حدیث دربارهكلّيات آداب مسافرت
الإمامُ الصّادقُ عليه السلام:قالَ لقمانُ لابنِهِ: إذا سافَرتَ مَع قَومٍ فَأكثِرِ استِشارَتَهُم في أمرِكَ و أمرِهِم، و أكثِرِ التَّبَسُّمَ في وُجوهِهِم، و كُن كَريما على زادِكَ بَينَهُم، و إذا دَعَوكَ فَأجِبهُم، و إذا استَعانُوكَ فَأعِنهُم، و اغلِبهُم بثَلاثٍ: طُولِ الصَّمتِ، و كَثرَةِ الصَّلاةِ، و سَخاءِ النَّفسِ بما مَعكَ مِن دابَّةٍ أو مالٍ أو زادٍ.
و إذا استَشهَدُوكَ على الحَقِّ فاشهَدْ لَهُم، و اجهَدْ رَأيَكَ لَهُم إذا استَشارُوكَ. و إذا رَأيتَ أصحابَكَ يَمشُونَ فامشِ مَعهُم، و إذا رَأيتَهُم يَعمَلُونَ فاعمَلْ مَعهُم، و إذا تَصَدَّقُوا و أعطَوا قَرضا فَأعطِ مَعهُم، و اسمَعْ مِمَّن هُو أكبَرُ مِنكَ سِنّا.
و إذا نَزَلتَ فَصَلِّ رَكعتَينِ قَبلَ أن تَجلِسَ. و إذا ارتَحَلتَ فَصَلِّ رَكعتَينِ ثُمّ وَدِّعِ الأرضَ التي حَلَلتَ بها، و سَلِّم علَيها و على أهلِها؛ فإنَّ لِكُلِّ بُقعَةٍ أهلاً مِنَ الملائكةِ. ۱
امام صادق عليه السلام:لقمان به فرزندش گفت: هرگاه با عدّه اى همسفر شدى، در كارهاى مربوط به خودت و آنها با ايشان زياد مشورت كن و در روى آنان تبسّم زياد داشته باش، در زاد و توشه ات نسبت به آنان بخشنده باش، اگر تو را دعوت كردند قبول كن و اگر از تو كمك خواستند كمكشان كن و در سه چيز از آنان برتر باش: خاموشى، كثرت نماز و بخشندگى در مركب يا دارايى و يا توشه اى كه همراه دارى.
اگر براى حقّى از تو شهادت خواستند، شهادت بده و اگر از تو مشورت خواستند، با تمام توان، انديشه ات را براى آنان به كارگير. اگر همسفرانت راه افتادند، تو نيز با آنان راه بيفت و اگر ديدى كار مى كنند، تو نيز با آنان مشغول كار شو، اگر صدقه و قرضى دادند تو نيز با آنان همراهى كن و از كسى كه سنّش از تو بيشتر است حرف شنوى داشته باش.
هر گاه اُتْراق كردى، پيش از آن كه بنشينى دو ركعت نماز بگزار. و هرگاه كوچ كردى نيز دو ركعت نماز بخوان و آن گاه با سرزمينى كه در آن فرود آمده اى خداحافظى كن و بر آن و مردمش درود فرست؛ زيرا هر سرزمينى را ساكنانى از فرشتگان است.
۱.بحار الأنوار: 76/271/28.