نهى از فرار از جنگ
8 حدیث
رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله:يا أبا ذَرٍّ، إنَّ ربَّكَ عزّ و جلّ يُباهي الملائكَةَ بثَلاثةِ نَفَر: رجُلٌ يُصْبِحُ في الأرضِ فَرْدا فيُؤَذِّنُ ثمَّ يُصَلّي، فيقولُ ربُّكَ للملائكَةِ: انْظُروا إلى عَبدي يُصلّي و لا يَراهُ أحَدٌ غَيري، فيَنْزِلُ سَبعونَ ألفَ مَلَكٍ يُصَلّون وَراءَهُ و يَسْتَغْفِرونَ لَهُ إلى الغَدِ مِن ذلكَ اليَومِ.
و رجُلٌ قامَ مِن اللَّيلِ فصَلّى وَحْدَهُ فسَجَدَ و نامَ و هُو ساجِدٌ، فيقولُ تعالى: انْظُروا إلى عَبدي رُوحُه عِندي و جَسَدُهُ في طاعَتي ساجِدٌ.
و رجُلٌ في زَحْفٍ فَرَّ أصْحابُهُ و ثَبَتَ و هُو يُقاتِلُ حتّى يُقْتَلَ. ۱
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:اى ابوذر! پروردگارت عزّ و جلّ، به وجود سه نفر، بر فرشتگانش مى بالد: مردى كه در جايى تنها باشد و [به وقت اذان] اذان بگويد و نماز بخواند. پروردگارت به فرشتگان مى فرمايد: ببينيد بنده من نماز مى خواند و هيچ كس جز من او را نمى بيند. پس هفتاد هزار فرشته به زمين فرود آيند و پشت سر او به نماز ايستند و تا فرداى آن روز برايش آمرزش مى طلبند.
و مردى كه شب هنگام در تنهايى برخيزد و نماز گزارد و سجده كند و در حال سجده خوابش برد. پس، خداوند متعال فرمايد: به بنده من بنگريد كه روحش نزد من است و بدنش در طاعت من سجده كنان.
و مردى كه در ميدان جهاد باشد و همرزمانش بگريزند و او همچنان پايدارى ورزد و بجنگد تا كشته شود.
۱.الأمالي للطوسي: 534/1162، مكارم الأخلاق: 2/372/2661.
امام على عليه السلامـ به يارانش در جنگ صفين ـفرمود: پياپى يورش بريد و از گريختن شرم كنيد، كه گريز از ميدان جنگ ننگى است جاويدان در ميان اعقاب و روزگاران آينده و موجب آتش در روز حسابرسى. با رضايت خاطر بجنگيد و شادمان و سبك جان به سوى مرگ گام برداريد.
عنه عليه السلام:و أيْمُ اللّهِ، لَئنْ فَرَرْتُم مِن سَيفِ العاجِلَةِ لا تَسْلَموا مِن سُيوفِ الآخِرَةِ، و أنتُم لَهامِيمُ العَرَبِ و السَّنـامُ الأعْظَـمُ، فاسْتَحيـوا مِن الفِرارِ؛ فإنَّ فيهِ ادِّراعَ العارِ و وُلوجَ النّارِ. ۱
امام على عليه السلام:سوگند به خدا كه اگر از شمشير اين جهان بگريزيد، از شمشيرهاى آخرت، جان سالم به در نخواهيد برد؛ شما بزرگان و مهتران عرب هستيد، پس، از گريختن شرم كنيد كه فرار از ميدان نبرد، جامه ننگ پوشيدن است و به آتش رفتن.
۱.غرر الحكم: 10147.
عنه عليه السلام:لا تَشْتَدَّنَّ علَيكُم فَرّةٌ بعدَها كَرّةٌ، و لا جَوْلَةٌ بَعدَها حَملَةٌ، و أعْطوا السُّيوفَ حُقوقَها. ۱
امام على عليه السلام:گريزى كه در پى آن بازگشت باشد و جابجايى كه در پى اش حمله، بر شما سخت و ناگوار نيايد، حقّ شمشيرها را ادا كنيد.
۱.نهج البلاغة: الكتاب 16.
عنه عليه السلام:و أيْمُ اللّهِ، لَئنْ فَرَرْتُم مِن سَيفِ العاجِلَةِ، لا تَسْلموا مِن سَيفِ الآخِرَةِ، و أنتُم لَهامِيمُ العَرَبِ و السَّنامُ الأعْظَمُ. إنَّ في الفِرارِ مَوجِدةَ اللّهِ، و الذُّلَّ اللاّزِمَ، و العارَ الباقيَ، و إنّ الفارَّ لَغيرُ مَزِيدٍ في عُمُرهِ، و لا مَحْجوزٍ (مَحْجُوبٍ) بَينَهُ و بينَ يَومِهِ. مَنِ الرّائحُ إلى اللّهِ كالظَّمْآنِ يَرِدُ الماءَ؟! الجَنّةُ تَحتَ أطْرافِ العَوالي، اليَومَ تُبْلى الأخْبارُ، و اللّهِ لَأنا أشْوَقُ إلى لِقائهِم مِنهُم إلى دِيارِهِم. ۱
امام على عليه السلام:به خدا سوگند اگر از شمشير اين دنيا بگريزيد، از شمشير آن جهان نخواهيد رهيد. شما اشراف و بزرگان عرب هستيد. همانا فرار از جنگ موجب خشم خداوند و خوارى هميشگى و ننگ جاويدان است. به عُمر فرار كننده از ميدان جنگ هرگز چيزى افزوده نگردد و نيز چيزى مانع مرگش نشود. كيست كه همچون تشنه اى كه به آب مى رسد، به سوى حقّ رود؟ بهشت زير لبه هاى نيزه هاست. امروز نهانها آزموده و آشكار مى شوند. به خدا سوگند كه من به رويارويى آنان بيش از آن اشتياق دارم كه آنها براى رسيدن به خانه هاى خود مشتاقند.
۱.نهج البلاغة: الخطبة 124.
عنه عليه السلامـ مِن وَصاياهُ لأصْحابِهِ عِند الحَربِ ـ: ثُمَّ إنَّ الرُّعْبَ و الخَوفَ، مِن جِهادِ المُسْتَحِقِّ للجِهادِ و المُتَوازِرينَ على الضَّلالِ، ضَلالٌ في الدِّينِ، و سَلْبٌ للدُّنيا مَع الذُّلِّ و الصَّغارِ، و فيه اسْتيجابُ النّارِ بالفِرارِ مِن الزَّحْفِ عِندَ حَضْرَةِ القِتالِ، يقولُ اللّهُ عزّ و جلّ: «يا أيُّها الّذينَ آمَنوا إذا لَقِيتُم الّذينَ كَفَروا زَحْفا فَلا تُوَلُّوهُمُ الأدْبارَ» ۱. ۲
امام على عليه السلامـ در سفارشهاى جنگى به يارانش ـفرمود: ترس و هراس از جنگيدن با كسانى كه سزاوار جنگند و در راه گمراهى همداستان شده اند، مايه گمراهى در دين و از دست دادن دنيا با خوارى و خفّت است. در هنگام فرا رسيدن پيكار، گريختن از ميدان جنگ موجب دوزخى شدن است. خداوند متعال مى فرمايد: «اى كسانى كه ايمان آورده ايد! هرگاه با كافران روياروى گشتيد، پشت نكنيد و نگريزيد».
عنه عليه السلام:إنّي لَم أفِرَّ مِن الزَّحْفِ قَطُّ، و لَم يُبارِزْني أحَدٌ إلاّ سَقَيْتُ الأرضَ مِن دَمِهِ. ۱
امام على عليه السلام:من هرگز از ميدان جنگ نگريخته ام و احدى به رزم من نيامده، مگر اين كه زمين را از خون او سيراب كرده ام.
۱.الخصال: 580/1.
الإمامُ الرِّضا عليه السلام:حَرّمَ اللّهُ الفِرارَ مِن الزَّحْفِ؛ لِما فيهِ مِن الوَهْنِ في الدِّينِ، و الاسْتِخْفافِ بالرُّسُلِ و الأئمّةِ العادِلةِ عليهم السلام. ۱
امام رضا عليه السلام:خداوند فرار از ميدان جهاد را حرام كرده است؛ چون باعث ضعف دين و خفيف شدن پيامبران و پيشوايان عادل عليهم السلام است.
۱.عيون أخبار الرِّضا: 2/92/1.