برخوردار از خويى والا
14 حدیث
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:. و لا عَرَضَ لَهُ أمرانِ إلاّ أخَذَ بأشَدِّهِما. ۱
امام على عليه السلام:. هيچ گاه دو كار برايش پيش نيامد، مگر اينكه [رسول خدا صلى الله عليه و آله]دشوارترين آن دو را برگزيد.
۱.مكارم الأخلاق: 1 / 61 / 55.
الإمامُ الصّادقُ عليه السلام:ما أكَلَ نَبيُّ اللّهِ صلى الله عليه و آله و هُو مُتّكئٌ مُنذُ بَعَثَهُ اللّهُ عَزَّ و جلَّ، و كانَ يَكرَهُ أن يَتَشَبَّهَ بالمُلوكِ، و نحنُ لا نَستَطيعُ أن نَفعَلَ. ۱
امام صادق عليه السلام:پيامبر خدا صلى الله عليه و آله از زمانى كه خداوند عزّ و جلّ او را برانگيخت، در حال تكيه دادن غذا نخورد و خوش نداشت كه مانند پادشاهان باشد. امّا ما نمى توانيم اين كار را بكنيم.
۱.الكافي: 6 / 272 / 8.
عنه عليه السلام:جاءَ رجُلٌ إلى رسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله و قد بَلِيَ ثَوبُهُ، فحَمَلَ إلَيهِ اثنَي عَشَرَ دِرهَما، فقالَ: يا عليُّ، خُذْ هذهِ الدَّراهِمَ فاشتَرِ لِي بها ثَوبا ألبَسُهُ. قالَ عليٌّ عليه السلام: فجِئتُ إلَى السُّوقِ فاشتَرَيتُ لَهُ قَميصا باثنَي عَشَرَ دِرهَما، و جِئتُ بهِ إلى رسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله، فنَظَرَ إلَيهِ فقالَ: يا عليُّ، غيرُ هذا أحَبُّ إلَيَّ، أ تَرى صاحِبَهُ يُقيلُنا؟ فقلتُ: لا أدري، فقالَ: انظُرْ، فجِئتُ إلى صاحِبهِ فقُلتُ: إن رسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله قَد كَرِهَ هذا يُريدُ غيرَهُ ۱ فأقِلْنا فيهِ، فَرَدَّ علَيَّ الدَّراهِمَ، و جِئتُ بِها إلى رَسولِ اللّهِ صلى الله عليه و آله، فمَشى مَعَهُ إلَى السُّوقِ لِيَبتاعَ قَميصا، فنَظَرَ إلى
امام صادق عليه السلام:مردى نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله آمد. ديد جامه آن حضرت كهنه و فرسوده است. پس دوازده درهم به ايشان تقديم كرد. حضرت فرمود: اى على! اين درهم ها را بگير و با آنها برايم لباسى بخر تا بپوشم. على عليه السلام مى فرمايد: من به بازار رفتم و پيراهنى به دوازده درهم خريدم و خدمت رسول خدا صلى الله عليه و آله آوردم. حضرت به آن نگاهى كرد و فرمود: اى على! اگر پيراهن ديگرى باشد بيشتر دوست دارم. فكر مى كنى صاحبش آن را پس بگيرد؟ عرض كردم: نمى دانم. فرمود: برو ببين. من نزد فروشنده پيراهن رفتم و گفتم: رسول خدا صلى الله عليه و آله اين را نمى پسندد و پيراهن ديگرى مى خواهد. بنا بر اين، اين را از ما پس بگير. فروشنده درهم ها را به من برگرداند و من آنها را خدمت رسول خدا صلى الله عليه و آله
المناقب لابن شهرآشوب:كان النّبيّ صلى الله عليه و آله قبل المبعث موصوفا بعشرين خصلة من خصال الأنبياء، لو انفرد واحد بأحدها لدلّ على جلاله، فكيف من اجتمعت فيه؟! كان نبيّا أمينا، صادقا، حاذقا، أصيلاً، نبيلاً، مكينا، فصيحا، نصيحا، عاقلاً، فاضلاً، عابدا، زاهدا، سخيّا، كميّا، قانعا، متواضعا، حليما، رحيما، غيورا، صبورا، موافقا، مرافقا، لم يخالط منجِّما و لا كاهنا و لا عيّافا. ۱
المناقب لابن شهر آشوب:پيامبر خدا صلى الله عليه و آله پيش از آنكه مبعوث شود، بيست خصلت از خصلت هاى پيامبران را دارا بود كه اگر فردى يكى از آنها را داشته باشد، دليل بر عظمت اوست، چه رسد به كسى كه همه آنها را دارا باشد! آن حضرت پيامبرى امين، راستگو، ماهر، با اصالت، شريف، والا مقام، سخنور، خردمند، با فضيلت، عبادت پيشه، بى اعتنا به دنيا، سخاوتمند، دلير و جنگاور، قانع، فروتن، بردبار، مهربان، غيرتمند، صبور، سازگار و نرمخو بود و با هيچ منجّم و كاهن و پيشگويى درنياميخت.
۱.المناقب لابن شهرآشوب: 1 / 123.
الطبقات الكبرى عن أنسٍ:كانَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله أحسَنَ النّاسِ خُلقا. ۱
الطبقات الكبرىـ به نقل از انس ـ: رسول خدا صلى الله عليه و آله نيك خوترين مردمان بود.
۱.الطبقات الكبرى: 1 / 364.
الطبقات الكبرى عن عائشةـ لَمّا سُئلَت عن خُلقِ النّبيِّ صلى الله عليه و آله في بَيتِهِ ـ: كانَ أحسَنَ النّاسِ خُلقا، لَم يَكُن فاحِشا و لا مُتَفَحِّشا، و لا صَخّابا في الأسواقِ، و لا يَجزي بالسَّيّئَةِ مِثلَها، و لكنْ يَعفو و يَصفَحُ. ۱
الطبقات الكبرىـ به نقل از عايشه، در پاسخ به اين سؤال كه اخلاق پيامبر صلى الله عليه و آله در محيط خانه چگونه بود؟ ـخوش خوترين مردمان بود، نه دشنام مى داد و نه بد زبانى مى كرد و نه در كوچه و بازار هياهو به راه مى انداخت و نه بدى را به بدى جبران مى كرد، بلكه مى بخشيد و گذشت مى كرد.
۱.الطبقات الكبرى: 1 / 365.
الطبقات الكبرى عن كعبِ الأحبارِـ لَمّا سُئلَ عن نَعتِ النَّبيِّ صلى الله عليه و آله في التَّوراةِ ـ: نَجِدُهُ محمّدَ بنَ عبدِ اللّهِ. لَيس بفَحّاشٍ و لا بصَخّابٍ في الأسواق، و لا يُكافِئُ بالسَّيّئَةِ، و لكن يَعفو و يَغفِرُ. ۱
الطبقات الكبرىـ به نقل از كعب الأحبار در پاسخ به سؤال از اوصاف پيامبر صلى الله عليه و آله در تورات ـ: او را چنين مى يابيم: محمّد پسر عبد اللّه. نه بد زبان است و نه در كوچه و بازار هياهو به راه مى اندازد و بدى را با بدى پاسخ نمى دهد، بلكه مى بخشد و گذشت مى كند.
۱.الطبقات الكبرى: 1 / 360.
الطبقات الكبرى عن كعبِ الأحبارِ:إنّا نَجِدُ في التَّوراةِ: محمّدٌ النَّبيُّ المُختارُ لافَظٌّ و لا غَليظٌ، و لا صَخّابٌ في الأسواقِ، و لا يَجزي السَّيّئةَ السَّيّئةَ، و لكنْ يَعفو و يغفِرُ. ۱
الطبقات الكبرىـ به نقل از كعب الأحبارـ: ما در تورات چنين مى خوانيم: محمّد پيامبرِ برگزيده، نه تند خوست و نه خشن و نه اهل جار و جنجال. در كوچه و بازار، بدى را با بدى جواب نمى دهد، بلكه مى بخشد و گذشت مى كند.
۱.الطبقات الكبرى: 1 / 360.
الطبقات الكبرى عن الحسن:إنّ رَهطا مِن أصحابِ النَّبيِّ صلى الله عليه و آله اجتَمَعوا فقالوا: لَو أرسَلنا إلى اُمَّهاتِ المُؤمنينَ فسَألناهُنَّ عَمّا نَحَلوا علَيهِ ـ يَعني النَّبيَّ صلى الله عليه و آله ـ مِن العَمَلِ لَعَلَّنا أن نَقتَديَ بهِ، فأرسَلوا إلى هذهِ ثُمّ هذهِ، فجاءَ الرّسولُ بأمرٍ واحِدٍ: إنّكُم تَسألونَ عن خُلقِ نَبيِّكُم صلى الله عليه و آله و خُلقُهُ القرآنُ، و رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله يَبِيتُ يُصَلّي و يَنامُ، و يَصومُ و يُفطِرُ، و يأتي أهلَهُ. ۱
الطبقات الكبرىـ به نقل از حسن ـ: گروهى از اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله جمع شدند و گفتند: چه خوب است كسى را پيشِ همسران رسول خدا صلى الله عليه و آله بفرستيم و از نحوه رفتار آن حضرت در خانه اش سؤال كنيم تا بلكه ايشان را سرمشق خود قرار دهيم. آنان كسى را پيش يكايك همسران پيامبر فرستادند و آن فرستاده [از همه آنان] يك پاسخ آورد: شما از اخلاق پيامبرتان مى پرسيد. اخلاق او [همان دستورات]قرآن است. رسول خدا شب ها را نماز مى خواند و مى خوابد و روزه مى گيرد و روزه مى گشايد و با همسر خود همبستر مى شود.
۱.الطبقات الكبرى: 1 / 364.
الغارات عن إبراهيم بن محمّدٍـ مِن وُلدِ عليٍّ عليه السلام ـ: كانَ عليٌّ عليه السلام إذا نَعَتَ النَّبيَّ صلى الله عليه و آله قالَ: هو خاتَمُ النَّبيّينَ، أجوَدُ النّاسِ كَفّا، و أجرَأُ النّاسِ صَدرا، و أصدَقُ النّاسِ لَهجَةً و أوفَى النّاسِ ذِمَّةً، و أليَنُهُم عَريكَةً، و أكرَمُهُم عِشرَةً. (مَن رَآهُ بَديهَةً هابَهُ، و مَن خالَطَهُ مَعرِفَةً أحَبَّهُ، يَقولُ ناعِتُهُ: لَم أرَ قَبلَهُ و لا بَعدَهُ مِثلَهُ). ۱
الغاراتـ به نقل از ابراهيم بن محمّد يكى از نوادگان على عليه السلام ـ: على عليه السلام هرگاه پيامبر صلى الله عليه و آله را وصف مى كرد، مى فرمود: او خاتم پيامبران است. بخشنده ترين مردم بود و دليرترين و راست گوترين و پايبندترين آنان به عهد و پيمان. از همه نرم خوتر بود و رفتارش بزرگوارانه تر. هر كس بدون سابقه قبلى او را مى ديد، هيبتش او را مى گرفت و هر كه با وى معاشرت مى كرد و او را مى شناخت دوستدارش مى شد. هر كه مى خواست آن حضرت را وصف كند، مى گفت: نظير او را در گذشته و حال نديده ام.
۱.الغارات: 1 / 167.
الطبقات الكبرىـ به نقل از عايشه ـ: رسول خدا صلى الله عليه و آله هرگاه ميان دو كار مخيّر مى شد آن را كه آسانتر بود انتخاب مى كرد و اين در صورتى بود كه آن كار گناه نبود، امّا اگر گناه بود از همه مردم بيشتر از آن دورى مى ورزيد. ۳
۱.الطبقات الكبرى: 1 / 366.
۲.هذا الخبر يُعارض الخبر الأوّل من الباب ظاهرا و يُمكن الجمع بينهما بهذا الوجه: أنَّ هذا الخبر ناظر للموارد التي ليس فيها ترجيحٌ شرعي للعملِ الشاق، و الخبرُ السابق ناظرٌ إلى المواردِ التي ورد فيها ترجيحٌ شرعي للعملِ الشاق.
۳.اين متن ظاهرا با متن حديث اول اين باب متعارض است و مى توان ميان آنها بدينسان جمع نمود كه اين متن مربوط به مواردى است كه انتخاب كار دشوار از نظر شرعى ترجيحى نداشته و متن قبلى مربوط به مواردى است كه انتخاب كار دشوار ترجيح داشته است.
الطبقات الكبرى عن محمّد بنِ الحَنَفيّةِ:كانَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله لا يَكادُ يَقولُ لشيءٍ: لا، فإذا هُو سُئلَ فأرادَ أن يَفعَلَ، قالَ: نَعَم، و إذا لَم يُرِدْ أن يَفعَلَ سَكَتَ، فكانَ قد عُرِفَ ذلكَ مِنهُ. ۱
الطبقات الكبرىـ به نقل از محمّد بن حنفيّه ـ: رسول خدا صلى الله عليه و آله تقريباً هيچ گاه به چيزى «نه» نمى گفت. هرگاه از او چيزى خواسته مى شد اگر مى خواست آن را انجام دهد، مى فرمود: آرى و اگر نمى خواست انجامش دهد سكوت مى كرد و در نتيجه، طرف مى فهميد كه حضرت به آن كار تمايلى ندارد.
۱.الطبقات الكبرى: 1 / 368.
الطبقات الكبرى عن عائشة:كانَ صلى الله عليه و آله أليَنَ النّاسِ، و أكرَمَ النّاسِ، و كانَ رجُلاً مِن رِجالِكُم إلاّ أنّهُ كانَ ضَحّاكا بَسّاما. ۱
الطبقات الكبرىـ به نقل از عايشه ـ: رسول خدا صلى الله عليه و آله نرم خوترين و بزرگوارترين مردم بود. او هم مردى چون مردان شما بود، با اين تفاوت كه همواره خنده و تبسّم بر لب داشت.
۱.الطبقات الكبرى: 1 / 365.