حدیث دربارهصفات ذات و صفات فعل
التوحيد عن حَمّادِ بنِ عيسى:سألتُ أبا عَبدِ اللّهِ عليه السلام فقُلتُ: لَم يَزَلِ اللّهُ يَعلَمُ؟ قالَ: أنّى يَكونُ يَعلَمُ و لا مَعلومَ؟! قالَ: قُلتُ: فلَم يَزَلِ اللّهُ يَسمَعُ؟ قالَ: أنّى يَكونُ ذلكَ و لا مَسموعَ؟! قالَ: قُلتُ: فلَم يَزَلْ يُبصِرُ؟ قالَ: أنّى يَكونُ ذلكَ و لا مُبصَرَ؟! قالَ: ثُمّ قالَ: لَم يَزَلِ اللّهُ عَليما سَميعا بَصيرا، ذاتٌ علاّمَةٌ سَميعَةٌ بَصيرَةٌ. ۱
قُلتُ: فَلَم يَزَلِ اللّهُ مُتَكَلِّما؟ قالَ: إنَّ الكَلامَ مُحدَثَةٌ لَيسَت بِأزَلِيّةٍ، كانَ اللّهُ عَزَّ و جلَّ و لا مُتَكلِّمَ. ۲
التوحيدـ به نقل از حمّاد بن عيسى ـ: از امام صادق عليه السلام پرسيدم: آيا خدا همواره مى دانسته است؟ فرمود: وقتى دانسته اى وجود ندارد، چه چيز را بداند؟! عرض كردم: همواره مى شنيده است؟ فرمود: وقتى شنيده اى در ميان نباشد چه چيز را بشنود؟ عرض كردم: هميشه مى ديده است؟ فرمود: وقتى ديده اى نباشد چه چيز را ببيند؟ حمّاد مى گويد: حضرت آن گاه فرمود: خدا پيوسته دانا و شنوا و بيناست. او ذاتى است دانا و شنوا و بينا.
عرض كردم: پس خدا هميشه متكلّم بوده است؟ حضرت فرمود: كلام، صفتى حادث است نه ازلى. خداوند عزّ و جلّ بود ولى متكلّم نبود.