ناتوانى خردها از انكار خدا
7 حدیث
بحار الأنوار عن محمّد بن عبد اللّه الخراسانيّ خادم الرضا عليه السلام:دَخلَ رجُلٌ مِن الزَّنادِقَةِ على الرِّضا عليه السلام و عِندَهُ جَماعَةٌ، فقالَ لَهُ أبو الحسنِ عليه السلام: أ رَأيْتَ إنْ كانَ القَولُ قَولَكُم ـ و ليسَ هُو كما تَقولونَ ـ أ لَسْنا و إيّاكُم شَرَعا سَواءً، و لا يَضُرُّنا ما صَلَّيْنا و صُمْنا و زَكَّيْنا و أقْرَرْنا؟ فسَكَتَ، فقالَ أبو الحسنِ عليه السلام: إنْ يَكُنِ القَولُ قَوْلَنا ـ و هُو كما نَقولُ ـ أ لَسْتُم قد هَلَكْتُم و نَجَوْنا؟! ۱
بحار الأنوارـ به نقل از محمّد بن عبد اللّه خراسانى خادم امام رضا عليه السلام ـ: جماعتى در خدمت امام رضا عليه السلام بودند، كه زنديقى وارد شد. حضرت به او فرمود: اگر سخن شما درست باشد ـ كه نيست ـ در اين صورت آيا نه اين است كه ما و شما يكسان هستيم و نماز و روزه و زكات و ايمان ما زيانى به ما نمى رساند؟ زنديق خاموش ماند.
سپس امام رضا عليه السلام فرمود: اگر سخن ما درست باشد ـ كه هست ـ آيا شما به هلاكت درنيفتاده ايد و ما نجات نيافته ايم؟!
۱.. بحار الأنوار: 3/36/12.
الإمامُ عليٌّ عليه السلامـ مِمّا نُقِلَ عَنهُ، و قيلَ لغَيرِهِ ـ:
زَعَمَ المُنَجِّمُ و الطَّبيبُ كِلاهُما
أنْ لا مَعادَ، فقلتُ: ذاكَ إلَيْكُما
إنْ صَحّ قَولُكُما فلَستُ بخاسِرٍ
أو صَحَّ قَولي فالوَبالُ علَيْكُما ۱
امام على عليه السلامـ در ابيات زير كه منسوب به ايشان است و بعضى هم آنها را از ديگران دانسته اند ـفرمود:
منجّم و طبيب هر دو ادعا كردند/
كه معادى در كار نيست، گفتم خود ببينيد
اگر سخن شما درست باشد من زيان نكرده ام/
و اگر سخن من درست باشد، شما كيفر مى بينيد.
۱.بحار الأنوار: 78/87/92.
الإمامُ عليٌّ عليه السلام:الحَمدُ للّهِ المُتَجلّي لخَلْقِهِ بخَلْقِهِ، و الظّاهِرِ لقُلوبِهِم بحُجّتِهِ. ۱
امام على عليه السلام:ستايش خدايى را كه با آفرينشِ موجودات، بر جهانيان آشكار گشته و به برهان خويش، بر دلهاى آنان نمودار است.
۱.. نهج البلاغة: الخطبة 108.
عنه عليه السلام:الحَمدُ للّهِ الّذي بَطَنَ خَفيّاتِ الاُمورِ، و دَلّتْ (وَ ذلّتْ) علَيهِ أعْلامُ الظُّهورِ، و امْتَنعَ على عَينِ البَصيرِ، فلا عَينُ مَن لَم يَرَهُ تُنْكِرُهُ، و لا قَلبُ مَن أثْبَتَهُ يُبصِرُهُ. فهُو الّذي تَشْهَدُ لَهُ أعْلامُ الوُجودِ على إقْرارِ قَلبِ ذي الجُحودِ. ۱
امام على عليه السلام:ستايش خدايى را كه به امور پنهانى داناست و نشانه هاى آشكارى بر هستى او گواه است و ديدن او با بينايى چشم ظاهرى ممكن نيست، پس، نه چشمى كه او را نديده است، انكارش مى كند و نه دلى كه هستى او را اثبات مى كند، به كنه ذاتش پى مى برد. پس اوست آن كه نشانه هاى هستى بر اقرار باطنى منكران او گواهى مى دهد.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 49.
عنه عليه السلام:و أقامَ مِن شَواهِدِ البَيِّناتِ على لَطيفِ صَنْعَتِهِ و عَظيمِ قُدْرَتِهِ ما انْقادَتْ لَهُ العُقولُ، مُعْتَرِفَةً بهِ، و مُسَلِّمَةً لَهُ، و نَعَقَتْ في أسْماعِنا دَلائلُهُ على وَحْدانِيّتِهِ. ۱
امام على عليه السلام:و از دلايل آشكارى كه بر لطف و ظرافت آفرينش او و بر شُكوه قدرت او گواهند، چيزى است كه خِردها به او اعتراف دارند و در برابرش منقادند و سر تسليم فرو دارند و دلايل وحدانيت او، در گوشهاى ما فرياد مى زنند.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 165.
عنه عليه السلام:الّذي بَطَنَ مِن خَفيّاتِ الاُمورِ، و ظَهرَ في العُقولِ بما يُرى في خَلقِهِ مِن عَلاماتِ التَّدبيرِ، الّذي سُئلتِ الأنْبياءُ عَنهُ فلَم تَصِفْهُ بِحَدٍّ و لا بِبَعْضٍ، بَل وَصَفَتْهُ بفِعالِهِ و دَلّتْ علَيهِ بآياتِهِ. لا تَسْتَطيعُ عُقولُ المُتَفَكّرينَ جَحْدَهُ، لأنّ مَن كانتِ السَّماواتُ و الأرضُ فِطْرَتَهُ و ما فيهِنَّ و ما بَينهُنَّ و هُو الصّانعُ لَهُنّ، فلا مَدْفَعَ لقُدْرتِهِ. ۱
امام على عليه السلام:خدايى كه نهانيهاى امور را مى داند و به سبب نشانه هاى تدبير كه در آفريده هايش ديده مى شود، بر خِردها آشكار است؛ خدايى كه درباره او از پيامبران پرسيدند، اما آنان او را به حدّ و جزء توصيف نكردند، بلكه به افعالش وصف كردند و از طريق نشانه هايش به او ره نمودند؛ انديشه هاى متفكّران نتواند وجود او را انكار كند؛ زيرا كسى كه آسمانها و زمين و آنچه را كه در آنها و در بين آنهاست، آفريده است، قدرتش انكار ناپذير است.
۱.الكافي: 1/141/7.
التوحيد عن هِشامِ بنِ الحَكَمِ:كانَ زِنْديقٌ بمِصرَ يَبْلُغُهُ عن أبي عبدِ اللّهِ عليه السلام عِلمٌ، فخَرجَ إلى المَدينَةِ لِيُناظِرَهُ فلَم يُصادِفْهُ بها، فقيلَ لَهُ: هُو بمَكّةَ، فخَرجَ الزِّنْديقُ إلى مَكّةَ.
فلمّا فَرَغَ أبو عبدِ اللّهِ عليه السلام أتاهُ الزِّنْديقُ فقَعَدَ بَينَ يَدَيْهِ، و نَحنُ مُجْتَمِعونَ عِندَهُ، فقالَ للزِّنْديقِ: أ تَعلَمُ أنّ للأرضِ تَحتا و فَوقا؟ قالَ: نَعَم. قالَ: فدَخَلْتَ تَحتَها؟ قالَ: لا. قالَ: فما يُدْريكَ بما تَحتَها؟ قالَ: لا أدْري، إلاّ أنّي أظُنُّ أنْ لَيس تَحتَها شَيْءٌ. قالَ أبو عبدِ اللّهِ عليه السلام: فالظَّنُّ عَجْزٌ ما لَم تَسْتَيقِنْ.
قال أبو عبدِ اللّهِ عليه السلام: فصَعِدْتَ السَّماءَ؟ قالَ: لا. قالَ: فتَدْري ما فيها؟ قالَ: لا. قالَ:
التوحيدـ به نقل از هشام بن حكم ـ: زنديقى مصرى، آوازه دانش امام صادق عليه السلام را شنيده بود. از اين رو به مدينه آمد تا با ايشان مناظره كند، اما آن حضرت را در مدينه نيافت. به او گفته شد: حضرت در مكّه است. زنديق راهى مكّه شد.
چون امام صادق عليه السلام از طواف فارغ شد زنديق نزد ايشان آمد و در مقابل امام ـ كه ما نيز گرد حضرتش بوديم ـ نشست. امام به زنديق فرمود: آيا مى دانى كه زمين را پايين و بالايى است؟ عرض كرد: آرى. فرمود: آيا پايين زمين رفته اى؟ عرض كرد: خير. فرمود: پس چه مى دانى كه پايين زمين چيست؟ عرض كرد: نمى دانم، ولى گمان مى كنم كه زير آن چيزى نيست. امام عليه السلام فرمود: تا به چيزى يقين نيابى، گمان كارساز نيست.
امام صادق عليه السلام فرمود: آيا به آسمان بالا رفته اى؟ عرض كرد: خير.
۱.التوحيد: 293/4.