خبر دادنِ امام از رويدادهاى آينده جنگ
6 حدیث
الكامل في التاريخ:إنَّ الخَوارِجَ قَصَدوا جِسرَ النَّهرِ وكانوا غَربَهُ، فَقالَ لِعَلِيٍّ أصحابُهُ: إنَّهُم قَد عَبَرُوا النَّهرَ!
فَقالَ: لَن يَعبُروا.
فَأَرسَلوا طَليعَةً، فَعادَ وأخبَرَهُم أنَّهُم عَبَرُوا النَّهرَ، وكانَ بَينَهُم وبَينَهُ نُطفَةٌ مِنَ النَّهرِ، فَلِخَوفِ الطَّليعَةِ مِنهُم لَم يَقرَبهُم، فَعادَ فَقالَ: إنَّهُم قَد عَبَرُوا النَّهرَ.
فَقالَ عَلِيٌّ: وَاللّهِ ما عَبَروهُ، وإنَّ مَصارِعَهُم لَدونَ الجِسرِ، ووَاللّهِ لا يُقتَلُ مِنكُم عَشَرَةٌ، ولا يَسلَمُ مِنهُم عَشَرَةٌ.
وتَقَدَّمَ عَلِيٌّ إلَيهِم فَرَآهُم عِندَ الجِسرِ لَم يَعبُروهُ، وكانَ النّاسُ قَد شَكّوا في قَولِهِ، وَارتابَ بِهِ بَعضُهُم، فَلَمّا رَأَوُا الخَوارِجَ لَم يَعبُروا كَبَّروا، وأخبَروا عَلِيّا
الكامل فى التّاريخ:خوارج به سوى پلى كه بر نهر بود، روان شدند و نزديك آن بودند. ياران على عليه السلام به وى گفتند: ايشان از نهر برگذشتند.
على عليه السلام گفت: «هرگز عبور نخواهند كرد».
آن گاه، ديده بانى فرستادند. او بازگشت و خبرشان داد كه ايشان از نهر برگذشته اند، در حالى كه ميان آنها و او رشته اى از آب نهر فاصله افكنده بود؛ امّا ديده بان از بيم، به ايشان نزديك نشده و بازگشته و گفته بود: آنها از نهر برگذشته اند.
على عليه السلام گفت: «به خدا سوگند، از آن عبور نكرده اند و همانا پيش از پل هلاك خواهند شد. به خدا سوگند، از شما بيش از ده تن كشته نمى شوند و از آنها، بيش از ده تن زنده نمى مانند».
على عليه السلام، خود، به سوى آنان پيش رفت و ايشان را بر كناره پل ديد كه هنوز از آن بر نگذشته اند.
امام على عليه السلامـ آن گاه كه براى جنگ با خوارج روان گشت و به وى گفته شد كه ايشان از پل نهروان برگذشته اند ـ: آنان اين سوىِ آب، هلاك مى شوند. به خدا سوگند، از آنها بيش از ده تن رهايى نمى يابند و از شما [نيز] افزون بر ده نفر كشته نمى شوند.
الكامل للمبرّد:قَد قالَ عَلِيٌّ وقيلَ لَهُ: إنَّهُم يُريدونَ الجِسرَ، فَقالَ: لَن يَبلُغُوا النُّطفَةَ. وجَعَلَ النّاسُ يَقولونَ لَهُ في ذلِكَ، حَتّى كادوا يَشُكّونَ، ثُمَّ قالوا: قَد رَجَعوا يا أميرَ المُؤمِنينَ! فَقالَ: وَاللّهِ، ما كَذَبتُ ولا كُذِّبتُ.
ثُمَّ خَرَجَ إلَيهِم في أصحابِهِ وقَد قالَ لَهُم: إنَّهُ وَاللّهِ ما يُقتَلُ مِنكُم عَشَرَةٌ، ولا يُفلِتُ مِنهُم عَشَرَةٌ. فَقُتِلَ مِن أصحابِهِ تِسعَةٌ، وأفلَتَ مِنهُم ثَمانِيَةٌ. ۱
الكامل، مبرّد:به على عليه السلام گفته شد: خوارج مى خواهند از پل برگذرند. وى گفت: «آنان هرگز به آب نخواهند رسيد».
مردم به چند و چون در اين باب پرداختند، چندان كه نزديك بود به ترديد افتند. سپس گفتند: اى امير مؤمنان! ايشان بازگشته اند.
پس گفت: «به خدا سوگند، من نه دروغ مى گويم و نه به من دروغ گفته شده».
آن گاه، در ميان يارانش به سوى ايشان روانه شد و به همراهانش گفت: «به خدا سوگند، همانا از شما [حتّى]ده تن كشته نخواهند شد و از ايشان، [حتّى]ده نفر رهايى نخواهند يافت».
پس، از ياران وى نُه نفر كشته شدند و از خوارج، هشت تن رهايى يافتند.
۱.الكامل للمبرّد: ج 3 ص 1105 وراجع مروج الذهب: ج 2 ص 416.
كنز العمّال عن أبي سليمان المرعش:لَمّا سارَ عَلِيٌّ إلَى النَّهرَوانِ سِرتُ مَعَهُ، فَقالَ عَلِيٌّ: وَالَّذي فَلَقَ الحَبَّةَ وبَرَأَ النَّسَمَةَ لا يَقتُلونَ مِنكُم عَشَرَةً، ولا يَبقى مِنهُم عَشَرَةٌ. فَلَمّا سَمِعَ النّاسُ ذلِكَ حَمَلوا عَلَيهِم، فَقَتَلوهُم. ۱
كنز العمّالـ به نقل از ابوسليمان مرعش ـ: آن گاه كه على عليه السلام به نهروان رهسپار گشت، من با وى همراه شدم. على عليه السلام گفت: «سوگند به آن كه دانه را شكافيد و جنبنده را آفريد، ايشان [حتّى]ده تن از شما را نمى كشند و از خودِشان [هم]ده تن باقى نمى مانند».
چون مردم اين را شنيدند، بر آنان هجوم بردند و هلاكشان كردند.
۱.كنز العمّال: ج 11 ص 322 ح 31625 نقلاً عن يعقوب بن شيبة في كتابه «مسير عليّ».
الإرشاد عن جندب بن عبد اللّه الأزدي:شَهِدتُ مَعَ عَلِيٍّ عليه السلام الجَمَلَ وصِفّينَ لا أشُكُّ في قِتالِ مَن قاتَلَهُ، حَتّى نَزَلنَا النَّهرَوانَ، فَدَخَلَني شَكٌّ، وقُلتُ: قُرّاؤُنا وخِيارُنا نَقتُلُهُم؟! إنَّ هذا لَأَمرٌ عَظيمٌ.
فَخَرَجتُ غُدوَةً أمشي ومَعي إداوَةُ ۱ ماءٍ، حَتّى بَرَزتُ عَنِ الصُّفوفِ، فَرَكَزتُ رُمحي، ووَضَعتُ تُرسي إلَيهِ، وَاستَتَرتُ مِنَ الشَّمسِ، فَإِنّي لَجالِسٌ حَتّى وَرَدَ عَلَيَّ أميرُ المُؤمِنينَ عليه السلام، فَقالَ لي: يا أخَا الأَزدِ، أمَعَكَ طَهورٌ؟ قُلتُ: نَعَم، فَناوَلتُهُ الإِداوَةَ، فَمَضى حَتّى لَم أرَهُ، ثُمَّ أقبَلَ وقَد تَطَهَّرَ فَجَلَسَ في ظِلِّ التُّرسِ، فَإِذا فارِسٌ يَسأَلُ عَنهُ، فَقُلتُ: يا أميرَ المُؤمِنينَ، هذا فارِسٌ يُريدُكَ، قالَ:
الإرشادـ به نقل از جُنْدَب بن عبد اللّه اَزْدى ـ: من در جَمَل و صِفّين با على عليه السلام همراه بودم و در نبرد با كسانى كه وى با ايشان جنگيد، ترديد نورزيدم. امّا وقتى در نهروان فرود آمديم، ترديد در من راه يافت و گفتم: قاريان و برگزيدگانِ خود را مى كشيم؟ اين، كارى بس گران است!
پگاهان، برون آمده، با مَشكى آب در دست، قدم زدم، چندان كه از صف ها جدا شدم. پس نيزه ام را در زمين فرو كردم و سپرم را بر آن نهادم و [سايبانى ساخته]خود را از تابش آفتاب پوشاندم. نشسته بودم كه على امير مؤمنان، نزد من آمد و مرا گفت: «اى برادر اَزدى! آيا آب براى طهارت دارى؟».
گفتم: آرى.
سپس مَشك آب را به وى دادم. او چندان دور شد كه نديدمش. سپس در حالى كه وضو ساخته بود، برگشت و در سايه سپر نشست. در اين حال، سوارى پيش
شرح نهج البلاغة:لَمّا خَرَجَ عَلِيٌّ عليه السلام إلى أهلِ النَّهرِ أقبَلَ رَجُلٌ مِن أصحابِهِ مِمَّن كانَ عَلى مُقَدِّمَتِهِ يَركُضُ، حَتَّى انتَهى إلى عَلِيٍّ عليه السلام فَقالَ: البُشرى يا أميرَ المُؤمِنينَ!
قالَ: ما بُشراكَ؟
قالَ: إنَّ القَومَ عَبَرُوا النَّهرَ لَمّا بَلَغَهُم وُصولُكَ، فَأَبشِر؛ فَقَد مَنَحَكَ اللّهُ أكتافَهُم.
فَقالَ لَهُ: آللّهِ أنتَ رَأَيتَهُم قَد عَبَروا!
قالَ: نَعَم.
فَأَحلَفَهُ ثَلاثَ مَرّاتٍ، في كُلِّها يَقولُ: نَعَم. فَقالَ عَلِيٌّ: وَاللّهِ، ما عَبَروهُ، ولَن يَعبُروهُ، وإنَّ مَصارِعَهُم لَدونَ النُّطفَةِ، وَالَّذي فَلَقَ الحَبَّةَ وبَرَأَ النَّسَمَةَ لَن يَبلُغُوا الأَثلاثَ ولا قَصرَ بَوازِنَ حَتّى يَقتُلَهُمُ اللّهُ، وقَد خابَ مَنِ افتَرى.
قالَ:
شرح نهج البلاغة:آن گاه كه على عليه السلام به سوى خوارج روان شد، يكى از پيش قراولان، دوان دوان خود را به على عليه السلام رساند و گفت: اى امير مؤمنان، مژده ات باد!
گفت: «مژده ات چيست؟».
گفت: آن جماعت، هنگامى كه خبر رسيدنت را دريافتند، از نهر برگذشتند. پس تو را مژده باد؛ زيرا خداوند، آنان را در اختيار تو نهاده است.
على عليه السلام به وى گفت: «خدا را، آيا آنها را ديدى كه بگذرند؟».
گفت: آرى.
پس على عليه السلام او را سه بار سوگند داد و او هر بار گفت: آرى.
سپس على عليه السلام گفت: «به خدا سوگند، آنان از نهر عبور نكرده اند و هرگز عبور نخواهند كرد و اين سوى آب، هلاك خواهند گشت. سوگند به آن كه دانه را شكافيد و جنبنده را آفريد، ايشان هرگز به اَثْلاث و قصر بَوازن نخواهند رسيد، جز آن كه