حدیث دربارهزيان زدن به خود و ديگرى از نظراسلام ممنوع است

میزان الحکمه ج ۶، ص ۴۲۰، ح ۱۱۱۷۷

امام صادق علیه‌السلام

زيان زدن به خود و ديگرى از نظراسلام ممنوع است

الإمامُ الصّادقُ عليه السلام:إنَّ الجارَ كالنَّفْسِ غَيرُ مُضارٍّ و لا آثِمٍ. ۱

امام صادق عليه السلام:پناهنده [به مسلمانان] به منزله نفْس [محترم] است، به شرط آن كه ضرر و زيانى به پناه جو وارد نكند و سوء نيّتى هم نداشته باشد.

۱.الكافي: 5/292/1.

کلیدواژه‌ها زیان رساندن زیان زدن به خود و دیگری از نظراسلام ممنوع است

احادیث دیگر این موضوع

۷

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:ضرر و زيان رساندن به خود و ديگرى، ممنوع است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:ضرر و زيان زدن به خود و ديگرى جايز نيست. كسى كه به ديگرى زيان وارد آورد، خداوند به او زيان رساند و كسى كه ديگرى را به مشقّت اندازد، خداوند او را به مشقّت افكند.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:زيان زدن به خود و ديگرى ممنوع است. انسان مجاز است چوب خود را بر ديوار همسايه اش بگذارد، و [حريم]راه هموار، هفت گز است.

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:در اسلام ضرر و زيان زدن به ديگران ممنوع است لسان العرب، ضمن نقل اين حديث مى گويد: «لا ضَرَر» يعنى انسان نبايد به برادر خود زيان بزند؛ و «لا ضرار» يعنى نبايد به يكديگر زيان رسانند. پس ضرار دو جانبه است و ضرر يك جانبه. به عبارت ديگر، اگر كسى به ديگرى زيان رساند، آن ديگرى نبايد به او ضررى وارد آورد بلكه بايد گذشت كند (و يا خسارت بگيرد). به قولى: ضرر به اين معناست كه به كسى زيانى رسانى كه از آن زيان سودى به تو رسد ولى «ضرار» به اين معناست كه به كسى زيانى زنى بدون آن كه از آن سودى نصيب تو شود. بعضى از محقّقان نيز گفته اند كه منظور از «ضرر» اين است كه در اسلام حكم زيانمند وجود ندارد و مقصود از «ضرار» اين است كه از نظر اسلام ضرر زدن به ديگران ممنوع است ـ م.؛ زيرا اسلام بر خير مسلمان مى افزايد و شرّى به او نمى رساند.

الكافى:امام باقر عليه السلام فرمود: سَمُرَة بن جندب در داخل باغ يكى از انصار درخت خرمايى داشت. خانه آن مرد انصارى كنار دَرِ باغ بود. سمره بدون آن كه اجازه بگيرد وارد باغ مى شد. مرد انصارى با سمره صحبت كرد كه وقتى وارد باغ مى شود اجازه بگيرد، اما او نپذيرفت. مرد انصارى خدمت رسول خدا صلى الله عليه و آله رسيد و جريان را به عرض ايشان رساند و شِكوه كرد. رسول خدا صلى الله عليه و آله در پى سمره فرستاد و سخن مرد انصارى و شكايت او را به اطلاع وى رساند و فرمود: هرگاه خواستى وارد باغ شوى اجازه بگير. اما سمره نپذيرفت. رسول خدا از او خواست كه درختش را بفروشد و مرتب قيمت آن را بالا مى برد، ولى سمره از فروختن درخت هم خوددارى كرد. حضرت فرمود: در برابر اين درخت خرما، درخت خرمايى در بهشت به تو مى دهم؛ سمره باز هم امتناع كرد. در اين هنگام، رسول خدا صلى الله عليه و آله به مرد انصارى فرمود: برو و درخت خرماى او را از ريشه درآور و جلوش بينداز؛ زيرا كه ضرر و زيان زدن ممنوع است. در نقل ديگرى آمده است: رسول خدا صلى الله عليه و آله به سمره فرمود: از اين درخت چشم پوشى كن، من در فلان جا و فلان جا به تو درخت خرمايى مى دهم. سمره گفت: نه. پيامبر فرمود: دو درخت خرما مى دهم. سمره گفت: نمى خواهم. حضرت پيوسته بر تعداد درختها مى افزود تا به ده درخت رسيد. سمره گفت: نه. حضرت فرمود: در فلان جا و فلان جا ده درخت خرما به تو مى دهم. سمره نپذيرفت. حضرت فرمود: از اين درخت دست بردار، من در بهشت يك درخت خرما به تو مى دهم. سمره گفت: نمى خواهم. رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: تو آدم زيان رسانى هستى، در حالى كه به مؤمن نبايد ضرر و زيان رسانْد. رسول خدا صلى الله عليه و آله سپس دستور داد آن درخت خرما را از ريشه درآوردند و پيش او انداختند. و رسول خدا صلى الله عليه و آله به سمره فرمود: حالا برو و هر جا كه مى خواهى آن را بنشان.

امام صادق عليه السلامـ از حضرت سؤال شد: مردى به كوهستان رفته و قناتى حفر مى كُند كه بر اثر آن آب قناتى كه قبلاً توسط شخص ديگرى حفر شده كم مى شود، تكليف آنان چيست؟ ـحضرت فرمود: هر شبى به نوبت، آب يك چاه را اندازه مى گيرند، تا دانسته شود كدام چاه به ديگرى خسارت زده است. اگر معلوم شد كه قنات دومى به اوّلى خسارت وارد كرده بايد آن را پُر كنند.

امام صادق عليه السلام:رسول خدا صلى الله عليه و آله براى شريكان در زمين و خانه، حكم به شُفعه كرد و فرمود: ضرر و زيان زدن ممنوع است و فرمود: چنانچه حدود و مرزها [در زمين و خانه]علامت گذارى و مشخص شود، ديگر شُفعه (حقّ تقدّم در خريد سهم شريك) منتفى خواهد شد.