توانا.
پس اين هنگام، مرا بشناس و آن گونه كه حقّ عبوديت است، مرا عبادت كن و نعمتم را سپاس بگزار تا از آن برايت بيفزايم، و از خشمم به من پناه بر تا از آن پناهت دهم كه بى گمان، من آنچه را آفريده ام، به چيزى نشمُرَم و از روزى دادن، به زحمت نمى افتم و خسته و درمانده نمى شوم. كار من به هنگام آفريدنِ چيزى، تنها اين است كه به آن بگويم: «باش»، پس «مى شود».