حدیث دربارهترازوى [سنجش ] اعمال

الإمامُ الصادق عليه السلامـ لَمّا سُئلَ عَن قَولِهِ تعالى: «وَ نَضَعُ المَوازينَ القِسْطَ.» ـ: هُمُ الأنبِياءُ و الأوصِياءُ عليهم السلام. ۱

امام صادق عليه السلامـ در پاسخ به سؤال از معناى آيه «و در روز قيامت ترازوهاى عدل را مى نهيم و هيچ كس [در] چيزى ستم نمى بيند» ـفرمود: مقصود از اين ترازوها پيامبران و اوصيا [ى آنها]هستند ۲.

۱.بحار الأنوار: 7/249/6. قال العلاّمة الطباطبائيّ: معنَى الحديث ظاهر بما قدّمناه، فإنّ المقياس هو حقّ العمل و الاعتقاد، و هو الذي عندهم عليهم السلام. (الميزان في تفسير القرآن: 8/17).

۲.با توجّه به توضيحاتى كه داديم، معناى اين حديث روشن است؛ زيرا مقياس همان عمل و اعتقاد حق است و چنين عمل و اعتقادى هم نزد پيامبران و اوصياى آنها مى باشد (الميزان في تفسير القرآن: ج 8 ص 17).

کلیدواژه‌ها ترازو ترازوی سنجش اعمال

احادیث دیگر این موضوع

پيامبر خدا صلى الله عليه و آلهـ در سفارش خود به ابن مسعود ـفرمود: اى پسر مسعود! بترس از روزى كه در آن نامه ها [ى اعمال]گشوده مى شود و رسوايى ها آشكار مى گردد؛ زيرا كه خداوند متعال مى فرمايد: «و روز قيامت ترازوهاى عدل را مى نهيم».

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:در روز قيامت خداوند به آدم مى فرمايد: نزد ترازو بايست و به آنچه از اعمال آنها به سوى تو بالا مى آيد بنگر، پس هر يك از آنها خوبى هايش به وزن ذرّه اى بر بدى هايش بچربد، بهشت از آنِ او خواهد بود، تا بدانى كه من هيچ كدام آنان را به ناحق و از روى ستم به دوزخ نمى برم.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:روز قيامت بنده را مى آورند و كارهاى خوبش را در يك كفّه ترازو مى نهند و گناهانش را در كفّه ديگر و در اين هنگام كفّه گناهانش سنگينى مى كند. پس برگه اى آورده و در كفّه حسنات او گذاشته مى شود و در نتيجه، اين كفّه سنگين تر مى شود. عرض مى كند: پروردگارا! اين برگه چيست؟ من هيچ عملى در شب يا روز نكرده بودم مگر اينكه با آن مواجه شدم! مى فرمايد: اين، چيزهايى است كه درباره تو گفته شده است ولى تو از آنها مبرّا هستى. و بدين گونه، نجات پيدا مى كند.

امام على عليه السلام:و گواهى مى دهيم كه معبودى جز خداى يگانه و بى انباز نيست و گواهى مى دهيم كه محمّد صلى الله عليه و آله بنده و فرستاده اوست، دو گواهى اى كه گفتار و كردار را [به پيشگاه حق]بالا مى برند و هيچ ترازويى كه اين دو شهادت در آن نهاده شود، سبك نمى گردد و هيچ ترازويى كه اين دو از آن برداشته شود، سنگين نمى شود.

امام باقر عليه السلام:خداوند كار نيك را بر مردم دنيا سنگين ساخته است، چنان كه در ترازوهاى روز قيامت آنان سنگين است و خداوند عزّ و جلّ بدى را بر مردم دنيا سبك ساخته است، چنان كه در ترازوهاى روز قيامت ايشان سبك است.

امام باقر عليه السلام:انجامِ كار خوب بر مردم دنيا سنگين شده است، به اندازه سنگينى آن در ترازوهاى روز قيامت ايشان و انجامِ كار بد بر مردم دنيا سبك گرديده است، به اندازه سبكى آن در ترازوهايشان.

الاحتجاج:زنديقى از امام صادق عليه السلام سؤالهايى پرسيد و از جمله اينكه آيا اعمال وزن نمى شوند؟ حضرت فرمود: نه، اعمال جسم نيستند، بلكه در حقيقت صفتِ كارى است كه مردم انجام مى دهند. وانگهى كسى محتاج وزن كردن چيزى است كه شمار اشيا و سنگينى و سبكى آنها را نداند، ولى براى خداوند هيچ چيز پوشيده نيست. زنديق گفت: پس معناى ميزان چيست؟ حضرت فرمود: عدل. زنديق گفت: پس، اينكه در كتاب خود گفته است: «و كسى كه ترازوهايش سنگين باشد» به چه معناست؟ حضرت فرمود: يعنى كسى كه عملش بچربد مرحوم علاّمه طباطبايى گويد: در اين روايت تأييدى است بر آنچه در تفسير «وزن» گفتيم. يكى از لطيف ترين نكاتى كه در اين روايت وجود دارد، اين فرموده امام است كه: «اعمال در حقيقت صفتِ كارى است كه مردم انجام مى دهند». امام عليه السلام در اين جمله اشاره مى فرمايد كه مراد از اعمال در اين موارد، حركات طبيعى اى كه از انسان سر مى زند نيست؛ زيرا اين حركات در طاعت و گناه، هر دو، صورت مى گيرد. بلكه مراد از اعمال صفاتى هستند كه بر كردارها عارض مى شوند و سنن و قوانين دينى يا اجتماعى آنها را براى اعمال معتبر مى داند. مثلاً در حالت جماع حركاتى صورت مى گيرد كه اگر مطابق با سنّت اجتماعى يا اجازه شرعى باشد، نكاح ناميده مى شوند و اگر مطابق با اينها نباشند، زنا به شمار مى آيد، در صورتى كه طبيعت و ماهيت حركاتى كه سر مى زند در هر دو حالت يكى است. امام عليه السلام براى فرمايش خود از دو راه استدلال كرده است: اول اينكه اعمال صفت هستند و وزن ندارند. دوم اينكه، خداوند متعال احتياج به وزن كردن اشيا ندارد؛ چون متّصف به صفت جهل نمى باشد (الميزان في تفسير القرآن: 8/16)..