پرهيز از بد گمانى
18 حدیث
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:إيّاكُم و الظَّنَّ؛ فإنَّ الظَّنَّ أكذَبُ الحَديثِ، و لا تَحَسَّسُوا، و لا تَجَسَّسُوا. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:از گمان بپرهيزيد؛ زيرا گمان دروغ ترين سخن است، و تجسّس و كنجكاوى نكنيد.
۱.سنن أبي داوود: 4/280/4917.
عنه صلى الله عليه و آله:إيّاكُم و الظَّنَّ؛ فإنَّ الظَّنَّ أكذَبُ الكَذِبِ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:از گمان بپرهيزيد؛ زيرا گمان دروغترين دروغ است.
۱.بحار الأنوار: 75/195/8.
عنه صلى الله عليه و آله:مَن أساءَ بأخِيهِ الظَّنَّ فَقَد أساءَ بِرَبِّهِ، إنّ اللّهَ تعالى يقولُ: «اجْتَنِبُوا كَثيرا مِنَ الظَّنِّ» . ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هركه به برادر خود گمان بد برد، به پرودگارش گمان بد برده است؛ زيرا خداوند عزّ و جلّ مى فرمايد: «از بسيارى گمانها بپرهيزيد».
۱.كنز العمّال: 7587.
عنه صلى الله عليه و آله:إذا ظَنَنتُم فلا تُحَقِّقُوا، و إذا حَسَدتُم فلا تَبغُوا، و إذا تَطَيَّرتُم فَامضُوا. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:هرگاه گمان برديد، آن را حقيقت مپنداريد و بدان عمل نكنيد و هرگاه حسد ورزيديد آن را دنبال نكنيد و هرگاه فال بد زديد [اعتنا نكرده] كار خود را انجام دهيد.
۱.كنز العمّال: 7585.
عنه صلى الله عليه و آله:إنّ الجُبنَ و البُخلَ و الحِرصَ غَريزَةٌ واحِدَةٌ يَجمَعُها سُوءُ الظَّنِّ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:همانا ترس و بخل و آزمندى، [جلوه هاى] يك خصلتند كه بدگمانى، آنها را فراهم آورده است.
۱.بحار الأنوار: 73/304/21.
عيسى عليه السلام:يا عَبِيدَ السَّوءِ، تَلُومُونَ الناسَ على الظَّنِّ، و لا تَلُومُونَ أنفُسَكُم على اليَقينِ؟! ۱
عيسى عليه السلام:اى بندگان بد! به صرف گمانى كه به مردم مى بريد، آنان را سرزنش مى كنيد و با وجود يقينى كه به [كردارِ بد]خود داريد، خويشتن را سرزنش نمى كنيد؟
۱.تحف العقول: 501.
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:لا تَكُنْ مِمَّن. تَغلِبُهُ نفسُهُ على ما يَظُنُّ، و لا يَغلِبُها على ما يَستَيقِنُ. ۱
امام على عليه السلام:چونان كسى مباش. كه در آنچه گمان مى برد، نفْسش بر او چيره مى آيد و در آنچه يقين دارد، بر نفْس خود چيره نمى شود.
۱.نهج البلاغة: الحكمة 150.
عنه عليه السلام:إيّاكَ أن تَغلِبَكَ نفسُكَ على ما تَظُنُّ و لا تَغلِبَها على ما تَستَيقِنُ؛ فإنَّ ذلكَ مِن أعظَمِ الشَّرِّ. ۱
امام على عليه السلام:زنهار كه نفْست در آنچه گمان مى برى بر تو چيره آيد و تو در آنچه يقين دارى بر او چيره نشوى؛ زيرا اين كار از بزرگترين بديهاست.
۱.غرر الحكم: 2708.
عنه عليه السلام:اطرَحُوا سُوءَ الظَّنِّ بينَكُم؛ فإنّ اللّهَ عَزَّ و جلَّ نَهى عن ذلكَ. ۱
امام على عليه السلام:گمان بد نسبت به يكديگر را دور افكنيد؛ زيرا خداوند عزّ و جلّ از اين امر نهى فرموده است.
۱.الخصال: 624/10.
عنه عليه السلامـ مِن كتابِهِ للأشتَرِ لمّا وَلاّهُ مِصرَـ: إنّ البُخلَ و الجَورَ و الحِرصَ غَرائزُ شَتّى يَجمَعُها سُوءُ الظَّنِّ بِاللّهِ، كُمُونُها في الأشرارِ. ۱
امام على عليه السلامـ در حكم استاندارى مصر به مالك اشتر ـنوشت: همانا بخل و ستم و آزمندى خصلتهاى گوناگونى هستند كه بد گمانى به خدا فراهم آورنده آنهاست و در نهاد مردمان بد كردار نهفته اند.
۱.بحار الأنوار: 77/243/1.
عنه عليه السلامـ أيضا ـ: إنّ البُخلَ و الجُبنَ و الحِرصَ غَرائزُ شَتّى يَجمَعُها سُوءُ الظَّنِّ بِاللّهِ. ۱
امام على عليه السلامـ نيز در همان نامه ـنوشت: همانا بخل و ترس و آزمندى خويهاى متعددى هستند كه در بد گمانى به خدا ريشه دارند.
۱.نهج البلاغة: الكتاب 53.
عنه عليه السلام:لا دِينَ لِمُسِيءِ الظَّنِّ. ۱
امام على عليه السلام:بدگمان، دين ندارد.
۱.غرر الحكم: 10511.
عنه عليه السلام:لا إيمانَ مَع سُوءِ الظَّنِّ. ۱
امام على عليه السلام:ايمان، با بد گمانى سازگار نيست.
۱.غرر الحكم: 10534.
عنه عليه السلام:سُوءُ الظَّنِّ يُفسِدُ الاُمورَ و يَبعَثُ على الشُّرورِ. ۱
امام على عليه السلام:بد گمانى، كارها را تباه مى كند و باعث روى آوردن به انواع بديها مى شود.
۱.غرر الحكم: 5575.
عنه عليه السلام:سُوءُ الظَّنِّ بمَن لا يَخُونُ مِنَ اللُّؤمِ. ۱
امام على عليه السلام:بد گمانى به كسى كه خيانت نمى كند، از پَستى است.
۱.غرر الحكم: 5574.
عنه عليه السلام:سُوءُ الظَّنِّ بِالمُحسِنِ شَرُّ الإثمِ و أقبَحُ الظُّلمِ. ۱
امام على عليه السلام:بد گمانى به نيكوكار، بدترين گناه و زشت ترين ستم است.
۱.غرر الحكم: 5573.
عنه عليه السلام:إيّاكَ أن تُسِيءَ الظَّنَّ؛ فإنّ سُوءَ الظَّنِّ يُفسِدُ العِبادَةَ. ۱
امام على عليه السلام:از بد گمانى بپرهيز؛ زيرا بد گمانى عبادت را تباه مى كند.
۱.غرر الحكم: 2709.