مراعات شادابى مخاطب
3 حدیث
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:إنّي لَأَتَخَوَّلُكُم بِالمَوعِظَةِ تَخَوُّلاً؛ مَخافَةَ السَّأمَةِ عَلَيكُم. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:من از بيم خسته شدن شما، براى موعظه كردن به دنبال فرصت مناسب مى گردم.
۱.الأمالي للطوسي: 491 / 1077.
مسند ابن حنبل عن قيس بن أبي حازم عن أبيه:رَآنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله و هُوَ يَخطُبُ و أنَا فِي الشَّمسِ، فَأَمَرَني فَحَوَّلتُ إلَى الظِّلِّ. ۱
مسند ابن حنبلـ به نقل از قيس بن ابى هازم به نقل از پدرش ـ: پيامبر صلى الله عليه و آله در حالى كه سخنرانى مى كرد، مرا ديد كه ميان آفتابم. فرمان داد تا جايم را به سايبان تغيير دادم.
۱.مسند ابن حنبل: 6 / 362 / 18333 و ج 5 / 285 / 15518.
صحيح البخاري عن عكرمة عن ابن عبّاس:حَدِّثِ النّاسَ كُلَّ جُمُعَةٍ مَرَّةً، فَإِن أبَيتَ فَمَرَّتَينِ، فَإِن أكثَرتَ فَثَلاثَ مِرارٍ. و لا تُمِلَّ النّاسَ هذَا القُرآنَ. و لا اُلفِيَنَّكَ تَأتِي القَومَ و هُم في حَديثٍ مِن حَديثِهِم فَتَقُصُّ عَلَيهِم، فَتَقطَعُ عَلَيهِم حَديثَهُم فَتُمِلُّهُم؛ و لكِن أنصِت، فَإِذا أمَروكَ فَحَدِّثهُم و هُم يَشتَهونَهُ، فَانظُرِ السَّجعَ مِنَ الدُّعاءِ فَاجتَنِبهُ؛ فَإِنّي عَهِدتُ رَسولَ اللّهِ صلى الله عليه و آله و أصحابَهُ لا يَفعَلونَ إلاّ ذلِكَ. ۱
صحيح البخارىـ به نقل از عكرمه، به نقل از ابن عباس ـ: براى مردم در هر جمعه تنها يك بار سخن بگو، و اگر اصرار دارى، [فقط]دو بار باشد، و اگر بيشتر مى خواهى، [فقط] سه بار باشد و با اين قرآن، ملامت مردم را فراهم نكن. مبادا نزد گروهى بروى و در حالى كه در حال گفتگو هستند، سخن آنان را ببُرى و با سخن گفتنت باعث خستگى آنان بشوى؛ بلكه خاموش بمان و هرگاه از تو خواستند، برايشان سخن بگو، كه در اين صورت، بدان مشتاق خواهند بود، و در دعا از آهنگين گويى اجتناب كن. من با پيامبر خدا و ياران وى هم روزگار بودم و نديدم جز آن كه چنين رفتار مى كردند.
۱.صحيح البخاري: 5 / 2334 / 5978.